Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Երկրաշարժը վերապրած բնակչության սոցիալ-մշակութային ադապտացիան

Աղանյան, Թորգոմ Գրիգորի (2017) Երկրաշարժը վերապրած բնակչության սոցիալ-մշակութային ադապտացիան. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (36Mb)
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (7Mb)

      Abstract

      Յուրաքանչյուր աղետ իր հետ բերում է ավերիչ փոփոխություններ առանձին անհատների, մարդկանց խմբերի և հանրույթների կյանքում: Աղետները կտրուկ կերպով ապակազմակերպում են հասարակության կայացած կենսաձևերը և կենսագործունեությունը: Ինչպես ցույց են տալիս ՄԱԿ-ի տվյալները, բոլոր տեսակի աղետների շարքում զոհերի թվով առաջին տեղում ջրաօդերևութաբանական աղետներն են (ջրհեղեղներ, ցունամիներ և այլն), երկրորդ տեղում` երկրաբանականը (երկրաշարժեր, հրաբուխներ և այլն), իսկ երրորդ տեղում` տեխնածին աղետները: Ինչպես բնական, այնպես էլ տեխնածին աղետները թողնում են խորը սոցիալական հետևանքներ, քանի որ մարդկային զոհերի պատճառ են դառնում, իսկ արհավիրքից փրկվածները երկար ժամանակ գտնվում են հոգեկան, ֆիզիկական և սոցիալական ծանր վիճակում: Փոխվում է մարդու ապրելակերպը`նա հայտնվում է սոցիալական ճգնաժամի մեջ, ու հարցը միայն նրանում չէ, որ անձը զգայաբար է վերապրում տեղի ունեցածը: Ցնցումը և' միաժամանակյա իրադարձություն է, և' գործընթաց, որն ազդում է մարդու հետագա կյանքի վրա: Հաճախ այդ ամենն անդրադառնում է ոչ միայն մարդ անհատի, այլև մարդկային մեծ խմբերի վրա: Ճակատագրի բերումով հայ ժողովուրդը տուն է կառուցել երկրաշարժավտանգ գոտում, որտեղ տեղի են ունեցել տարբեր ուժգնության երկրաշարժեր։ 1988 թ. դեկտեմբերի 7-ի Սպիտակի երկրաշարժը հայ ժողովրդի համար աննախադեպ էր իր տնտեսական, սոցիալ-ժողովրդագրական, մշակութային հետևանքներով: Ընդամենը 40 վայրկյանում Հայաստանի հյուսիսային շրջանները վերածվեցին «Աղետի գոտու»: Աղետը ոչ միայն տվյալ տարածքում, այլև ողջ հանրապետությունում առաջ բերեց բարոյահոգեբանական նոր մթնոլորտ, տնտեսական խիստ ծանր կացություն, նոր մտածելակերպ, աշխարհայացք ու աշխարհընկալում, նոր արժեքներ, սոցիալական նոր երևույթներ, երկրաշարժից ածանցված նոր սովորույթներ և նորմեր, ժամանակի նոր պարբերացում: Երկրաշարժի հետևանքով հազարավոր մարդիկ ոչ միայն նյութական և ֆիզիկական կորուստներ ունեցան, այլև կրեցին բարոյահոգեբանական, սոցիալական զրկանքներ, քանի որ կանգ առավ հասարակական, քաղաքական զարգացումը, նեղացավ միջանձնային փոխհարաբերությունների շրջանակը, մարդկանց մեջ առաջացավ սոցիալական օտարում (ապագայի, վաղվա նկատմամբ հուսալքություն, կյանքի իմաստի արժեզրկում և այլն), ինչի արդյունքում սկսվեց զանգվածային արտագաղթ։ Երկրաշարժին հաջորդած Հայաստանի Հանրապետության անկախացումը` պետական, քաղաքական, տնտեսական կառավարման համակարգերի, հասարակական հարաբերությունների, մշակութային կյանքի արմատական վերափոխումներով ավելի բարդացրեց աղետից տուժած բնակավայրերի վերականգնումն ու աղետյալների ադապտացման գործընթացը: Данная диссертация является первым комплексным исследованием проблем социокультурной адаптации населения Зоны бедствия. Основой для изучения изменений в культуре жизнеобеспечения и социо-нормативного поведения разных социальных слоёв и половозрастных групп, переживших Спитакское землетрясение, был анализ собранного и записанного автором полевого этнографического материала, социологического анкетирования, а также архивные материалы, исследования разных авторов. Работа состоит из введения, трех глав, заключения, приложения и библиографии. Первая глава посвящена описанию Зоны бедствия до и после землетрясения.На основе исторических, краеведческих, демографических и других исследований,архивных материалов и полевых этнографических и социологических материалов, представлено описание бывших административный районов, ныне вошедших в состав Ширакского и Лорийского марзов РА, а также научно-образовательный и культурный потенциал трёх крупных городов, оказавшихся в Зоне бедствия: Гюмри, Спитак и Ванадзор. Автором рассмотрены вопросы, касающиеся числа погибших и экономическому ущербу, нанесённому инфраструктуре региона вследствие землетрясения.