Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Արտաքին էլեկտրամագնիսական դաշտերում չեզոք և լիցքավորված մասնիկների դիֆրակցիայի որոշ էֆեկտներ

Գրիգորյան, Կարեն Կառլենի (2017) Արտաքին էլեկտրամագնիսական դաշտերում չեզոք և լիցքավորված մասնիկների դիֆրակցիայի որոշ էֆեկտներ. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (18Mb)
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (3433Kb)

      Abstract

      Ատենախոսության երեք գլուխներում քննարկված են կոնդենսացված միջավայրերում ձայնային և էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածման ու տարբեր պարբերական կառուցվածքների վրա նեյտրոնների և էլեկտրոնների դիֆրակցիայի մի շարք երևույթներ, որոնք կարելի է բաժանել ըստ երեք խմբերի: Առաջին խումբ խնդիրներն առնչվում են միջավայրերում ժամանակային անհամասեռությունների վրա էլեկտրամագնիսական և ձայնային ալիքների ցրման հարցերին: Կան բազմաթիվ դրդապատճառներ կոնդենսացված միջավայրերում էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածման հետ կապված երևույթների խորը ուսումնասիրությունների համար՝ ինչպես հիմնարար ֆիզիկական, այնպես էլ կիրառական տեսանկյուններից: Մի կողմից զանազան դիէլեկտրիկ միջավայրերում էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածման հետ կապված օրինաչափությունները հիմք են հանդիսանում ժամանակակից բազմաթիվ տեխնոլոգիաների համար: Օրինակ՝ ոչ գծային դիսպերսիոն միջավայրերում լույսի տարածման ուսումնասիրությունները բերել են հեռահաղորդակցման ժամանակակից օպտիկական համակարգերի մշակմանը: Մյուս կողմից էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածման վրա զանազան գործոնների ազդեցության խոր ըմբռնումը նոր հնարավորություն է ընձեռում տարբեր դինամիկ երևույթների ուսումնասիրման գործում: Մասնավորապես մեր օրերում ֆեմտովայրկյանային լազերային իմպուլսներն ինտենսիվորեն օգտագործվում են գերարագ քիմիական և կենսաբանական երևույթներ քննելիս: Եթե գծային ոչ դիսպերսիոն միջավայրերում էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածման հետ կապված օրինաչափությունները համեմատաբար պարզ են և բավականին խորն ուսումնասիրված, ապա բազմաթիվ նոր երևույթներ են ի հայտ գալիս, երբ միջավայրն ունի դինամիկ բնույթ՝ բառիս լայն իմաստով, այսինքն՝ երբ նրա տարբեր բնութագրեր, մասնավորապես և առաջին հերթին դիէլեկտրիկ թափանցելիությունը կամ բեկման ցուցիչը, ժամանակի ընթացքում փոփոխվում են, կամ էլ կախված են օպտիկական ինտենսիվությունից: Այսպիսով, ժամանակի մեջ փոփոխվող դիէլեկտրիկ միջավայրերում էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածման հետ կապված հիմնարար երևույթների անալիտիկ ուսումնասիրություններն արդիական են ու կարևոր նախ և առաջ դինամիկ առավել բարդ միջավայրերում բազմագործոն այլ բազմաթիվ երևույթների հետագա ինչպես հիմնարար, այնպես էլ կիրառական ուսումնասիրությունների տեսանկյունից: Дифракция это явление, которое проявляет себя как отклонение от законов геометрической оптики при распространении волн. Она представляет собой универсальное волновое явление и характеризуется одними и теми же законами при наблюдении волновых полей разной природы. В диссертационной работе рассмотрены некоторые проблемы дифракции электромагнитных, звуковых, нейтронных и электронных волн в нестационарных средах и в кристаллических и сплошных средах при наличии лазерных или акустических полей. В первой главе обсуждается проблема распространения и трансформации электромагнитных волн в нестационарной диэлектрической среде. В условиях резкого изменения диэлектрической проницаемости среды трансформация электромагнитных волн сопровождается не только обменом энергии, но и обменом импульса между волной и средой, коль скоро в качестве тензора энергии и импульса электромагнитного поля в среде принят тензор Абрагама. Иначе говоря, взаимодействие между электромагнитной волной и диэлектрической средой имеет силовой характер, что свидетельствует о так называемой силе Абрагама. В случае принятия тензор Минковского в качестве тензора энергии и импульса электромагнитного поля в среде импульс электромагнитной волны сохраняется. Случай плавного изменения диэлектрической среды обсуждается на основе частной модели, допускающей точное аналитическое решение. Характер трансформации электромагнитных волн и обмена энергией и импульсом со средой качественно сохраняется и при плавном изменении диэлектрической проницаемости среды. В первой главе на основе аналитических решений также обсуждается распространение и трансформация звуковых волн в нестационарной жидкой среде с резким или плавным изменением плотности среды и скорости распространения звука в ней. Показано, что трансформация звуковых волн сопровождается их пространственным отражением. В отличие от задачи распространения электромагнитных волн в нестационарной диэлектрической среде, здесь, в приближении идеальной жидкости, наблюдается усиление звуковых волн, независимо от характера изменений в жидкой среде. Diffraction is a phenomenon that manifests itself as a deviation from the laws of geometrical optics at the propagation of waves. It is a universal wave phenomenon and is characterized by the same laws while observing wave fields of different nature. The dissertation work deals with consideration on some problems of diffraction of electromagnetic, sound, neutron and electronic waves in nonstationary media and in crystalline and continuous media in the presence of laser or acoustic fields. In the first chapter a discussion is made on the problem of propagation and transformation of electromagnetic waves in a nonstationary dielectric medium. Under the conditions of a sharp change in the dielectric constant of the medium, the transformation of electromagnetic waves is accompanied not only by the exchange of energy, but also by the transfer of momentum between the wave and the medium, supporting the energy–momentum tensor of the electromagnetic field in the matter is given by Abraham’s equation. In other words, the interaction between the electromagnetic wave and the dielectric medium has a force character, which indicates on the so-called Abraham force. In the case of adopting Minkowski’s tensor as an energy-momentum tensor of electromagnetic field in matter the momentum of the electromagnetic wave is conserved. The case of a smooth change in the dielectric medium is discussed on the basis of a particular model that allows an exact analytical solution. The pattern of the transformation of electromagnetic waves and the exchange of energy and momentum with the dielectric medium is qualitatively conserved even with a smooth change in the dielectric constant of the medium. In the first chapter on the basis of analytical solutions a discussion is also made on the propagation and transformation of acoustic waves in the non-stationary fluid with a sharp or smooth changes in the density of the medium and the speed of sound propagation in it. It is shown that the transformation of sound waves is accompanied by their spatial reflection. In this case, unlike the problem of propagation of electromagnetic waves in a nonstationary dielectric medium, amplification of sound waves is observed, regardless of the direction of the changes in the fluid.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Некоторые эффекты дифракции нейтральных и заряженных частиц во внешних электромагнитных полях.
      Uncontrolled Keywords: Григорян Карен Карленович
      Subjects: Physics
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 29 Aug 2017 14:34
      Last Modified: 05 Sep 2017 11:22
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/5519

      Actions (login required)

      View Item