Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Խոշոր և մանր եղջերավոր կենդանիների բրուցելոզի համաճարակաբանական առանձնահատկությունները, կանխարգելման ու պայքարի միջոցառումների կատարելագործումը Հայաստանում

Բաղիյան, Գրիշա Լևոնի (2017) Խոշոր և մանր եղջերավոր կենդանիների բրուցելոզի համաճարակաբանական առանձնահատկությունները, կանխարգելման ու պայքարի միջոցառումների կատարելագործումը Հայաստանում. Doctor of Sciences thesis, Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարան.

[img]
Preview
PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (55Mb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (9Mb) | Preview

      Abstract

      Անասնապահությունը մեր երկրի գյուղատնտեսության առաջատար ճյուղերից է, որի զարգացումը էապես խոչընդոտում են գյուղատնտեսական կենդանիների վարակիչ հիվանդությունները: Վարակիչ հիվանդությունների շարքում առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում բրուցելոզը, որի նկատմամբ ընկալունակ են կենդանիների բազմաթիվ տեսակներ, ծանր հետևանքներով ախտահարվում է նաև մարդը: Այս հիվանդությունը հասցնում է սոցիալ-տնտեսական հսկայական վնաս, և պատահական չէ, որ արդեն մեկ դարից ավել (130 տարի) բրուցելոզի դեմ պայքարի և դրա կանխարգելման արդյունավետ միջոցների մշակման ու կատարելագործման հարցերով զբաղվել և զբաղվում են հայ, օտարազգի բազմաթիվ գիտնականներ: Տնտեսապես զարգացած մի շարք երկրներ Brucella abortus-ի հարուցած խոշոր եղջերավոր կենդանիների բրուցելոզի դեմ պայքարի գործում հասել են որոշակի հաջողությունների, ինչը չենք կարող ասել Brucella melitensis-ի հարուցած մանր եղջերավոր կենդանիների բրուցելոզի մասին: Որոշ զարգացող երկրներում մանր եղջերավոր կենդանիների նշված հիվանդությամբ պայմանավորված համաճարակային իրավիճակը հետզհետե խորանում է: B. melitensis-ի հարուցած բրուցելոզը լրջագույն խնդիր է նաև առողջապահության համար: Ներկայումս Հայաստանի Հանրապետությունում բրուցելոզի համաճարակային իրավիճակի կայունացման առումով նկատելի է դրական միտում: Չնայած դրան` հիվանդ կենդանիների վերջնական առողջացման խնդիրը մնում է դեռևս չլուծված, իսկ հայտնաբերված հիվանդ կենդանիների գլխաքանակը և անապահով կետերի թիվը որոշ համայնքներում ոչ թե պակասում են, այլև ունեն ավելացման միտում: Բրուցելոզի համաճարակային իրավիճակի աստիճանական վատթարացում է արձանագրվել անասնագլխաքանակի մասնավորեցման և ապակենտրոնացման պայմաններում, երբ առանց անասնաբուժական հսկողության վարակակիր կենդանիների անկանոն տեղափոխությունների արդյունքում ձևավորվեցին բազմաթիվ համաճարակային օջախներ: Դա պատճառ դարձավ բրուքների ապահով նախիրներին և հոտերին: Դրան զուգահեռ` 1990 թ-ից հանրապետությունում դադարեցվեցին խոշոր և մանր եղջերավոր կենդանիների բրուցելոզի դեմ պատվաստումները, մինչդեռ 1953-1990 թթ. դրանք զանգվածաբար իրականացվում էին երկրի ողջ տարածքում (շտամներ 19, 82 և Rev-1): Տեղին է նշել, որ ԽՍՀՄ-ի փլուզումից մինչ օրս Հայաստանում «բրուցելոզ» հիվանդության դեմ գրեթե չեն իրականացվել հակահամաճարակային զանգվածային ծրագրային միջոցառումներ: Մինչդեռ բրուցելոզի դեմ կատարվող միջոցառումները պետք է համապատասխանեն անասնապահության վարման նոր համակարգին: Основной целью работы является исследование эпидемиологических особенностей бруцеллеза крупного и мелкого рогатого скота в Республике Армения в советский период и после независимости; усовершенствование мероприятий по профилактике и борьбе против инфекции в условиях новых методов ведения животноводства, а также создание новых схем диагностики и оздоровления неблагополучных хозяйств в современных экономических условиях; сравнительная оценка эффективности экспериментального применения вакцин в Сюникском марзе. Результаты анализа эпизоотологической ситуации бруцеллеза крупного и мелкого рогатого скота во всех марзах, областях и общинах республики за 1931-2014 гг. послужили основой для совершенствования направлений комплексной системы эпизоотологической ситуации по бруцеллезу в соответствии с новыми условиями ведения животноводства в Республике Армения. С этой точки зрения, во всех республиках Советского Союза, начиная с 20-х годов прошлого столетия до 1990 г. (распада СССР), эволюцию мероприятий по борьбе с бруцеллезом было разделено на несколько этапов, подробные разъяснения относительно которых представлены в работе. Благодаря расширению последовательных научных исследований, разработкам новых методов диагностики, созданию вакцин, а также контролю за осуществлением ветеринарносанитарных и организационно-экономических комплексных мер на высоком уровне, степень инфицированности животных бруцеллезом в Армении снизилась с 65 % (до 1960 г.) до 