Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանական բարեփոխումները ռազմաքաղաքական հիմնախնդիրների կարգավորման համատեքստում

Սարգսյան, Արեն Հովիկի (2017) Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանական բարեփոխումները ռազմաքաղաքական հիմնախնդիրների կարգավորման համատեքստում. PhD thesis, ՀՀ ՊՆ Պաշտպանական ազգային հետազոտական համալսարան.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (642Kb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (1611Kb) | Preview

      Abstract

      20-րդ դարի վերջին` Խորհրդային Միության փլուզումից հետո, իր անկախությունը վերականգնած Հայաստանի մերձատարածքում երևան եկան անվտանգության համար ներտարածաշրջանային և արտատարածա-շրջանային մարտահրավերներ: Ներտարածաշրջանային մարտահրավերներն առավելապես պայմանավորված են տարածաշրջանում առկա ազգամիջյան հակամարտություններով, իսկ արտատարածաշրջանային մարտահրավերները այն արտաքին ուժերի գործունեության հետևանք են, որոնք փորձում են տարբեր ձևերով ու միջոցներով վերահսկել կամ իրենց շահերին համապատասխանեցնել տարածաշրջանում առկա ռազմաքաղաքական իրավիճակը: Բացի այդ, տարածաշրջանի որոշ երկրների գործելակերպում նկատելի է հարցերը ուժի կիրառման կամ դրա կիրառման սպառնալիքի միջոցով լուծման անթաքույց ձգտում: Հայաստանի համար մտահոգության հիմնական աղբյուրը Թուրքիա-Ադրբեջան ռազմավարական դաշինքն է, որով անհանդուրժող և ոչ կառուցողական քաղաքականություն է իրականացվում Հայաստանի ազգային անվտանգության շահերի նկատմամբ։ Ադրբեջանի կողմից առկա է ՀՀ և ԼՂՀ նկատմամբ անմիջական ռազմական սպառնալիք, որի վկայություններից են այդ երկրի գերռազմականացումը, վարվող հայատյաց քաղաքակա¬նությունը, ինչպես նաև հակամարտության բանակցային գործընթացում որդեգրված մերժողական դիրքորոշումը։ Վառ ապացույցը հանդիսացավ 2016 թվականին Ադրբեջանի կողմից սանձազերծված «քառօրյա պատերազմը», որի նպատակը, ըստ ադրբեջանական ծրագրերի, զինված ճանապարհով Ղարաբաղյան հիմնախնդրի լուծումն էր : Նշված իրողությունը ևս փաստում է, որ չնայած միջազգային հանրության և, հատկապես ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի շարունակական ջանքերին և Հայաստանի կառուցողական դիրքորոշմանը, Ադրբեջանը հակված է ընտրել հակամարտության ուժային լուծման տարբերակը։ Ավելին, պատերազմ սկսելու Ադրբեջանի վճռականությունը տեսանելի է ոչ միայն քաղաքական հայտարարությունների, այլև ռազմական ոլորտում գործնական քայլերի լույսի ներքո։ Ադրբեջանի համար ամենաէական զսպող գործոն է շարունակում մնալ հայկական զինված ուժերի մարտունակությունը, որը թույլ է տալիս շփման գծում ադրբեջանական կողմի բոլոր սադրանքներն արժանացնել համարժեք պատասխանի։ ՀՀ զինված ուժերի հիմնական խնդիրը պատերազմի վտանգի չեզոքացումն է, որը իրականացվում է միջազգային անվտանգության կազմակերպությունների ներգրավվածության, ուժերի հավասարակշռության պահպանման և դրանով իսկ` խաղաղության պարտադրման միջոցով: Խաղաղության պարտադրման գործում կարելի է փաստել, որ մինչ օրս հիմնարար հաջողություններ են ձեռք բերվել, սակայն պետք է նաև նշել, որ Հարավկովկասյան տարածաշրջանային աշխարհաքաղաքական իրավիճակը և հարևան երկրի հետ ստեղծված հավասարակշռության պահպանումը, առավել ևս` հզորության նժարը դեպի հայկական կողմ թեքելը մեծ աշխատանք է պահանջում: ՀՀ անվտանգության երաշխավորման ռազմաքաղաքական հենքի ու պաշտպանության ապահովումը կարող է իրականացվել բացառապես զինված ուժերի շարունակական զարգացման և վերջինիս կարողությունների ընդլայնման միջոցով (մասնագետների կողմից գիտագործնական հիմնավորմամբ կանխատեսվում է նաև ՀՀ ազգային անվտանգության ռազմավարության ճշգրտման գործընթաց ): Պաշտպանության ոլորտի ընթացիկ և հեռանկարային զարգացման ծրագրերն ուղղված են բանակի մարտական կարողությունների զգալի ավելացմանը՝ միտված լինելով հավանական հակառակորդին ցանկա¬ցած պահի արժանի հակահարված տալու պատրաստականությանը։ Պաշտպանական բարեփոխումների գործընթացում ծառացող հիմնախնդիրները չունեն պատրաստի լուծումներ. դրանք գտնելու համար անհրաժեշտ է համակարգել կառավարման բոլոր օղակների աշխատանքը, ցուցաբերել ռազմական արվեստ և արհեստավարժություն: ՀՀ ռազմաքաղաքական հիմնախնդիրների համատեքստում պաշտպանական բարեփոխումների ամբողջական