Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Յուրայինի և օտարի փոխհարաբերության հիմնախնդիրը սոցիոմշակութային փոխակերպումների համատեքստում

Ավետիսյան, Ղազար Ալբերտի (2017) Յուրայինի և օտարի փոխհարաբերության հիմնախնդիրը սոցիոմշակութային փոխակերպումների համատեքստում. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (29Mb)
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (5Mb)

      Abstract

      Ժամանակակից աշխարհում տեղի ունեցող գլոբալ գործընթացները որակական նոր մակարդակի են հասցրել միջմշակութային փոխհարաբերություններն ու փոխներթափանցումները՝ հարուցելով սոցիոմշակութային, քաղաքական ու քաղաքակրթական մի շարք մարտահրավերներ: Այս համատեքստում տեսական ու գործնական նոր հնչեղություն է ստացել «յուրայինի» և «օտարի» փոխհարաբերության հիմնահարցը: «Յուրայինի» և «օտարի» փոխհարաբերությունը սոցիալական համակարգի տարանջատման պատմականորեն հնագույն այն ձևն է, որը ծառայում է որպես ծանոթի և անծանոթի, սովորականի և անսովորի, բարեկամականի և թշնամականի, հեռավորի և մերձավորի տարբաժանման հիմք: Համաշխարհային պատմության փորձը ցույց է տալիս, որ «յուրայինօտար» տարանջատումը նույնքան հին է, որքան մարդկության պատմությունը, ինչն արտահայտվել է պատերազմների, բախումների, նվաճողական արշավների, միսիոներության, միգրացիոն տեղաշարժերի և այլ ձևերով: Այս փոխհարաբերությունն ի սկզբանե ունեցել է խորը առասպելաբանական արմատներ: «Յուրայինի» և «օտարի» հիմքի վրա սոցիալական աշխարհի տարբաժանումը կատարվում է ոչ միայն տարածական հարաբերություններում, այլև՝ սոցիալական, այսինքն՝ սահմանազատումը տեղի է ունենում ըստ ընտանեկան կապերի, ազգակցականության, ազգային և կրոնական պատկանելիության, բարոյական կողմնորոշիչների, համոզմունքների, կուսակցական դիրքորոշումների և այլն: «Յուրայինի» և «օտարի» սահմանազատումը թեև ի հայտ է եկել մարդկության պատմության արշալույսին, բայց այդ տարանջատման մեջ նոր ձևերի ու իմաստների առաջացումը թույլ է տալիս փաստել, որ մշակույթի փիլիսոփայության շրջանակներում հիմնախնդիրը նոր իմաստ և արդիականություն է ձեռք բերել: «Յուրայինի» սահմանները որոշվում են «օտարի» սահմանների գիտակցման միջոցով, և՝ հակառակը: Այս առումով նույնականացման գործընթացում «յուրայինօտար» երկվության դերը շարունակում է պահանջված լինել ժամանակակից աշխարհում, առավել ևս, որ արդի հասարակություններում գնալով սրվում է մարդու ինքնորոշման խնդիրը: Դիտարկվող փոխհարաբերության սոցիալ-փիլիսոփայական վերլուծությունը հատկապես կարևորվում է տարբեր գիտությունների (պատմություն, բանասիրություն, քաղաքագիտություն, սոցիոլոգիա, մշակութաբանություն) շրջանակներում կուտակված նյութի ընդհանրացման և իմաստավորման համատեքստում: Այս առնչությամբ անհրաժեշտություն է առաջացել նորովի մեկնաբանել «յուրային-օտար» փոխհարաբերության էթնոմշակութային, մարդաբանական և քաղաքակրթական տեսանկյունները: Глобальные процессы, имеющие место в современном мире, довели до нового качественного уровня межкультурные взаимодействия и взаимопроникновения, возбудив тем самым ряд социокультурных, политических и цивилизационных вызовов. В данном контексте новое теоретическое и практическое звучание получила проблема взаимоотношения «своего» и «чужого». Взаимоотношение «своего» и «чужого» является одной из древнейших исторических форм разъединения социальной системы, которая служит основой деления на знакомое и незнакомое, обычное и необычное, дружеское и враждебное, дальнее и ближнее. В данном делении «чужой» воспринимался как другой, непонятный, иногда даже враждебный, и именно подобными восприятиями и оценками обусловлены конфликты, столкновения, сближения и сотрудничество «своего» и «чужого». Несмотря на то, что деление на «своего» и «чужого» возникло еще на заре человеческой истории, новые формы и смыслы, возникшие в нем, позволяют утверждать, что в рамках философии культуры проблема приобрела новый смысл, значимость и актуальность. Границы «своего» определяются посредством осмысления границ «чужого», и наоборот. В этом смысле в процессе идентификации двойственность «свой-чужой» продолжает быть востребованной и в современном мире, так как она является и основой, и критерием, и механизмом любой идентичности. Глобализация, расширяя социокультурное пространство идентификации «своих» и сближения с «чужими», создает опасность отчуждения от своего и освоения, заимствования от «чужого» возможно чего-то отрицательного, что становится причиной не только новой социальной напряженности, но и новых, неоднозначных, разнообразных горизонтов самоопределения.