0,36 % в конце 1990 г., а количество неблагополучных пунктов - с 335 (1960 г.) до 15 (01.01.1991 г.). На каждом этапе эволюции эпизоотологическая ситуация бруцеллеза имела свои специфические особенности, была дана оценка эффективности усовершенствования мероприятий по профилактике и борьбе с инфекцией, что нашло отражение в значительном снижении количества неблагополучных пунктов и обнаруженных инфицированных животных. Одновременно, во время проведения исследований были выявлены очевидные изменения таких важных эпизоотологических показателей, как коэффициент очаговости и уровень неблагополучия общин, которые тесно связаны с волнистой природой развития бруцеллеза, с последующим усугублением, повтором и спадом инфекции. В результате исследований было выявлено, что в республике наибольшее распространение бруцеллез получил в 2007-2009 гг. The main objective of the work is the investigation of epidemiological features of brucellosis in the Republic of Armenia both during the Soviet period and the independence, improvement of control and prevention measures of brucellosis, definition of new schemes for diagnosis complex measures and recovery of vulnerable households in current economic conditions, as well as comparative evaluation of the effectiveness of experimental use of vaccines in Syunik Marz (Region). Results of the analysis of the brucellosis epidemic situation among large and small cattle for 1931-2014 have been a basis for the improvement of directions of brucellosis epidemic situation complex system in all Marzes, regions and communities of the Republic according to the new conditions of cattle-breeding in the Republic of Armenia. From this point of view, since the 20s of the last century until 1990 (collapse of the USSR) in all republics of the Soviet Union, evolution of the brucellosis control measures has been divided into several stages, about which detailed explanations have been given in the work. Due to consistent expansion of research activities, development of new diagnosis methods, creation of vaccines, as well as due to the implementation of veterinary-sanitary and organizational-economic complex measures, level of 65 % (in 1960) of animals’ brucellosis infection decreased to 0.36 %, and number of insecure points decreased from 335 (in 1960) to 15 (01.01.1991). In each stage of the evolution, development of brucellosis epidemic situation had its characteristic features, efficiency of improvement of infection control and prevention measures was evaluated, which has been reflected in a significant reduction in the number of infected animals identified and insecure points. At the same time, during the whole period of survey, detectable changes have been recorded in epidemiological important indices as disadvantage level and focus coefficient, related to undulating nature of brucellosis infection: each succeeding escalation, recurrence and decrease of infection. As a result of the investigations, it has become clear that brucellosis infection was more widespread in the Republic in 2007-2009. Experimentally it has been proved that for the exact diagnosis of brucellosis, positively reacted blood sample of the large cattle by RBT (Rose Bengal Test) should be examined by a second serological method (RA (Reaction of Agglutination), CFT (complement fixation test), Elisa (Immunoenzymatic analysis), etc.) and only in case of the positive result for the cattle is considered infected with briccelosis, but if the study by means of the second serological test results in a negative outcome, then the animal is considered healthy. When the positive result of blood samples is obtained twice by RBT, the small ruminants are considered infected.

      Item Type: Thesis (Doctor of Sciences)
      Additional Information: Эпизоотологические особенности бруцеллеза крупного и мелкого рогатого скота, совершенствование мероприятий по профилактике и борьбе в Армении. Epidemiological features of brucellosis in large and small cattle, ways of improving control and prevention In the Republic of Armenia.
      Uncontrolled Keywords: Багиян Гриша Левонович, Baghiyan Grisha Levon
      Subjects: Veterinary
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 05 Sep 2017 12:46
      Last Modified: 05 Sep 2017 12:46
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/5542

      Actions (login required)

      View Item