Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Ծիթրոն պարտեզայինի տերևների եթերայուղից ստացված դեղաձևերի դեղաբանական ակտիվության հետազոտումը

Մանջիկյան, Աննա Պետրոսի (2017) Ծիթրոն պարտեզայինի տերևների եթերայուղից ստացված դեղաձևերի դեղաբանական ակտիվության հետազոտումը. PhD thesis, Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարան.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (22Mb)
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (4Mb)

      Abstract

      Դեղերի հայտնաբերումը և զարգացումը դեղաբուսական հումքից շարունակում է մնալ ժամանակակից դեղագիտության արդարացված ուղղություններից (Atanas G. Atanasov et al., 2015)։ Դրա հստակ ապացույցն ԱՀԿ-ի տվյալներն են (Simon Mills et al., 2008), համաձայն որոնց դեղերի շուկայում յուրաքանչյուր երրորդ բուժիչ պատրաստուկն ունի բուսական ծագում, իսկ Եվրոպական որոշ երկրներում և ԱՄՆ-ում բուսական ծագում ունեցող միջոցները կազմում են կիրառական բժշկության մեջ օգտագործվող ընդհանուր դեղերի մոտավորապես 40%-ը (David J. Newman and Gordon M. Cragg, 2007): Ավելին, սիրտ-անոթային հիվանդությունների բուժման համար նախատեսված դեղերի մոտ 90%-ն ունեն բուսական ծագում: Ուստի նոր արդյունավետ դեղերի ստեղծման համար հայրենական դեղաբուսական ռեսուրսների ուսումնասիրումը և դրանց ռացիոնալ կիրառումը չափազանց արդիական է: Տարբեր հիվանդությունների բուժման ժամանակ բույսերի արդյունավետությունը պայմանավորված է նրանց հարուստ երկրորդային մետաբոլիտներով, որոնք օժտված են դեղաբանական ակտիվության բավական լայն սպեկտրով (Alam Sher, 2009): Բացի այդ, բույսերում կենսաբանական ակտիվ նյութերը ներկայացված են միաժամանակ մի քանի միացությունների և անգամ իզոմերների ձևով, ինչը կարևորում է վերջիններիս կիրառումը պոլիվալենտ ախտածնությամբ բնութագրվող շեղումների շտկման համար: Այս առումով ուշագրավ է բույսերի կիրառումը որպես հակաբորբոքային ազդեցությամբ օժտված պատրաստուկների ստեղծման աղբյուր` բորբոքմանն ուղեկցող գործընթացների համուղղման նպատակով (Peter Csermely et al., 2005): Հակաբորբոքային ազդեցությամբ դեղերի հայտնաբերման նպատակով բույսերի հանդեպ ուշադրությունը վերջին տարիներին մեծացել է, քանի որ այս խմբի սինթետիկ դեղերն օժտված են բավական լուրջ և մեծաքանակ կողմնակի ազդեցություններով: Իհարկե, դեղաբույսերն էլ զերծ չեն անցանկալի հատկություններից, սակայն դրանք համեմատելի չեն սինթետիկ հակաբորբոքային դեղերի կողմից ցուցաբերած այնպիսի լուրջ շեղումների հետ, ինչպիսիք են խոցագոյացումը, արյունահոսությունը, նեֆրոպաթիան և այլն (Igbe I. and Inarumen G.O., 2013): Բուսական ծագման հակաբորբոքային ազդեցությամբ պատրաստուկների փնտրտուքը հիմնավորվում է բույսերի հակաբորբոքային ազդեցությամբ օժտված ֆլավոնոիդների, ֆենոլների, պոլիֆենոլների, ստերոլների հարուստ կազմով: Разработка лекарственных средств растительного происхождения в терапии патологических состояний, сопровождающихся воспалением, болью и инфекцией, с учетом серьезных побочных эффектов синтетических противовоспалительных препаратов, а также развития резистентности к используемым в настоящее время противомикробным средствам, представляет большой интерес в виду богатого содержания в растениях соединений, обладающих противовоспалительной активностью и антибактериальным действием. Поскольку растения семейства яснотковых являются важным источником для получения эфирных масел и содержат ряд соединений с противовоспалительной и противомикробной активностью, для разработки новых препаратов растительного происхождения с вышеупамянутыми свойствами нами были получены лекарственные формы на основе эфирного масла чабера садового, культивируемого в Армении, и исследованы их противовоспалительная, антиноцицептивная, протовомикробная активности, а также ранозаживляющее действие. Методом сочетанной газовой хроматографии с масс спектральным анализом в эфирном масле, полученном отгонкой с водяным паром, было установлено наличие высокого содержания