Актуальность проблемы объясняется еще и тем, что в современном мире растут тенденции глобализации, интеграции, поликультурного мира, плюрализма мнений и, соответственно, возникает необходимость изучения проявления отношений «свой-чужой». Процессы интеграции и глобализации уже давно проникли в различные сферы жизнедеятельности людей, вследствие чего постепенно исчезают также традиционные границы между «своими» и «чужими», тем самым создавая проблему сохранения и трансформации национальной культуры и традиций, и лишний раз доказывая, что проблема взаимоотношения «свой-чужой» имеет как теоретическое, так и практическое звучание. Global processes in progress in contemporary world have raised intercultural relations and mutual cultural penetrations to a new level and thus have created a number of social-cultural, political and civilizational challenges. The issue of relations of “the insider” and “the outsider” has acquired a new theoretical and practical emphasis in this context. The relation of “the insider” and “the outsider” is historically the oldest form of social delimitation, which serves as bases for distinguishing the ordinary and the strange, the usual and the unusual, the friend and the enemy, as well as the remote and the local. In this delimitation the “stranger” was taken to be the different, the other, the incomprehensible and even the enemy and this comprehension of the stranger has conditioned conflicts, collisions, rapprochements and cooperations. Although “the insider” and “the outsider” have been demarcated at the dawn of human history, emergence of new forms and meanings of this delimitation allows one to claim that the issue has acquired a new meaning and modernity in the context of philosophy of culture. The limits of “the insider” is defined through comprehension of limits of “the outsider”. The vice versa is also true. In this sense the “insider-outsider” duality, being the basis, the criterion and the mechanism of any identity, continues to be demanded in the context of identification in contemporary world. The globalization increases the social-cultural space for identification of the “insider” and takes it closer to the once “outsider” and thus creates a risk for alienation from “the insider” and adoption of the negative from “the outsider”. This in its turn creates not only new social tension, but also new ambiguous, diverse horizons for self-determination. The modernity of the issue is explained also by the circumstance that trends of globalization, integration, establishment of multicultural and pluralism gradually grow more intensive and thus need for investigation of “insider-outsider” relations emerges. Processes of integration and globalization have penetrated into various spheres of human activities and as a result traditional limits between “the insider” and “the outsider” gradually disappear raising issues of preservation and transformation of national culture and traditions. This comes to serve as another evidence that the issue of “insider-outsider” relations has both theoretical and practical importance. Contemporary civilizational, cultural and political contrasts and conflicts have triggered massive migrations that create diverse and complex relations between locals and new-comers, between “insiders” and “outsiders”. They also have triggered mutual penetrations of cultures. These in their turn contribute to formation of collage societies and cultural hybrids.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Проблема взаимоотношения своего и чужого в контексте социокультурных трансформаций. The problem of relations between the insider and the outsider in the context of social-cultural transformations.
      Uncontrolled Keywords: Аветисян Казар Альбертович, Avetisyan Ghazar Albert
      Subjects: Philosophy
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 30 Aug 2017 11:09
      Last Modified: 05 Sep 2017 15:08
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/5521

      Actions (login required)

      View Item