Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Հայ գյուղացու ինքնությունը արդի միգրացիոն գործընթացներում

Մկրտչյան, Արեմ Արթուրի (2017) Հայ գյուղացու ինքնությունը արդի միգրացիոն գործընթացներում. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (32Mb)
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (6Mb)

      Abstract

      Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և արագընթաց տրանսպորտային միջոցների զարգացումը մեծացրել են համաշխարհային միգրացիոն հոսքերի ինտենսիվությունը և մասշտաբները: Միգրացիոն գործընթացները մեծապես ազդում են հետխորհրդային հայաստանյան հասարակության վրա՝ առաջացնելով բազմաթիվ խնդիրներ թե´ հասարակական համակարգի արդյունավետ գործառնության տեսակետից, թե´ ինքնության առումով։ Ներկայիս միգրացիոն գործընթացները հայ հասարակությունում կառուցվածքային փոփոխություններ են ենթադրում, ուստի և առանձնակի ուշադրություն են պահանջում։ Միգրացիոն ռիսկերի կառավարման տեսակետից շատ հրատապ և անհրաժեշտ է տարբեր դիտանկյուններից ուսումնասիրել միգրացիոն գործընթացների ազդեցությունը հայաստանյան հասարակության վրա, այդ թվում՝ ինքնության փոխակերպումները, որոնք չափազանց կարևոր են Հայաստանից արտագաղթի ծավալների և պատճառների ուսումնասիրության առումով: Այդ պատճառները չի կարելի վերագրել լոկ մեծ չափերի գործազրկությանը: Ոչ պակաս կարևոր են սոցիալ-տնտեսական իրավիճակի սուբյեկտիվ ընկալումներն ու գնահատումը, այդ իրավիճակից ելքի, դրա փոփոխության վերաբերյալ համապատասխան որոշումների ընդունման և իրականացման գործընթացները: Որոշումներ կայացնողների ինքնությունը արտագաղթի պատճառահետևանքային շղթայում կենտրոնական տեղ է զբաղեցնում: Միգրացիան շատ բարդ երևույթ է, ուստի կարիք ունի միջառարկայական ուսումնասիրության: Այդ առումով անհրաժեշտ է խոսել այնպիսի հիմնախնդիրների հրատապության մասին, ինչպիսիք են հին սոցիալական հարաբերությունների և ավանդական համայնքային կապերի թուլացումը, հասարակության անդամների միջև վստահության մշակույթի ձևախեղումը, վերազգային միգրացիոն ցանցերի ստեղծումը: Աշխատանքային միգրացիայի հետևանքով հայկական ընտանիքը դառնում է վերազգային: Նման ընտանիքի անդամների փոխառնչությունները հատվածական են՝ պայմանավորված ժամանակի փուլայնությամբ և տարածական հեռացվածությամբ: Այդ պատճառով ձևափոխվում են նաև հայ ինքնության պահպանման այնպիսի կարևոր օղակներ, ինչպիսիք են գյուղացիական համայնքն ու ավանդական ընտանիքը: Ուստի արդի միգրացիոն գործընթացների համատեքստում հայ գյուղացու ինքնության բնութագրիչների սոցիոլոգիական հետազոտությունը տեսական և կիրառական կարևոր և արդիական հիմնախնդիր է: Գյուղի սոցիոլոգիայի հիմնախնդիրներով զբաղվել են դեռևս սոցիոլոգիայի դասականներ Է. Դյուրկհեյմը, Ֆ. Թյոնիսը, Մ. Վեբերը, Թ. Պարսոնսը, Պ. Սորոկինը, Վ. Թոմասը և Ֆ. Զնանեցկին: Գյուղական համայնքների արդի փոխակերպումներին են նվիրված Թ. Շանինի, Ն. Լիխաչյովի, Մ. Գաբրիելյանի, Ա. Թադևոսյանի, Յու. Հարությունյանի, Ս. Մանուկյանի, Վ. Սահակյանի, Հ. Վերմիշյանի և այլոց աշխատությունները: Процессы глобализации приводят к трансформациям локальной идентичности. Большую роль при этом играют потоки миграции, которые в последние годы благодаря развитию информационных технологий и средств высокоскоростного транспорта, значительно увеличились по своей интенсивности и масштабам. Чтобы эффективно управлять миграционными рисками, необходимо исследовать влияние миграционных процессов на общество в целом и на социокультурные изменения идентичности крестьян, в частности. Для Армении эти исследования весьма важны в силу большой значимости миграции в контексте национальной безопасности. В этом контексте особое место занимают трансформации сельских общин, ибо в нынешней ситуации «ни войны, ни мира» именно села обеспечивают контроль территорий благодаря своей большой пространственной рассеянности и близости к государственным границам. Эмиграция сельского населения обусловлена не только неблагоприятными внешними условиями и социально-экономическими проблемами, но и постсоветскими трансформациями идентичности крестьян. Методологической основой диссертационного исследования выступают теоретические подходы, сложившиеся в таких отраслях классической и современной социологии, как социология села, социология миграции и социология идентичности и ставшие основой разработки новых методологических схем, а также общепринятый понятийный аппарат, который после операционализации и частичного переопределения позволил решить поставленные задачи социологического анализа взаимосвязи преобразований сельских общин, идентичности и миграции. Социальная идентичность определяется как совокупность групповых идентификационных процессов, как идентификация с социальной группой, выражающаяся в когнитивных, эмоциональных, ценностных