Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Անգլալեզու գիտաֆանտաստիկ դիսկուրսի լեզվաոճական յուրահատկությունները բանականի և երևակայականի հարաբերակցության համատեքստում

Մուրադյան, Գայանե Հարությունի (2017) Անգլալեզու գիտաֆանտաստիկ դիսկուրսի լեզվաոճական յուրահատկությունները բանականի և երևակայականի հարաբերակցության համատեքստում. Doctor of Sciences thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (520Kb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (3120Kb) | Preview

      Abstract

      Ժամանակակից անգլալեզու գիտաֆանտաստիկ դիսկուրսն առեղծվածների, խորհրդանիշերի, ժամանակի ու տիեզերքի, իրական ու հորինված աշխարհների, գիտությունների, մշակույթների ու մարդկային կերպարների ամբողջություն է, որի էությունն ու նպատակը վաղվա օրն ավելի լավ տեսնելու երազանքն է: Մարդասիրություն ու համամարդկային վեհ գաղափարներ քարոզող գրական այս ժանրը գիտականի/բանականի ու գեղարվեստականի/երևակայականի հակադրամիասնություն է, որտեղ հաղորդման և ներգործման գործառույթներ իրացնող լեզվական տարրերի փոխազդեցությունը հանգեցնում է գիտագեղարվեստական փոխներթափանցված խոսքային դրսևորումների: 19-րդ դարասկզբին բանական և երևակայական գործոնների և լեզվական տարրերի միաձուլման արդյունքում ձևավորվեց հետագայում «բուն գիտաֆանտաստիկա» անվանումը ստացած գրական դրսևորումը: 20-րդ դարի 30- ականներին արդեն զարգացման որոշակի աստիճանի հասած խոսքի այդ տարատեսակը համարվեց գեղարվեստական գրականության յուրատիպ ժանր և ստացավ «գիտական գեղարվեստական գրականություն» կամ «գիտաֆանտաստիկ գրականություն» անվանումը: Թեև գիտաֆանտաստիկայի սկզբնավորման և ձևավորման այդ փուլում, գիտականի և գեղարվեստականի համաձույլ հենքի վրա ստեղծվեցին արտահայտիչ լեզվական պատկերներ, այնուամենայնիվ, թեմատիկ, աշխարհայացքային և լեզվաոճական առումներով գիտաֆանտաստիկ դիսկուրսը (հետայսու ԳՖԴ) դեռևս համարվում էր «պարզունակ»: Ոսկեդարյան շրջանում (1938-1960) ԳՖԴ-ն աստիճանաբար սկսեց ձևավորել լեզվական/արտալեզվական առանձնահատկությունների իր սեփական, համապարփակ համակարգը, մշակվեցին բնորոշ գրական նորմերն ու որոշարկվեց հիմնական թեմատիկ ուղղվածությունը (փոփոխություն, ժամանակ, տիեզերք և այլն): Ոսկեդարն ավարտվեց անցյալ դարի 60-ականներին, երբ հզոր արտալեզվական գործոնի գիտության և տեխնոլոգիայի աննախադեպ առաջընթացի շնորհիվ առաջացավ սոցիալական ուղղվածություն ունեցող նորալիքյան գիտաֆանտաստիկան (1960-1980): Այս շրջանում ԳՖԴ-ն վերջնականապես ձևավորվեց որպես սոցիալ-հասարակական և գիտա-տեխնոլոգիական արտալեզվական գործոնների, փոփոխության գաղափարի, լեզվաոճական կանոնարկված համակարգի վրա հիմնված և գեղարվեստական ոճի մյուս դրսևորումներին հավասար կարգավիճակ ունեցող խոսքային տարատեսակ, որն էլ լեզվաբանական ուսումնասիրության հետաքրքիր նյութ է: Այս փուլի կարևոր նվաճումներից կարելի է համարել նաև գիտաֆանտաստիկ գրականության ակադեմիական ուսումնասիրությունների միջգիտակարգի ձևավորումը 1970- ականներին: Данное исследование посвящено англоязычной научной фантастике, основанной на экстралингвистической реальности и построенной на основе взаимосвязи когнитивных и образных лингвистических единиц. Фактологическим материалом разностороннего лингвистического анализа являются научно-фантастические произведения, созданные в период «Новой волны» (1960-1980) и «Киберпанк/Посткиберпанк» (с 1980 года по настоящее время). Актуальность исследования обусловлена той ключевой ролью, которую сегодня играет научная фантастика в создании новых форм глобальной коммуникации, формировании новых социальных отношений, культурных и информационных обменов, а также в обогащении английского языка новыми элементами. Новизна исследования состоит в изучении научной фантастики с лингвистической точки зрения как оригинального дискурса, реализующего «когнитивно-образную» функцию посредством конкретного выбора языковых элементов. Цель исследования представить научную фантастику как аутентичный материал лингвистического исследования в рамках функциональной и когнитивной лингвистики, выявить коммуникативную функцию жанра и раскрыть «информирующие» и «воздействующие» языковые единицы, которые способствуют формированию дискурса. Для реализации поставленной цели ставятся и решаются следующие задачи: определить происхождение и развитие англоязычного научнофантастического дискурса; представить функциональную классификацию и экстралингвистические основы жанра; анализировать