Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

ՀՀ մակերևույթային ջրերի որակի համալիր գնահատման նոր ինդեքսների մշակում

Սիմոնյան, Արսեն Գևորգի (2017) ՀՀ մակերևույթային ջրերի որակի համալիր գնահատման նոր ինդեքսների մշակում. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (20Mb) | Preview
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (4Mb)

      Abstract

      Մակերևութային ջրերի որակի ուսումնասիրման ժամանակ ելնելով ջրի որակի գնահատման և ջրօգտագործման նպատակներից մշակվում և օգտագործվում են տարբեր տեսակի ինդեքսներ, որոնք արտահայտում են ջրային օբյեկտին բնորոշ առանձնահատկությունները, տվյալ տարածքի բնակլիմայական պայմանները, աղտոտվածության տարատեսակները և այլն: Շատ կարևոր է նաև ինդեքսի հաշվարկի մեջ մտնող ջրաքիմիական ցուցանիշների ընտրությունը: Միջազգային նորմերին համապատասխան նոր ինդեքսների մշակումը և առաջարկումը ժամանակակից երկրաբնապահպանության խիստ արդիական և կարևոր խնդիրներից է, որը ցույց է տալիս նաև ազգային գիտական դպրոցի նվաճումները և դերը գիտության տվյալ ճյուղի զարգացման և առաջխաղացման գործում: Մշակել և առաջարկել ջրի որակի գնահատման նոր` ՋՈԷԻ և ՋՈՀԻ ինդեքսներ և սանդղակներ: Ուսումնասիրել և գնահատել Դեբեդ գետի ջրերի ցուցանիշները 2013–2015թթ և գնահատել ջրի որակը ՍԹԿ-ի և ՖԿ-ի միջոցով: ՀՀ որոշ գետերի, ջրամբարների և լճերի ջրերի ջրաքիմիական բազմամյա (2009-2012թթ.) ցուցանիշների հիման վրա գնահատել ջրի որակը և աղտոտվածության մեծությունը ՋԱԻ, ՋՈԿԻ, ՋԱՏԿԻ, ՍՏԻ, ՋՈԷԻ և ՋՈՀԻ ինդեքսային եղանակներով և համեմատել միմյանց հետ։ Ջրի որակի էնտրոպիական ինդեքսը կիրառել բնական համակաւգերի որակի և էկոլոգիական կայունության և նավթիդների հասունության գնահատման համար: Աշխատանքում առաջին անգամ. Մշակվել և կիրառվել են ջրի որակի գնահատման նոր ինդեքսներ՝ ՋՈԷԻ և ՋՈՀԻ: Գնահատվել է Դեբեդ գետի ջրի որակը ՋՈԷԻ և ՋՈՀԻ միջոցով` համադրելով ՍԹԿ-ի և ֆոնային կոնցենտրացիաները: ՀՀ որոշ գետերի, ջրամբարների և լճերի ջրի որակը գնահատվել է ՋՈԷԻ, ՋՈՀԻ միջոցով և համեմատվել են ջրի որակի գնահատման այլ միջազգային ինդեքսների հետ: Ցույց է տրվել, որ ՋՈԷԻ և ՋՈՀԻ հնարավոր է կիրառել նաև բնական համակարգերի` քաղաքային լանդշաֆտում բուսականության վիճակի գնահատման և նավթիդների՝ բնական գազ, ուղեկցող գազ և նավթի հանքերի հասունության գնահատման համար: Разработать и предложить новые индексы и шкалы для оценки качества воды- энтропийный индекс качества воды (ЭИКВ) и армянский индекс качества воды (АИКВ). Изучить и оценить показатели вод реки Дебед за 2013-2015гг. и оценить качество воды посредством предельно допустимых концентраций (ПДК) и фоновых концентраций (ФК). На основе многолетних гидрохимических показателей (2009-2012гг.) некоторых рек, водоемов и озер РА оценить качество воды и уровень загрязненности с помощью: индекса загрязнения воды (ИЗВ), канадского индекса качества воды (КИКВ), удельного комбинаторного индекса качества воды (УКИКВ), информационно синергического индекса, ЭИКВ и АИКВ и сравнить их друг с другом. Применить энтропийный индекс качества воды для оценки качества и экологической устойчивости природных систем и зрелости нафтидов. Разработаны и предложены новые индексы оценки качества воды -ЭИКВ и АИКВ. Оценено качество воды реки Дебед с помощью ЭИКВ и АИКВ, сопоставив ПДК и ФК. С помощью ЭИКВ и АИКВ была дана оценка качества вод некоторых рек, водоемов и озер РА и проведено сравнение оценки качества воды с другими международными индексами. Показано, что ЭИКВ и АИКВ возможно применять также для природных систем–оценки состояния растительности городского ландшафта и оценки зрелости нафтидов (природный газ, сопутствующий газ и залежи нефти). Исследования, проведенные в диссертации, дают возможность использовать разработанные новые индексы ЭИКВ И АИКВ в процессе оценки качества воды поверхностных вод, рек, водоемов и озер. Исследования дают возможность использовать упомянутые индексы также в процессе оценки и в прогнозирования экологического состояния растительности городского ландшафта для оценки и прогнозирования зрелости нафтидов. Есть акт внедрения. To develop and suggest new indexes for water quality evaluation- Water Quality Entropic Index (WQEI) and Water Quality Armenian Index (WQAI). To study and evaluate water indicators of River Debet for 2013-2015 and evaluate water quality based on Maximum Аllowable Concentrations (MAC) and Background Concentrations (BC). To evaluate and compare water quality and pollution of some RA rivers, basins and lakes by Water Pollution Index (WPI), Water Quality Canadian Index (WQCI), Water Pollutions Specific Combinatorial (WQSC), Symmetrical Informative Index (SII), WQEI and WQAI based on long-time indicators (2009-2012). To use WQEI for evaluation of natural systems quality and their ecological stability and also for evaluation of maturation of naphtidines. The new indexes of water quality evaluation – WQEI and WQAI are developed and used. The water quality of River Debed are evaluated by WQEI and WQAI with compare to MAC and BC. The water quality of some RA rivers, basins and lakes is evaluated by WQEI and WQAI and the data are compare with other international indexes. It is shown that WQEI and WQAI can be also used for evaluation of natural systems- state of urban plant landscapes and for evaluation of maturation of naphtidines- natural gas, concomitant gas and oilfield. Presented studies make possiible to use developed indexes WQEI and WQAI for evaluation of quality of surface waters, waters of rivers, basins and lakes. Studies also make possible to use the developed indexes for evaluation of ecological state of urban plant landscapes and for evaluation of maturation of naphtidines. Patents are attached.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Разработка новых индексов комплексной оценки качества поверхностных вод РА. Develop of new indexes for evaluation of RA surface waters quality.
      Uncontrolled Keywords: Симонян Арсен Геворгович, Simonyan Arsen Gevorg
      Subjects: Earth Science
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 08 Sep 2017 10:50
      Last Modified: 08 Sep 2017 11:23
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/5554

      Actions (login required)

      View Item