Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Տեխնիկական տեքստերի կառուցվածքային և լեզվաոճական առանձնահատկությունները և դրանց փոխանցումը հայերեն (Չափումների միասնականության ապահովման համակարգի տեքստերի հիման վրա)

Սահակյան, Աննա Վահանի (2017) Տեխնիկական տեքստերի կառուցվածքային և լեզվաոճական առանձնահատկությունները և դրանց փոխանցումը հայերեն (Չափումների միասնականության ապահովման համակարգի տեքստերի հիման վրա). PhD thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (318Kb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

    Download (2650Kb) | Preview

      Abstract

      Տեխնիկական տեղեկատվությունը միշտ էլ առանձնահատուկ արժեք է ունեցել ողջ մարդկային հասարակության համար, և նման տեղեկատվության փոխանցումը, հատկապես թարգմանության միջոցով, եղել է քաղաքակրթությունների, գիտության և տեխնոլոգիայի զարգացման գրավականը: Հատկապես արդի ժամանակաշրջանում գրեթե ամեն ինչ հիմնված է գիտության և նոր տեխնոլոգիաների վրա, ահա թե ինչու գիտական և տեխնիկական թարգմանության կարևորությունը գնալով աճում է: Ատենախոսության ուսումնասիրության առարկան տեխնիկական տեքստերի, մասնավորապես չափումների միասնականության ապահովման համակարգին վերաբերող տեքստերի, այն կառուցվածքային և լեզվաոճական տարրերն են, որոնց պատշաճ վերարտադրությունը թարգմանական գործընթացում առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի և մեծ դեր ունի համարժեք թարգմանության ապահովման համար: Թեմայի արդիականությունը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ տեխնիկական թարգմանությունը դեռևս շարունակում է մնալ թարգմանության տեսության ամենախրթին և վիճելի հարցերից մեկը, որը մշտապես կարիք ունի նոր լուծումների և մոտեցումների: Եթե գեղարվեստական թարգմանության խնդիրներին անդրադարձող աշխատությունների քանակը բավականաչափ մեծ է, ապա տեխնիկական թարգմանության հիմնահարցերի ուսումնասիրության մեջ դեռևս լուրջ լրացումների անհրաժեշտություն կա։ Թարգմանության միջոցով տեխնիկական տեքստի լեզվաոճական առանձնահատկությունների վերարտադրության հնարավորությունները լուրջ և մանրակրկիտ քննության կարիք ունեն, ինչը կհանգեցնի թարգմանական փորձի ընդհանրացմամբ' որոշակի օրինաչափությունների վերհանմանն ու դրանց հիման վրա թարգմանություններին ներկայացվող պահանջների մշակմանը։ Տեխնիկական տեղեկատվության փոխանցումը, կամ այլ կերպ ասած տեխնիկական հաղորդակցությունը խոր արմատներ ունի։ Տեխնիկական հաղորդակցությունն իրականացվել է դեռ մեր թվարկությունից առաջ և ժամանակի ընթացքում գնալով ավելի ու ավելի է զարգացել: Տեխնիկական հաղորդակցության փաստացի օրինակ կարող են համարվել Լեոնարդո դա Վինչիի նկարագրություններն իր հայտնագործությունների վերաբերյալ։ Այնուամենայնիվ, տեխնիկական հաղորդակցությունը լուրջ ուշադրության արժանացավ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում, երբ կիրառվող ռազմավարությունը և տեխնոլոգիաները ավելի բարդացան, ի հայտ եկավ ստանդարտացված ընթացակարգերի, սահմանումների, նկարագրությունների և հրահանգների անհրաժեշտություն: Այդ ժամանակ էր, որ ծագեց տեխնիկական գիր հասկացությունը, որը տեխնիկական հաղորդակցության ցանկացած գրավոր ձևն է ընդունված մի շարք մասնագիտական ոլորտներում: Իսկ պատերազմից հետո տեխնիկական գիրը դարձավ մասնագիտություն, որն այսօր դասավանդվում է համալսարաններում և շատ լուրջ պահանջարկ ունի: Հայաստանում կա տեխնիկական տեքստ կազմողների խիստ անհրաժեշտություն, որը պայմանավորված է մեր շուկայի զարգացմամբ, նոր տեխնոլոգիաների ու սարքերի արտադրությամբ, որոնց համար պարտադիր կերպով գրվում են շահագործման ձեռնարկներ և մի շարք նորմատիվ փաստաթղթեր: Հայաստանը միշտ էլ աչքի է ընկել իր գիտական ներուժով: Խորհրդային միության տարիներին, հատկապես Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, հիմնվել