материал на основе онтологического сопоставления познавательных и образных лингвистических единиц; выявить лингвостилистические особенности физического, антропологического, социального, философского подтипов научной фантастики, исследовать научную фантастику с точки зрения ее лингвистического и экстралингвистического отношения к другим литературным жанрам; выделить научно-фантастические тропы, неологизмы и термины в свете конвергенции понятий и образов; рассмотреть метафору научной фантастики как продукт «метафорического смешения»; построить таксономическую модель первичной научно-фантастической концептуальной метафоры (Change is motion) и вторичных субметафор; рассмотреть литерализацию метафоры как уникальный стилистический прием. The object of the study in the present research is science fiction - the discourse based on technological and social extralinguistic factors, and the literary genre built on the juxtaposition and interrelation of factitious and fictitious, cognitive and imaginative linguistic units realizing their functional goals in communication. The factive material analysed in the light of convergence of concepts and images, includes science fiction stories and novels created during the New Wave (1960-1980) and Cyberpunk/Postcyberpunk (1980 to date) periods of the development of the genre. The topicality of the research is conditioned by the key role science fiction plays today in the creation of new forms of global communication, development of English language, cultural and information exchanges, formation of new social attitudes, propagation of universal values. The novelty refers to viewing and investigating science fiction as an original discourse realizing a “cognitive-imaginative” function through a specific choice of linguistic elements. In addition to presenting science fiction as an authentic material of linguistic research within the frames of functional and cognitive linguistics, the research aims at revealing the communicative intention of the genre through those linguistic units, which contribute to the formation of a discourse variety which both informs and impacts the reader. To realize the mentioned aim, we have focused on objectives which refer to presenting the origin and the development, the functional classification, the extralinguistic bases of the genre and the linguistic means realizing a “cognitive-imaginative” function; to revealing linguostylistic and cognitive specificities of physical, anthropological, social, philosophical science fiction; to investigating the linguistic and extralinguistic relation of science fiction to other literary genres; to studying science fiction tropes, expressive means and neologisms in the light of convergence of concepts and images; to presenting science fiction metaphor as a product of “metaphorical blending;” to forming the taxonomic model of the primary science fiction conceptual metaphor Change is motion and its extended submetaphors; to discussing literalization of metaphor as a unique stylistic device. To realize the mentioned objectives, the following methods have been applied: the method of qualitative and quantitative analysis, the methods of linguostylistic and linguopoetic analysis, the method of qualitative and quantitative stylistic analysis, the case study method, the method of extrapolative analysis and linear extrapolation method, the statistical method, the method of conceptual metaphor identification and analysis, the taxonomic method.

      Item Type: Thesis (Doctor of Sciences)
      Additional Information: Лингвостилистические особенности английского научно фантастического дискурса в контексте конвергенции рационального и образного аспектов. The linguostylistic peculiarities of english science fiction discourse in the context of convergence of the rational and the imaginative.
      Uncontrolled Keywords: Мурадян Гаянэ Арутюновна, Muradian Gaiane
      Subjects: Linguistics
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 06 Jun 2017 15:50
      Last Modified: 09 Nov 2017 16:09
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4928

      Actions (login required)

      View Item