Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

ՀՀ տնտեսական զարգացման վրա բարձրագույն կրթության ազդեցության գնահատումը և կանխատեսումը

Արզումանյան, Հարություն Ալիկի (2017) ՀՀ տնտեսական զարգացման վրա բարձրագույն կրթության ազդեցության գնահատումը և կանխատեսումը. PhD thesis, Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (23Mb)
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (5Mb)

      Abstract

      Վերջին քառորդ դարում Հայաստանի Հանրապետության զարգացումն ուղեկցվել է տարատեսակ բացասական գործընթացներով. բնակչության թվաքանակի նվազում, իրական եկամուտների անկում, հիմնական միջոցների հնացում, կրթության համակարգի անկում, «ուղեղների արտահոսք»: Թեպետ հաջողվել է լուծել նոր տնտեսակարգին անցման հիմնական խնդիրները, ձևավորվել է տնտեսության մասնավոր հատվածը և առաջացել են տնտեսության նոր ոլորտներ, այդուհանդերձ, ազատ շուկայական մրցակցությունը տևական հեռանկարում չի կարող ապահովել որակյալ աշխատուժի պահանջարկի օպտիմալ բավարարումը, նպաստել տնտեսական զարգացման խնդիրը լուծելուն: Բոլոր երկրների զարգացման մակարդակը և տեմպերը վերջին տասնամյակներում ավելի ու ավելի են կախված գիտության և կրթության զարգացման աստիճանից: Ժամանակակից պայմաններում, երբ զարգացած երկրներում ձևավորվում է նոր տնտեսություն, որտեղ նշանակալի են դառնում գիտելիքի գործոնը և ինովացիաները, որոնց ազդեցությամբ փոխվում է բնակչության զբաղվածության կառուցվածքը, աճում է մտավոր աշխատանքի բաժնեմասն արտադրության մեջ ու նվազում հասարակության պահանջարկը ցածր որակավորված աշխատանքի նկատմամբ, հրատապ է դառնում երկրի տնտեսական աճի ու զարգացման լրացուցիչ աղբյուրների որոնման հարցը: Այդպիսի աղբյուրներից է բնակչության կրթության մակարդակը: Տնտեսական զարգացման և համագործակցության կազմակերպության (ՏՀԶԿ) հետազոտությունները վկայում են, որ որքան բարձր է կրթության մակարդակը երկրում, այնքան մեծ է ՀՆԱ-ը և բարձր են տնտեսական զարգացման ցուցանիշները: Ըստ ՏՀԶԿ մասնագետների տվյալների՝ ուսումնառության տևողության մեծացումը 1 տարով հնարավորություն է ընձեռում մեծացնելու ՀՆԱ-ը 3-6%-ով : Բացի դրանից՝ բնակչության լավ կրթությունը դրական է ազդում նաև հասարակության կյանքի այլ ոլորտների վրա, օրինակ, պետական կառավարման որակի և սոցիալական ոլորտի վրա: Համաձայն այդ հետազոտությունների՝ ավելի ու ավելի շատ մարդիկ են ձեռք բերում բարձրագույն կրթություն: Զարգացած երկրներում տնտեսապես ակտիվ բնակչության 32 %-ն ունի բարձրագույն կրթություն: Բարձրագույն կրթությամբ մարդկանց բաժնեմասն ավելի նշանակալի է Կանադայում (43%), ԱՄՆ-ում (38%) և Ճապոնիայում (36%): Ուշագրավ է, որ ՀՀ ցուցանիշը բավական բարձր է՝ 29 % և գրեթե մոտ է զարգացած երկրների միջին ցուցանիշին: Մինչդեռ այդպիսի բարձր ցուցանիշը չի անդրադառնում երկրի տնտեսական զարգացման և աճի վրա, ինչի վկայությունը ՀՆԱ-ի ցածր մակարդակն է՝ զարգացած երկրների համեմատ: В последнее время все большее внимание сосредоточенно на изучение человеческого капитала, как основного рычага экономического развития. Человеческий капитал рассматривается как инвестиционный проект, от которого ожидается компенсация в виде высоких доходов и экономического роста. В роли одного из основных компонентов человеческого капитала рассматривается образование населения. Актуальность темы, выбор цели исследования и выдвижение задач обусловлены необходимостью увеличения уровня вовлеченных в экономику с высшим образованием. Цель диссертационной работы – оценка влияния высшего образования на экономическое развитие РА, в этом контексте – выявление основных проблем связанных с компенсацией затрат на высшее образование, разработка предложений в связи с решением данных проблем. Для достижения поставленных целей в диссертационной работе выдвинуты следующие задачи: изучать текущее состояние системы высшего образования РА, выявлять сформированные тенденции развития, раскрывать важнейшие показатели из сферы высшего образования, которые имеют положительную связь с экономическим развитием, оценивать влияние высшего образования на экономическое развитие, выявлять основные проблемы связанные с компенсацией затрат на высшее образование, моделировать связь между системой высшего образования и экономическим развитием. Recently, more attention is focused on the study of human capital as a key lever for economic development. Human capital is viewed as an investment project from which compensation in the form of high incomes and economic growth is anticipated. One of the main components of human capital is considered the education of the population. Relevance of the topic, the choice of objective research and extension tasks are determined by the necessity of increasing the levels involved in the economy with higher education. The purpose of the thesis – evaluation of the influence of higher education on economic development of RA, in this context, the identification of major problems related to compensation of expenses for higher education, development of proposals for the solution of these problems. In order to achieve the goals set in the thesis put forward the following tasks: examine the current state of higher education system of RA, identify trends generated, disclose crucial indicators of higher education which have a positive connection with economic indicators, assess the impact of higher education on economic development, identify the major problems related to compensation of expenses for higher education, model the relationship between higher education and economic development. The study obtained the theoretical, methodological and practical results of which as a scientific innovation can be distinguished: It was evaluated the influence of higher education on economic development: the growth of the workforce with higher education in 1% leads to increase in the volume of GDP at 1.35%.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Оценка и прогнозирование влияния высшего образования на экономическое развитие РА. Evaluation and prediction of the influance of higher education on economic development of the RA.
      Uncontrolled Keywords: Арзуманян Арутюн Аликович, Arzumanyan Harutyun Alik
      Subjects: Economy
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 07 Sep 2017 13:42
      Last Modified: 08 Sep 2017 11:06
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/5549

      Actions (login required)

      View Item