ароматических моно- и дитерпенов, с превалированием количества карвакрола (42.3%) и гамматерпинена (32%). Для лекарственного сырья листьев чабера садового, культивируемого в Армении, была проведена предварительная идентификация методом световой микроскопии и определение остаточной влажности (9.5%). Изучение противовоспалительной активности эфирного масла в модели острого индуцированного ксилолом воспаления уха крыс выявило, что оно обладает выраженной противовоспалительной активностью во всех исследуемых дозах (20, 50 и 100 мг/кг), особенно в дозе 20 мг/кг, что выражается предотвращением развития отека на 50.5%. Выявленная активность была подтверждена и оценкой гистологических изменений в очаге воспаления, свидетельствующих о способности 10% мази на основе эфирного масла предотвращать наблюдаемые в условиях воспаления патологические изменения. Taking into account the rich content of the plant compounds with anti-inflammatory, antibacterial effects, the development of herbal pharmaceuticals for the treatment of pathological conditions accompanied by inmflammation, pain and infections, remains one of the important tasks of pharmacy considering serious side effects of synthetic anti-inflammatory drugs and resistance to antimicrobial drugs as well. Lamiaceae family plants are an important source for the essential oils and contain compounds with anti-inflammatory and antimicrobial activity. That is why for developing new medicines of herbal origin with the above-mentioned effects pharmaceutical forms based on essential oil of summer savory growing in Armenia were obtained and their anti-immflammatory, antinociceptive, antimicrobial activities and wound-healing effect were studied. The analysis of gas chromatography-mass spectrometry combined method indicates, that investigated essential oil, separated by steam distillation, contains high quantity of aromatic mono and diterpens with the prevalence of carvacrole (42.3%) and gamma-terpinene (32%). The medicinal raw material of summer savory leaves growing in Armenia have been identified preliminarly by light microscopy, and by the residual moisture detection (9.5%). The anti-inflammatory activity of the essential oil was studied on rats’ ear by xylene induced acute inflammation model. It revealed that this essential oil possesses anti-inflam¬ma¬tory activity among all the tested doses i.e. 20, 50 and 100 mg/kg (i/p), especially in 20 mg/kg dose, preventing the development of edema by 50.5%. The mentioned activity was confirmed by estimation of histological changes of inflammated tissue, indicating the ability of 10% ointment of the essential oil to prevent changes observed in the inflammation area. Evaluation of antinociceptive activity of summer savory essential oil in indicated doses was performed by "Tail flick" test of rats’ tail termal stimulation. Registration of rat tail withdrawing latent time demonstrated that the essential oil possesses expressed antinociceptive activity, which is pronounced in case of emulsified oil i/p injection in 50 mg/kg dose, at which the rat tail withdrawal latent time was increased by 95.8%.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Исследование фармакологической активности лекарственных форм из эфирного масла листьев чабера садового. Investigation of pharmacological activity of the pharmaceutical forms from summer savory leaves essential oil.
      Uncontrolled Keywords: Манджикян Анна Петросовна, Manjikyan Anna P.
      Subjects: Medicine
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 25 Aug 2017 15:11
      Last Modified: 25 Aug 2017 15:11
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/5509

      Actions (login required)

      View Item