и поведенческих аспектах. Анализ полученных путем эмпирического социологического исследования данных свидетельствуют о взаимообусловленности этих преобразований. В качестве основных характеристик идентичности современных армянских крестьян можно отметить: самоотождествление с семьей и с этнической группой, сочетание приверженности к традиционным ценностям с сравнительно низким уровнем социального доверия и групповой (общинной) сплоченности, конформизм, консерватизм и трудолюбие, образованность, символическую принадлежность к христианской религии религии, отсутствие осознанной классовой принадлежности и соответствующей классовой позиции, преобладание левоцентристской политической ориентированности, противоречивый симбиоз политического абсентизма и сильного чувства собственного достоинства, сравнительно большая предрасположенность к миграции (особенно у молодежи). The processes of globalization have brought to the transformation of local identity. Migration flows that play a vital role in this have grown in their intensity and scope due to the development of informational technologies and means of high speed transportation. In order to effectively manage the migration risks, the study of the impact of migration processes on the society in general and on the socio-cultural shifts of the identity of a peasant in particular gains importance. This kind of research is vital for Armenia in respect to the significance of migration in the context of national safety. In this regards the transformation of village communities is central as in the situation of “neither war, nor piece” particularly the villages assure control over territory due to their spatial dispersal and nearness to national borders. Migration of village residents is not only conditioned by external factors and socio-economic problems, but by the post-Soviet transformations of the identity of peasants. As its methodological bases the dissertation has the theoretical approaches contested in such disciplines of classical and contemporary sociology as rural sociology, sociology of migration and sociology of identity that have become fundamentals for the development of new methodological schemes. Overarching conceptual apparatus has been operationalized and partly redefined allowing for meeting of the preset objectives of the sociological analysis of the interconnection between the transformation of village communities, identity and migration. Social identity is then defined as an ensemble of collective identification processes leading to identification with a social group and is expressed in cognitive, emotional, value and behavioral aspects. The analysis of the empirical sociological data has revealed the interrelation of these formulations. The following may be noted as being the main characteristics of the identity of the contemporary Armenian peasants: self-identification with family and ethnic group, combination of perseverance of traditional values and a relative decrease in social trust towards group (community) cohesion, conformism and hardworking, erudition, symbolic affiliation to Christianity, absence of realized attachment to a social class and associated social position, dominance of left political orientation, a contradictory symbioses of political absenteeism and highlighted sense of dignity, relatively high orientation towards migration (especially among youth). Revealing of the main characteristics of the identity of contemporary peasants resulted from sharp post-Soviet reformations in property relations and methods of farming, when the universal privatization of land and means of production liquidated the social field of collective economic activity among peasants. This resulted in the decrease of inner community cohesion, increase in interpersonal conflicts and distrust towards each other. All these brought to structural changes in the identity of Armenian peasants that are specifically highlighted among youth.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Идентичность армянского крестьянина в современных миграционных процессах. Identity of the Armenian peasant in the contemporary migration processes.
      Uncontrolled Keywords: Мкртчян Арем Артурович, Mkrtchyan Arem Artur
      Subjects: Sociology
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 03 Jul 2017 10:32
      Last Modified: 03 Jul 2017 10:32
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/5188

      Actions (login required)

      View Item