Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Աբիգ Ավագյանի արձակի լեզուն

Եղիազարյան, Սաթենիկ Էմիլի (2017) Աբիգ Ավագյանի արձակի լեզուն. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Հրաչյա Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտ.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (40Mb)
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (5Mb)

      Abstract

      Ատենախոսությունը նվիրված է 20-րդ դարի երկրորդ կեսի հայ նորագույն գրականության արձակագիրներից մեկի՝ Աբիգ Ավագյանի արձակի լեզվի ուսումնասիրությանը: Վերջին տասնամյակների ընթացքում զգալի թվով աշխատանքներ են կատարվել գրողների երկերի լեզվաոճական ուսումնասիրության բնագավառում: Ա. Ավագյանի արձակն ուսումնասիրվել և գնահատվել է զուտ գրականագիտական դիտանկյունով: Նրա ստեղծագործությունների վերաբերյալ հանդիպում են գրականագիտական հոդվածներ , հեղինակի կենսագրությանը և գրական ժառանգությանը նվիրված մենագրություն , առանձին գրքեր, որոնցում հատուկ բաժին է հատկացվել հեղինակի վեպերի և պատմվածքների բազմակողմանի ուսումնասիրությանը, թարգմանությանը: Սակայն մինչ օրս գրողի լեզուն դեռևս համակողմանի և ամբողջական քննության չի արժանացել, որով էլ պայմանավորված է ատենախոսության թեմայի արդիականությունը: Աշխատանքի նպատակը Ա. Ավագյանի արձակի լեզվի ամբողջական ուսումնասիրությունն է: Աշխատանքի մեջ անդրադարձել ենք հետևյալ հիմնական խնդիրներին. պարզել հայերենի բառապաշարի տարբեր շերտերի տեղն Ա. Ավագյանի արձակում, տալ դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրն ու նշանակությունը հեղինակի խոսքարվեստում, վեր հանել պատկերավորման և արտահայտչական այն միջոցները, որոնք նպաստել են հեղինակի գեղարվեստական ինքնատիպ լեզվամտածողության բացահայտմանը, ցույց տալ գրողի ստեղծագործություններում տեղ գտած ձևաբանական և շարահյուսական ինքնատիպ կառույցները՝ որպես համընդհանուր լեզվի դրսևորման անհատական ձևեր, ցույց տալ իրանական միջավայրի ազդեցությունը հեղինակի լեզվամտածողության վրա, կատարել բնագրերի համեմատական քննություն՝ ցույց տալով Ա. Ավագյանի ստեղծագործությունների վերամշակման և վերահրատարակման ժամանակ կատարված փոփոխությունները: Ա. Ավագյանի արձակի լեզուն առաջին անգամ է համակողմանի և ամբողջական քննության ենթարկվում՝ ընդգրկելով բառապաշարի շերտերը, պատկերավորման և արտահայտչական միջոցները, ձևաբանական և շարահյուսական իրողությունները: Այս ամենից բացի, կատարվել է բնագրերի համեմատական քննություն՝ ցույց տալով այն փոփոխությունները, որոնք կրել են վերահրատարակված և վերամշակված ստեղծագործությունները: Որպես ուսումնասիրության փաստական նյութ օգտագործվել են հեղինակի «Վաղը», (1951), «Շիկացած հող», (1955), «Նազելի Դալարյան», (1959), «Հարված» (1978) վեպերը, Պատմվածքներ (1950), (1958), (1962), (1963), (1965) ժողովածուները, «Հարավային տենդ» (1971), (2002), «Եղել է, չի եղել» (1973), «Վերջին հանգրվան» (1982) ժողովածուները, «Մարդը անապատում» (1981), «Անեծք» (1985) պատմվածքները: Ուսումնասիրվել է հեղինակի արձակն ամբողջությամբ: Աշխատանքը կատարվել է ժամանակակից լեզվաբանության մեջ ընդունված մեթոդներով, հետազոտության եղանակներով, հիմնականում կիրառվել է ուսումնասիրության համաժամանակյա նկարագրական-վերլուծական մեթոդը: Աշխատանքում առաջ քաշված խնդիրներն ու լեզվական վերլուծությունները կարող են օգտակար լինել Ա. Ավագյանի խոսքարվեստով զբաղվողների, ինչպես նաև որևէ գրողի և գրական երկի լեզուն ուսումնասիրողների համար: Ատենախոսությունը քննարկվել է ՀՀ ԳԱԱ Հ. Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտի արդի հայերենի բաժնում և երաշխավորվել հրապարակային պաշտպանության: Աշխատանքի վերաբերյալ կան հրապարակումներ, որոնց ցուցակը ներկայացվում է սեղմագրի վերջում: Диссертация посвящена изучению языка прозы одного из прозаиков армянской литературы второй половины XX в. Абига Авагяна. Проза Авагяна изучена и оценена с сугубо литературоведческой точки зрения. Впервые она подвергается всестороннему и целостному исследованию, включая слои словарного запаса, изобразительные и выразительные средства, морфологические и синтаксические особенности. Кроме этого, был проведен сравнительный анализ рукописей с целью выявления тех изменений, которые претерпели переизданные и переработанные произведения. Во введении представлены некоторые эпизоды жизни и литературной деятельности А. Авагяна, дана общая характеристика его прозаических произведений, показано их языковое развитие от сборника к сборнику, ценность которых обусловлена оригинальностью