Проанализированы итоги социологических опросов, проведённых в городах Спитак, Ванадзор и Гюмри, о социально-экономической,образовательно-культурной ситуации сложивиеся до Спитакского землетрясения. Проведён сравнительный анализ Ленинаканского (1926г.) и Спитакского (1988г.) землетрясений. Представлены спасательные работы, проведённые сразу после землетрясения советскими и международными государственными структурами, а также объем помощи пострадавшим от землетрясения в течение первых нескольких месяцев. Представлены объемы финансовой и гуманитарной помощи, поставляемой через различные каналы местных и международных общественных организаций, благотворительных и церковных структур. Проанализированы объективные и субъективные факторы, которые в первые десятилетия после землетрясения препятствовали восстановительным работам в районах зоны бедствия. The following thesis is the first complex study of issues of social and cultural adaptation of the population of the Disaster Zone. Ethnographic field material compiled by the author, sociological questionnaires, archive material as well as researches of several authors made the basis for the study of the change in the culture of life support and the social-normative behaviour of various strata of society as well as sex-and-age groups of population who survived the earthquake of Spitak. The thesis comprises the foreword, three chapters, conclusions, the appendix and the list of literature. The first chapter characterizes the Disaster Zone before and after the earthquake. It presents the description of former administrative districts included in Shirak and Lori regions as well as the scientific-educational and cultural potential of three main urban settlements of the Disaster Zone, Gyumri, Spitak and Vanadzor based on the historiographic, demographic and Armenian study researches, archive documents and ethnographic field and sociological material compiled by the author.It mentions the human toll and damage to the regional economic infrastructures resulted in the earthquake of Spitak. The chapter presents sociological survey made in Lori and Shirak regions on economical, health and social and cultural-educational state of settlements in the Disaster Zone before the earthquake of Spitak.Acomparisonwas made between the Leninakan earthquake of 1926 and theSpitak one of 1988. The rescue operations realized by soviet and international state structures right after the earthquake as well as aid amount rendered to the survivors in the first months following the disaster are presented. Here the amount and ways of pecuniary and humanitarian aid rendered to the people of the Disaster Zone by local and international public organizations and benevolent and spiritual ecclesiastical structures are also spoken about. The objective and subjective factors disturbing the reconstruction and restoration of the Disaster Zone settlements during post-earthquake decades are discussed.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Социально-культурная адаптация пережившего землетрясение населения. Social and cultural adaptation of the population thatsurvived the earthquake.
      Uncontrolled Keywords: Аганян Торгом Григорович, Aghanyan Torgom
      Subjects: History
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 08 Sep 2017 10:18
      Last Modified: 08 Sep 2017 11:17
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/5552

      Actions (login required)

      View Item