Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Ալևիականության խնդիրը հանրապետական Թուրքիայում

Հարությունյան, Վարդան Աշոտի (2011) Ալևիականության խնդիրը հանրապետական Թուրքիայում. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (375Kb) | Preview

    Abstract

    Ալևիների խնդրի ուսումնասիրությունը գիտական կարևոր նշանակություն ունի Թուրքիայի պատմության ընթացքում տեղի ունեցած մի շարք իրադարձությունների և ներկայումս շարունակվող քաղաքական գործընթացների, ինչպես նաև վերջին շրջանում Եվրոպական միություն-Թուրքիա հարաբերությունների համատեքստում թուրքական կառավարության կողմից կատարվող որոշ քայլերի էությունը լավագույնս հասկանալու համար: Հատկապես կարևորվում է ալևիների խնդրի ուսումնասիրությունը արդի փուլում‘ հնարավորություն տալով ավելի լավ պատկերացնելու, թե ինչ պատճառով են դրանք մնում ցայսօր չլուծված: Մասնավորապես ուշադրության է արժանի այն փաստը, որ ալևի հասարակությունը վերջին երկու տասնամյակների ընթացքում սկսել է համախմբվել և, առաջնորդվելով ալևիական մի շարք հեղինակավոր կազմակերպությունների կողմից, ընտրել պայքարի որոշակի ուղի երկրի կառավարությանը ներկայացնելով մի շարք պահանջներ, ակտիվորեն կազմակերպելով հանրահավաքներ և այլ միջոցառումներ: Այս գործընթացում մեծ է XX դարի երկրորդ կեսին սկսված արտագաղթի արդյունքում Գերմանիայում և եվրոպական մի շարք երկրներում ձևավորված ալևիական միությունների դերը, որոնք հնարավորինս աջակցում են Թուրքիայում գործող ալևիական կազմակերպություններին և որոշ դեպքերում նաև ֆինանսական օգնություն ցուցաբերում նրանց: Ատենախոսության մեջ, որպես պատմական ակնարկ, անդրադարձ է կատարվում նաև Օսմանյան կայսրության շրջանում քզլբաշական ապստամբությունների խնդրին, ինչպես նաև այն տեսակետին, որ ալևիականությունն առաջացել է ոչ թե իսլամից անջատման արդյունքում, այլ ձևավորվել է երկար տարիների ընթացքում քրիստոնեության, այդ թվում նաև քրիստոնեական աղանդների, իսլամի և շամանականության միախառնման արդյունքում: Դրանով է բացատրվում ալևիականության հավատամքում և ծեսերում վերոնշյալ կրոնական ուղղությունների տարբեր տարրերի գոյության փաստը: Սակայն այս թեման, լինելով առանձին ուսումնասիրության նյութ, խորապես չի քննվում, այլ ուղղակի ներկայացվում է հետագա իրադարձություններն ու երևույթները լավագույնս հասկանալու համար: Հետազոտվող թեման առաջին հերթին կարևոր է Օսմանյան կայսրության փլուզումից հետո երկրում ծավալված իրադարձությունների ընթացքում ալևիների դիրքի, ինչպես նաև Մուստաֆա Քեմալի ղեկավարած ազգայնական շարժմանը ալևի առաջնորդների աջակցության պատճառների ուսումնասիրման տեսանկյունից: Ալևիները, մինչև քաղաքական բեմում քեմալականների երևան գալը, դարեր շարունակ վարել են ներհամայնքային փակ կենսակերպ հնարավորինս խուսափելով արտաքին աշխարհի, մասնավորապես սուննիականություն դավանող մուսուլմանների հետ շփումից, իսկ անհնարինության պարագայում թաքցրել են իրենց կրոնական ինքնությունը կիրառելով «թաքիա» իսլամական ինստիտուտը, համաձայն որի թույլատրվում է թաքցնել կրոնական և քաղաքական իրական համոզմունքները, եթե դրանց բացահայտումը վտանգ է պարունակում տվյալ անձի համար: Սակայն Քեմալի աշխարհիկ պետություն հիմնելու վերաբերյալ խոստումները, որոնք ի կատար ածելու դեպքում ալևիները վերջապես կձերբազատվեին սուննիների ճնշումներից, ալևիների շրջանում հույսեր արթնացրին և համակրանք առաջացրին ազգայնականների շարժման առաջնորդի նկատմամբ, սակայն դրանք աստիճանաբար վերացան հաջորդող տարիների ընթացքում քեմալականների կողմից իրականացվող մի շարք գործողությունների հետևանքով: Այս իրողությունը, հետագայում նաև Դերսիմում տեղի ունեցած իրադարձությունների ընթացքում կառավարական ուժերի կողմից քուրդ ալևիների նկատմամբ դաժան հալածանքները սկիզբ դրեցին ալևիների նկատմամբ թուրքական պետության իրականացրած մերժողական քաղաքականությանը բազմակուսակցական համակարգի առաջացումից հետո նրանց մղելով ձախակողմյան սոցիալիստական ուժերի գիրկը: Диссертационная работа посвящена исследованию проблем алевитов в период республиканской Турции (с 1923г. по настоящее время). Всестороннее изучение вопросов, касающихся участия алевитов в общественно — политической жизни страны, имеет важное научное значение для глубокого понимания и объективной оценки тех внутриполитических событий и процессов, которые происходили в Турецкой Республике в указанный период времени и продолжаются вплоть до сегодняшнего дня. Особенно важное значение имеет изучение процесса активизации и анализа алевитского движения в последние два десятилетия, когда алевитское общество начало объединяться вокруг ряда авторитетных алевитских организаций, требующих от правительства признания прав алевитов и алевизм как религию, отличающуюся от ислама. Это движение начинает играть роль, которая способна повлиять на контексты многих внутренних и внешних политических процессов и даже изменить их, как например, отношения между Европейским Союзом и Турцией. На этот процесс оказали большое влияние европейские алевитские организации, которые были созданы вследствие эмиграции алевитов из восточного и юго-восточного районов Турции в Европу в середине 