Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Տնտեսության մասնավորեցումը և ազատականացումը և դրա դերը տնտեսական աճի մեջ (ՀՀ օրինակով)

Ֆարհադ Ռամեզան, Սայիդի (2017) Տնտեսության մասնավորեցումը և ազատականացումը և դրա դերը տնտեսական աճի մեջ (ՀՀ օրինակով). PhD thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (360Kb) | Preview

    Abstract

    Արդի ժամաեակեերում պետություեեերի համար բավարար տնտեսական աճի հասնելու միջոցներից մեկը մասնավորեցումն է: Վերջին երկու տասնամյակների ընթացքում բազմաթիվ երկրներ սեփակաեաշեորհեցիե իրենց պետական ձեռնարկությունների որոշակի կամ մեծ մասը: Պետություեեերի կողմից առաջ եե քաշվել մասնավորեցումն արդարացնող բազմաթիվ նպատակներ չնայած երաե, որ դրաեցից յուրաքանչյուրին տրված առաջեահերթություեը տարբեր է թե երկրեերից դուրս, թե երկրեերի եերսում: Այդ նպատակները ներառում եե պետական եկամուտների աճը և բյուջեի դեֆիցիտի նվազեցումը, օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների խրախուսումը, կապիտալի շուկաների զարգացումը, SOE պետական ձեռնարկությունների արդյունավետության բարելավումը և աջակցությունը երկրի տնտեսական աճի: Սեփականության ձևերի այս փոփոխության պոտենցիալ ազդեցությունը տնտեսական աճի վրա արծարծված է միկրոտետեսագիտակաե տեսություններում, որոեք կիրառվում եե բարեփոխումները հիմնավորելու համար, այսիեքե սեփականության իրավունքի տեսությունը, հասարակական ընտրության տեսությունը և առաջնային գործակալի տեսությունը (Principal-agent theory): Միկրոտետեսագիտակաե ուսումնասիրությունների արդյունքների համաձայն մասնավորեցումը կարող է հանգեցնել կորպորացիայի արդյունավետության բարձրացմանը, արհեստավարժությաե բարելավմանը և մասնավորեցված ընկերությունների երկամտաբերության աճի: Մասեավորեցման քաղաքական հայեցակարգը պնդում է, որ պետական ձեռեարկատիրություեե աեարդյուեավետ է, քաեի որ կիրառվում է որպես քաղաքական գործիք որոշակի քաղաքական օգուտներ քաղելու նպատակով: Սեփականության վերափոխումը, ինչպես նաև կազմակերպությունների և քաղաքական ազդեցությունների միջև կապի թուլացումը կարող է բարձրացնել գործունեության արդյունավետության մակարդակը: Հիմնվելով Արևմտյան երկրեերում մասեավորեցմաե միջոցով ձեռք բերված դրական արդյունքների և ԱՄՀ-ի ու Համաշխարհային Բաեկի խորհուրդեերի վրա ԻԻՀ-ե որոշեց իր սեփական քաղաքականությունը հաստատել այդ հիմքի վրա: Մասեավորեցմաե գաղափարն ԻԻՀ-ում առաջացավ այե ժամանակ, երբ 1983թ. պետական ձեռնարկությունների հաստատումով ակնկալվող արդյունքները չիրակաեացվեցիե: Մյուս կողմից Իրան-Իրաքյաե պատերազմը և տնտեսական պատժամիջոցները կանխարգելում էիե այդպիսի քաղաքակաեություեեերի իրականացմանը: Այեուամեեայեիվ, երբ խաղաղություն հաստատվեց, այդ հարցը պետական առաջնահերթ հիմեախեդիրեերի շարքին դասվեց և առաջ մղվեց ըստ սահմանադրության 44-րդ հոդվածի, ինչպես եաև տնտեսական զարգացման առաջին պլանի դրույթների (1989-1993): /Համաձայն սահմանադրության 44-րդ հոդվածի, ԻԻՀ-ի տնտեսական համակարգը պետք է հիմնված լինի հանրային, կոոպերատիվ և մասնավոր հատվածների վրա' համապատասխան պլաններով/: Մասնավորեցման և տնտեսական աճի փոխհարաբերության վերաբերյալ ամբողջ աշխարհում բազմաթիվ հետազոտություններ են կատարվել: Սակայն, պետք է նշել, որ այս թեմայի վերաբերյալ ԻԻՀ-ում րանում կատարված հետազոտությունները բավարար չեն: Վերոնշյալ փոխհարաբերության վերաբերյալ իրականացված ուսումնասիրությունները հանգել են տարբեր եզրակացությունների: Դրանց մի մասը բացահայտել է դրական փոխհարաբերություն մասնավորեցման և տնտեսական աճի միջև, իսկ մյուս մասը բացասական: Քուք և Ուչիդա (2003) կատարված ուսումնասիրության համաձայն հաստատվել է բացասական փոխհարաբերության առկայությունը մասնավորեցման և տնտեսական աճի միջև: Հետազոտությունը տարբերվում է նախկինում կատարված ուսումնասիրություններից այն առումով, որ ներմուծել է նաև մրցակցության և նավթային եկամուտների փոփոխականները, ընդ որում, վերջինս համարվում է կարևոր ազդեցիկ գործոն Իրանի Իսլամական Հանրապետության (ԻԻՀ) տնտեսական աճի համար: Հաշվի առնելով ասվածը, մասնավորեցման ազդեցության ուսումնասիրումը ԻԻՀ տնտեսական աճի վրա' մակրոտնտեսական կարևորագույն գործոնների առումով հանդիսանում է արդիական հետազոտություն և դրա իրականացումը անհրաժեշտություն: Հետազոտությունը նպատակամղված է ուսումնասիրել տնտեսական աճի և մասնավորեցման միջև գոյություն ունեցող փոխհարաբերությունը, հատկապես մասնավորեցման արդյունքում ստացվող եկամուտների ազդեցությունը ԻԻՀ տնտեսական աճի վրա Բարրոյի մոդելի հիման վրա, 1990-2014 թթ. ժամանակահատվածում: Исследование имеет целью изучить взаимоотношения между экономическом ростом и приватизацией, особенно воздействие доходов, получаемых в результате приватизации, на экономический рост Ирана на основании модели “Барро” в период 1990-2014 гг. Одним из средств для достижения удовлетворительного экономического роста в современных государствах является приватизация. Идея приватизации в Иране возникла, когда в 1983 г. учреждением государственных предприятий ожидаемый результат не был достигнут. Согласно статье 