և գիտականորեն հիմնավորված վերլուծության անհրաժեշտությունը պայմանավորում է ատենախոսության հետազոտության թեմայի ընտրությունն ու արդիականությունը: ՀՀ շուրջ ձևավորված աշխարհաքաղաքական իրողությունները և անվտանգության համակարգի երաշխավորման արդի հրամայականը պահանջում է պաշտպանության բնագավառի հիմնախնդիրների ամբողջական ու հետևողական վերլուծություն: Պետության գործունեության մեջ իր հատուկ կարևորությամբ առանձնանում է պաշտպանության ուղղությունը, ինչն էլ իր հերթին արդիական է դարձնում այդ ոլորտի հետազոտական և գիտավերլուծական աշխատանքների իրականացումը: Պետք է փաստել, որ անցած տարիների ընթացքում բազմաթիվ ու տարբեր մակարդակներով ուսումնասիրություններ են իրականացվել ՀՀ պաշտպանության կազմակերպման ու զինված ուժերի գործառնության հիմնահարցերի վերաբերյալ: Միանշանակ, ընդգծվում են ոլորտի համար հիմքային նշանակություն ունեցող գիտահետազոտական հաստատությունների և առանձին մասնագետների աշխատությունները, որոնք կազմավորել են երկրի ռազմական անվտանգության համակարգի գիտատեսական հիմքը՝ դրանով իսկ հիմնարար հարթակ ստեղծելով ոլորտի գործնական զարգացման և դիտարկվող բացթողումների ու անճշտությունների վերացման համար: Основная цель диссертации заключается в изучении сущности оборонных реформ в Армении, цели и значение в процессе регулирования военно-политических проблем, на научно-аналитической основе оценить эффективность этих реформ и воздействие на возможности совершенствования сферы, а также обосновать дальнейшие направления осуществления оборонных реформ в прогнозируемом будущем военно-политической среды Армении. Объектом исследования является определение проблемы оборонных реформ и анализ проявления реформ в современных военно-политических процессах, проводимых в Республике Армения. Предметом исследования является изучение оборонных реформ как важной составляющей военно-политической деятельности Республики Армения. Работа состоит из введения, трех глав, выводов и списка цитируемой литературы. Во введении обоснована актуальность исследуемой темы, представлена степень научной разработанности проблемы, сформулирована цель и задачи, научная новизна исследования, теоретическое и прикладное значение работы. Первая глава озаглавлена “Процессы и области, охватывающие оборонные реформы в Республике Армения” и состоит из трех подразделов. В первом подразделе “Процесс институционализации оборонных реформ Республики Армения”-кратко характеризуются концепция оборонных реформ, анализируются выраженные в профессиональной литературе взгляды про институт реформ, а также цель и направления реформ оборонной системы РА. Во втором подразделе - “Инициирование реформ оборонной сферы, этапы проведения и проблема их эффективности”,- анализируются процессы, являющиеся началом оборонных реформ РА, дальнейшие развития и основные результаты. В третьем подразделе – “Реформы в вооруженных силах как гарантия безопасности Республики Армения” - отмечается, что оборонные реформы, непрерывно проводимые в вооруженных силах РА, призваны обеспечить такую системы защиты страны, которая будет в состоянии не только соответствующим образом реагировать на настоящие и ожидаемые угрозы и вызовы, надежно нейтрализируя их, но и воздействуя на безопасность и военно-политическую ситуацию в регионе. Во второй главе – “Реформы системы управления оборонной сферы Республики Армения”- обсуждаются изменения в области обороны в условиях перехода на парламентскую систему правления в республике. Она состоит из трех подразделов. В первом подразделе – “Особенности управления оборонной сферы”- анализируются механизмы управления системы обороны РА, анализируются разницы основных управленческих подходов и полномочий органов управления. Во втором подразделе “Сравнительный анализ опыта организации системы обороны в моделе парламентской республики”- показано, что в основном она отличается от военных организаций других государств тем, что кроме вооруженных сил, в этой