Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Վտանգների վերլուծության և հսկման կրիտիկական կետերի HACCP համակարգի կիրառման արդյունավետության գնահատումը հանքային ջրերի արտադրությունում

Կարապետյան, Արտաշես Անդրանիկի (2017) Վտանգների վերլուծության և հսկման կրիտիկական կետերի HACCP համակարգի կիրառման արդյունավետության գնահատումը հանքային ջրերի արտադրությունում. PhD thesis, Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարան.

[img]
Preview
PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (22Mb) | Preview
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (3843Kb)

      Abstract

      Ժամանակակից սննդարդյունաբերության առաջնահերթ խնդիրներից է ավանդական տեխնոլոգիաների կատարելագործումը՝ երաշխավորելով պատրաստի արտադրանքի որակը և անվտանգությունը: Արդիական և պահանջված է նոր մոտեցումների, ռիսկերի գնահատման նորագույն համակարգերի և մոդելների միջոցով կատարելագործված կամ բարեփոխված տեխնոլոգիաների գնահատումը: Ներկայումս Վտանգների վերլուծության և հսկման կրիտիկական կետերի HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points) համակարգը սննդամթերքի արտադրությունում ճանաչված է որպես ռիսկերի կառավարման ամենաարդիական համակարգ: Այս մասին են հավաստում բազմաթիվ հետազոտությունների և պարբերական մոնիթորինգների արդյունքները: HACCP համակարգի պատմությունը և զարգացման ուղղվածությունը հավաստում են, որ այս համակարգը միտված է սննդամթերքի վերամշակման շղթայի ընդլայնմանը և ներառում է դաշտից մինչև պատրաստի արտադրանքի իրացումն ամբողջ հետագծով՝ հետևելի դարձնելով անվտանգության ապահովման գործելակերպը: HACCP համակարգն ամենահեռանկարայինն է սննդամթերքի անվտանգությունը կառավարելու առումով: ՀՀ-ում իրացվող սննդամթերքի անվտանգությունը սահմանող օրենսդրության և միջազգային շուկայի պահանջները բավարարելու առաջնահերթ պայման է HACCP կոդեքսի ներդրումը: ՀՀ-ում առաջին անգամ մեր կողմից բնական հանքային ջրերի արտադրության կատարելագործման նպատակով հայտնաբերվել են տեխնոլոգիական շղթայի նշանակալի (էական) ռիսկերը, որոշվել են հսկման կրիտիկական կետերը (ՀԿԿ) և դրանցից յուրաքանչյուրի կրիտիկական սահմանները՝ գործարկելով ռիսկերի բացահայտման և հսկման արդյունավետ մեխանիզմներ: Հանքային ջրերի արտադրությունում HACCP համակարգի ներդրման և արդյունավետության գնահատման միջոցով պատրաստի արտադրանքի որակի և անվտանգության ցուցանիշների սահմանված նորմերի և մակարդակների ապահովումն ու այս մոդելի ադապտացումը ՀՀ սննդարդյունաբերության տարբեր ճյուղերում մեր երկրում սննդամթերքի անվտանգության համընդգրկուն խնդրի լուծման ուղին է: բնական հանքային ջրերի ավանդական տեխնոլոգիայի կատարելագործումը՝ «ԲՋՆԻ» և «ԱՐԱՐԱՏ» երկու նոր արտադրատեսակի արտադրության օրինակով, կատարելագործված տեխնոլոգիայի գնահատումը HACCP համակարգի ներդրման, գործարկման և արդյունավետության գնահատման միջոցով՝ ապահովելով պատրաստի արտադրանքի որակը և անվտանգությունը: Այս առումով առաջադրվել և լուծում են ստացել հետևյալ խնդիրները. բնական հանքային ջրերի արտադրության տեխնոլոգիայի կատարելագործման միջոցով «ԲՋՆԻ» և «ԱՐԱՐԱՏ» բնական հանքային ջրերի 2 նոր արտադրատեսակի արտադրության կազմակերպում և տեխնոլոգիական փաստաթղթերի մշակում (տեխնոլոգիական հրահանգ, տեխնիկական պայմաններ և այլն)՝ համահունչ ազգային և միջազգային ստանդարտներին, «ԲՋՆԻ» և «ԱՐԱՐԱՏ» բնական հանքային ջրերի նոր արտադրատեսակների արտադրության գործընթացային դիագրամների (տեխնոլոգիական շղթաների) մշակում և դրանց գործարկում, «Բջնի» և «ԱՐԱՐԱՏ» բնական հանքային ջրերի արտադրություններում HACCP սկզբունքներով կառավարման համակարգի փաստաթղթային փաթեթների մշակում և ներդրում, տեխնոլոգիական շղթաներում հսկման կրիտիկական կետերի (ՀԿԿ, CCP) և դրանց կրիտիկական սահմանների որոշում՝ առանձնացնելով քիմիական, մանրէաբանական և ֆիզիկական ռիսկերը, օգտագործելով ավանդական և էքսպրես մեթոդներ, սահմանելով ռիսկերի հայտնաբերման ինդիկատորներ, ցուցիչներ, միջոցներ, «ԲՋՆԻ» և «ԱՐԱՐԱՏ» բնական հանքային ջրերի արտադրության տեխնոլոգիական շղթաներում ավանդական և էքսպրես մեթոդներով իրականացված մանրէաբանական հետազոտությունների ընթացքում անջատված մանրէների տարբեր խմբերի որոշում: Впервые в Армении разработаны технологические схемы производства 2-х новых видов природных минеральный вод на базе АОЗТ Завод минеральных вод „РРР" („БЖНИ") и ООО „АРАРАТ ГРУП" („АРАРАТ"). Проведены систематические исследования технологических процессов. Впервые в Армении качество и безопасность готовой продукции минеральной воды обеспечивалось путем внедрения и оценки эффективности на производстве Системы Анализа Рисков и Критических Контрольных Точек (HACCP). В процессе производства определены критические контрольные точки технологической диаграммы, с последующим установлением для каждого из них критических пределов (норм). Соответствие критических точек к установленным пределам подтверждалось впервые примененными в Армении на производстве минеральных вод микробиологическими и химическими экспресс-методами (качественная экспресс-индикация). Выявлены индикаторы, предупреждающие некондиционное состояние технологического процесса. Примененные методы аттестованы и регистрированы согласно в Армении действующим правилам. Эффективность и достоверность впервые примененных микробиологических экспресс-методов подтверждена сравнением с классическими аналогичными методами. Изучены морфо-культуральные и физиологические характеристики специфических микроорганизмов-контаминантов, выявленных в процессе производства. Наблюдаемые морфо-культуральные и физиологические откланения микроорганизмов, послужили основой для первичной идентификации токсигенных штаммов. Рекомендованы средства дезиинфекции производства с оценкой эффективности. Разработано и оформлено “Методическое руководство по требованиям Надлежащей Практике Гигиены на пищевых приприятиях” (соавторы А.Г.Батикян, А.А.Агабабян). In Armenia it is for the first time that they developed technological schemes of production of 2 new types of natural mineral water on the basis of the “RRR” Mineral Waters Plant CJSC (“BJNI”) and “ARARAT GROUP” LLC (“ARARAT”). There has been a systematic study of technological processes. For the first time in Armenia the quality and safety of the complete product of mineral water was provided through the implementation and evaluation of systems on the production system of Hazard Analysis and Critical Control Points (HACCP). In the process of production, the determined critical control points in the technological chart followed by the establishment for each of these critical limits (standards). Compliance with the critical points at the set up limits for the first time in Armenia they confirmed on the production of mineral water the microbiological and chemical express methods (qualitative express indication). They identified indicators warning substandard state of the technological process. Applied methods are certified and registered in accordance with the functioning regulations of Armenia. The efficiency and reliability of the first application of microbiological express methods were confirmed by the comparison with the classical methods of analogy. It was studied the morpho-cultural and physiological characteristics of specific microorganisms-contaminants detected in the production process. The observed morphological and physiological deviation of microorganisms served as the basis for the primary identification of toxigenic strains. Recommended disinfectants means of the production with the efficacy assessment. "Methodological Guide for the requirements of Good Hygiene Practice on food enterprises" designed and decorated (co-authors H.G.Batikyan, A.A.Aghababyan).

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Оценка эффективности использования системы анализа рисков и критически контрольных точек НАССР на производстве минеральных вод. Evaluation of the use of the system of hazard analysis and critical control points HACCP in production of mineral water.
      Uncontrolled Keywords: Карапетян Арташес Андраникович, Karapetyan Artashes Andranik
      Subjects: Mechanical Engineering and Machine Science
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 05 Sep 2017 10:55
      Last Modified: 06 Sep 2017 15:24
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/5540

      Actions (login required)

      View Item