20-ого столетия. изложение краткой истории алевитов с периода формирования алевизма до конца существования Османской империи; выявление роли алевитов в период националистической борьбы в Турции, возглавляемой Мустафой Кемалем, а также причин нейтральности курдов-алевитов во время курдских восстаний против кемалистского правительства в 1920-30-ые гг.; всесторонний анализ отношений алевитов к формированию многопартийного правительства и развитию исламского фундаментализма в 1950-ые гг., вследствие чего они стали отдавать предпочтение левым политическим силам; исследование влияния урбанизации на некоторые принципиальные религиозные концепции алевизма; выявление причин кровавых столкновений между алевитами и суннитами во второй половине 1970-х годов; анализ изменения отношения турецкого правительства к алевитам после переворота 1980г. в контексте “турецко-исламского синтеза”; изучение предпосылок процесса формирования алевитского движения, причин объединения алевитов на базе осознания алевитской идентичности, а также изучение требований, предъявленных турецкому правительству; изучение требований алевитских организаций, предъявленных турецкому правительству, и шаги правительства, направленные на их решение; исследование последнего этапа алевитского движения в Турции; изучение вопросов формирования и развития алевитских организаций в европейских странах, их роль и значение в алевитском движении. Хотя в историографии освещались отдельные аспекты проблем алевитов в Турции, данная диссертационная работа по своему содержанию и структуре является первым исследованием в данной области не только в армянской, но и в зарубежной историографии. The dissertation is devoted to the research of the problem of Alevis in Turkey during the Republican period. The comprehensive research of the issues, concerning Alevis during the given period has important scientific meaning for the deeper understanding and objective assessment of some events of the domestic policy and processes in the Republic of Turkey, since these processes continue until nowadays. The research of the process of activation of Alevi movement in the last two decades is of special significance, as the Alevi society has begun to gather around some authoritative organizations. These unions demand from the government recognition of Alevi rights and Alevism as a religion independent from Islam. The Alevi movement begins to play a role, which may change or influence on contexts of many domestic and foreign political processes, as, for example, relations between European Union and Turkey. The role of European Alevi organizations in the stimulation of the movement process is great. These organizations were formed as a result of immigration of Alevis to Europe from eastern and south-eastern region of Turkey in the middle of 1920s. briefly introduce the history of Alevis beginning from the formation of Alevism until the end of existence of the Ottoman Empire; analysis of the role of Alevis during the national movement led by Mustafa Kemal in Turkey and the reason of Kurd-Alevis being neutral during the Kurdish rebellion against Kemal�s government in 1920-30s; comprehensive research of the position that Alevis have had towards the process of the formation of multiparty government and the deepening of Islamic fundamentalism in 1950s., when Alevis began to sympathize the political left; research of influence of the urbanization on some basic concepts of Alevism; identification of the reasons of bloody clashes between Alevis and Sunnis in the second half of 1970s; analysis of the change of position of Turkish government towards Alevis in the context of �Turkish-Islamic synthesis� after the coup d’etat in 1980; comprehensive research of the background of the process of formation of Alevi movement, reasons of Alevis� unification around the Alevi identity and demands presented to the Turkish government; present the steps of the Alevi organizations for implementation of their demands as well as the steps of the government aimed at solving the problems of Alevis in Turkey; analysis of the modern phase of Alevi movement in Turkey; research of the formation and activities of Alevi organizations in European countries, their role and the importance in Alevi movement.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Проблема алевизма в республиканской Турции. The issue of alevism in republican Turkey.
    Uncontrolled Keywords: Арутюнян Вардан Ашотович, Harutyunyan Vardan
    Subjects: History
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Thesis Dissertations
    Date Deposited: 22 Dec 2015 12:59
    Last Modified: 27 Jun 2018 09:47
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/500

    Actions (login required)

    View Item