художественного мышления автора и индивидуальным стилем. Первая глава “Словарный состав прозы А. Авагяна” состоит из трех разделов. Первый раздел посвящен исследованию словарных слоев и их стилистических особенностей. Рассматриваются общеиспользуемые, просторечные, диалектные, западноармянские слова, архаизмы, неологизмы, заимствованные и иностранные слова. Второй раздел посвящен изучению морфо-смысловых групп: синонимов и антонимов, омонимов и паронимов. В третьем разделе изучаются фразеологические единицы, имеющие функционально-смысловое значение и художественную ценность. Во второй главе“ Изобразительные и выразительные средства” представлены присущие художественному слову А. Авагяна изобразительные и выразительные средства. Язык автора выделяется многообразием, роскошью и богатством изобразительных и выразительных средств.Словам героев придают новые эмоции повторения средств выразительности, градация, риторический вопрос и риторическое восклицание, антитеза, пропуск, благодаря которым язык автора приобретает эмоционально-выразительный оттенок. В третьей главе “Грамматические действия” изучаются морфологические и синтаксические особенности. В прозе А. Авагяна нашедшие место морфологические особенности в основном проявляются при склонении существительных, в грамматических строениях числа и падежа, так как каждый из них наделен определенной стилистической выразительностью, а следовательно, становится средством стилизации слова. The prose language of Abig Avagyan, a prominent Armenian prosaist of the second half of the 20th century is studied in the dissertation. The investigation of the author’s prose has been carried out and evaluated from literary-critical standpoint. The prose is considered completely and comprehensively for the first time, including the vocabulary layers, the figurative and expressive means, the morphological and syntactical realities. Apart from this, a comparison of the originals has been carried out, indicating the changes which the republished and polished creations have undergone. The introduction speaks about some episodes of A. Avagyan’s life and literary work. The complete characteristic of his prose, the language development from collection to collection are also introduced whose value is conditioned by the peculiarity of the author’s artistic thinking and individual style. Chapter One of the dissertation “The Vocabulary of A. Avagyan’s Prose” consists of three parts. Part one is devoted to the study of the votabulary layers and their stylistic peculiarities. The commonly used popular, dialectic, western Armenian words, archaisms and neologisms, borrowings and barbarisms are considered. Part two is devoted to the semantic groups of the vocabulary: synonyms, antonyms, homonyms and composite words. Part three examines phraseological units of the semantic, functional-stylistic significance and aesthetic value. Chapter Two “The Expressive and Figurative Means” is devoted to the consideration of the expressive and figurative means peculiar to Avagyan’s artistic speech: Figurative thinking is one of the characteristic features of Avagyan’s language distinguished by a variety of figurative means and richness. Among expressive means repetition, gradation, oratorical question and oratorical exclamation, contradiction and omission give new emotions to the heroes` speech. Chapter Three “The Grammatical Realities” is devoted to the study of the grammatical realities, morphologicaland syntactic peculiarities.The morphological peculiarities are mainly expressed in the grammatical categories of the noun declension, number and the article usage. Each of the mentioned categories possesses certain stylistic expressiveness and thus becomes a means of speech stylization.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Язык прозы Абига Авагяна. The language of Abig Avagyan’s prose.
      Uncontrolled Keywords: Сатеник Эмилевна Егиазарян, Yeghiazaryan Satenik Emil
      Subjects: Linguistics
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 25 Aug 2017 10:20
      Last Modified: 25 Aug 2017 10:20
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/5505

      Actions (login required)

      View Item