44-й Конситуции экономическая система Ирана должна быть основана на общественном, коопертативном и частном секторах по соответствующим планам. Во всем мире проведены многочисленные исследования, относящиеся взаимоотношениям между приватизацией и экономическим ростом. Однако, необходимо отметить, что исследования по этой теме, осуществленные в Иране, не достаточны и привели к разным выводам. Одна их часть выявила положительные взаимоотношения между приватизацией и экономическим ростом, а остальная часть – негативное. Исследование отличается от ранее осуществленных тем, что введены также переменные конкурентности и нефтяных доходов, при этом последняя является важным фактором, влияющим на экономический рост Ирана. Учитывая вышеизложенное, исследование воздействия приватизации на экономический рост Ирана с точки зрения макроэкономических важнейших факторов является актуальным, а его осуществление – необходимой. Объектом исследования являются современные концепции и программы приватизации в процессе экономического развития и макроэкономические показатели, связанные с осуществлением этой политики – нефтяные доходы, приватизация, ВВП, рост цен, размер управления и экономический рост. В исследовании применена модель Барро (1991) экзогенического экономического роста. К модели в качестве ключевого фактора прибавлена также переменная нефтяных доходов, которая влияет на иранскую экономику. Применены также Т статистический тест-метод и тест причинности Грейнджера. Научная новизна диссертации состоит в следующем: Оценено взаимоотношение между размера государства и экономическим ростом в экономике ИРИ для периода 1990-2014 гг. В частности установлена оптимальная размера государства (66%). Оценена взаимная связь важных экономических показателей ИРИ и воздействие друг на друга, и установлена их эффективность с учетом нефтяных доходов, доходов от приватизации, инфляции, экономического роста и государственных расходов. Для экономического роста выявлены роль и значение иных доходов государства в сферах, зависящих от продажи нефти.The research is aimed at studying the relationship between privatization and economic growth in Iranian economy, as well the impact of privatization incomes (PRI) on the economic development in the country during the period of 1990-2014, based on the “Baroo” growth model. Nowadays, privatization is one of the desirable ways for governments to reach reasonable economic growth. The idea of privatization in Iran was raised as the result of not realizes predictions, which were expected from the establishment of SOEs in Iran in 1983. As stated by the Article 44, the economic system of Iran shall be based on public, cooperative and private sectors, with proper and sound planning. A lot of studies have been done about the relationship between privatization and economic growth all over the world. However, the researches carried out with respect to this issue are not sufficient in Iran. Different results were obtained about relationship between privatization and economic growth by the researchers. Some of them have found positive relationship between these two variables and some negative. This study is different from other former studies in terms of investigating competitiveness variable and the oil revenues variable, which is as a key effective dependent variable on the Iranian economic growth. Considering the above mentioned, investigating the effects of privatization on economic growth in terms of key macroeconomic growth factors in Iran is an important research issue and its implementation is necessary. Research object is related to the plans and current views of privatization in the economic development process, as well as the macroeconomic indicators related to implementation of the said policy, such as oil revenues, PRI, GDP, inflation rate, government size and economic growth. This study uses exogenous economic growth model of Barro (1991). In the model, the oil revenues variable was included as a key factor, which significantly affects the Iranian economy. Also the T test and the Granger-causal relationship methods have been applied.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Приватизация и либерализация экономики и их роль для экономического роста (на примере ИРИ). Privatization and liberalization of the economy and its role in economic growth (case study of IRI).
    Uncontrolled Keywords: Рамезан Фархад Саидович
    Subjects: Economy
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 24 May 2017 15:38
    Last Modified: 03 Nov 2017 12:07
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4754

    Actions (login required)

    View Item