системе включены также другие государственные органи и структуры, которые, осуществляя функции, касающиеся военной безопасности государства, тем не менее, не используют специальные методы военного характера и по сравнению с вооруженными силами имеют поддерживающее значение. В третьем подразделе – “Правовое регулирование оборонной сферы Республики Армения”- отмечается, что вооруженные силы являются основой военной организации государства, деятельность которого определяется конституциями и законами, в соотеветствии с постваленными дла системы обороны задачами и функциями. The main aim of the thesis is to examine the nature of the defense reforms in Armenia, purpose and significance in the regulation of political-military issues, on scientific and analytical framework to assess the effectiveness of these reforms and their impact on the possibility of improving the scope, as well as to justify the further direction of the implementation of defense reforms in the foreseeable future of the military-political environment in Armenia. The object of the study is to identify the problems of defense reform and the analysis of manifestations of reforms in the current military-political processes, held in the Republic of Armenia. The subject of research is the study of defense reforms as an important component of the military-political activity of the Republic of Armenia. The work consists of introduction, three chapters, conclusions and list of references. In the introduction the urgency of the topic, presented a scientific degree of a problem, is the objective and tasks, scientific novelty of the research, both theoretical and practical importance of the work. The first chapter is entitled "The processes and areas covering defense reforms in the Republic of Armenia" and consists of three sections. In the first section, "The process of institutionalization of reforms in defense sphere of the Republic of Armenia" - briefly describes the concept of defense reforms, analyzes expressed in the professional literature about the Institute views the reforms as well as the purpose and direction of Armenia's defense reforms. In the second section - "Initiating reforms in defense sphere, the stages of the problem and its effectiveness" - analyzes the processes that are the beginning of the Armenian defense reforms and further development of the main results. In the third section - "The reforms in the armed forces of the Republic of Armenia as a guarantee of security," - noted that defense reforms are continuously carried out in the armed forces of Armenia, are designed to ensure a country's defense system, which will be able not only to adequately respond to the current and anticipated threats and challenges, securely and neutralizes them, but also affecting the security and military-political situation in the region. The second chapter-"Reforms of the RA defense sector management system,"-discusses changes in the field of defense in the transition to a parliamentary system of government in the country. It consists of three sections. In the first section - "Features of the defense sector management" - analyzes the mechanisms of RA defense system management, analyzed the difference of basic management approaches and office administration.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Реформы обороны Республики Армения в контексте урегулирования военно-политических проблем. The reform of defense of the republic of Armenia to the settlement of military and political problems.
      Uncontrolled Keywords: Саркисян Арен Овикович, Sargsyan Aren H.
      Subjects: Political Science
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 06 Jul 2017 12:38
      Last Modified: 06 Jul 2017 12:50
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/5199

      Actions (login required)

      View Item