են մի շարք գիտական ինստիտուտներ, օր. Երևանի Մերգեյյանի անվան մաթեմատիկական մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտը, Ա. Ի. Ալիխանյանի անվան ֆիզիկայի ինստիտուտը, և այլն: Մեծապես խորացվեց նաև բնական գիտությունների դասավանդումը թե դպրոցավ թե' Բուհում երկրում սկսեցին գործել բազմաթիվ արդյունաբերական կենտրոններ տեղական սպառողների և Խորհրդային միության շուկաների համար: Այսօր, ունենալով գիտական մեծ ներուժ, Հայաստանը միջազգային բուռն համագործակցություն է իրականացնում թե փորձի փոխանակման, թե ներդաշնակեցման և թե անդամակցության շրջանակներում: Նման միջմշակութային և մասնագիտական լայն հաղորդակցության մեջ հույժ կարևորվում է որակյալ և պատշաճ մակարդակով իրականացվող թարգմանության անհրաժեշտությունը, ինչն էլ կբարելավի Հայաստանի ազգային տնտեսությունը' ճանապարհներ հարթելով դեպի միջազգային շուկա։ Ազգային տնտեսության որակի ենթակառուցվածքի հենքային սյունը Չափումների միասնականության ապահովման համակարգն է, որը ոչ միայն ապահովում է ՀՀ քաղաքացիների անվտանգությունը առողջապահության և աշխատանքային պայմանների տեսանկյունից, այլև կարգավորում է սպառող - վաճառող առևտրային հարաբերությունները։ Միևնույն ժամանակ Չափումների միասնականության ապահովման համակարգի պատշաճ գործունեության արդյունքում հնարավոր է զարգացնել ՀՀ առաջարկած արտադրանքի և մատուցած ծառայությունների որակական բնութագրերը' միջազգային մակարդակին համապատասխան, ինչն էլ կնպաստի առևտրային ոլորտում տեխնիկական խոչընդոտների վերացմանը, այսինքն' արտադրողը և ծառայություն մատուցողը մրցունակ կլինեն միջազգային շուկայում։ Չափումների միասնականության ապահովման համակարգը հիմնված է չափագիտության վրա, որը գիտություն է չափումների և դրանց կիրառման մասին։ Չափագիտությունը, որպես գիտություն, ունի միջգիտակարգային բնույթ. այն առկա է բոլոր այն գիտություններում և գիտակարգերում, որտեղ իրականացվում են փորձեր և չափումներ (ֆիզիկա, քիմիա, կենսաբանություն, բժշկություն, դեղագիտություն և այլն), հետևաբար՝ դրանց տարրերն էլ առկա են չափագիտության մեջ։ Իրականում անհնար է պատկերացնել որևէ ճշգրիտ կամ բնական գիտություն առանց ճշգրիտ չափումների։ Ահա թե ինչու չափագիտության բնագավառի տեքստերը բավականին բարդ են անգամ բարձրագույն տեխնիկական կրթություն ունեցող ընթերցողների համար: Քանի որ չափագիտությունն անընդհատ զարգացող գիտություն է, հարկավոր է հետևել այդ զարգացումներին թե' միջազգային, թե' ազգային մակարդակում, ինչի համար կարևոր դեր են խաղում այդ բնագավառին վերաբերող տեքստային նյութերի (տեղեկատվության կրիչների) ճիշտ մեկնաբանությունը, մշակումը և ներկայացումը տարբեր լեզուներով: Реферируемая диссертация посвящена всестороннему рассмотрению проблемы перевода технических текстов. В исследовании предпринимается попытка выявления структурных и лингвостилистических особенностей, в частности, текстов системы обеспечения единства измерений, а также выработки ряда принципов работы при переводе технических текстов в данной области. Актуальность исследования обусловлена тем фактом, что технический перевод все еще является одним из наиболее сложных сфер переводоведения, требующая новых решений и подходов в современном мире. Целью исследования является выявление семантических, структурных и лингвостилистических особенностей технических текстов, определение соотношений отдельных элементов в более широком контексте, а также установление критерий эквивалентного перевода технических текстов и определение конкретных требований к современному переводу с помощью сравнительно-сопоставительного анализа исходных текстов и их переводов. Материалом для исследования послужили тексты системы обеспечения единства измерений и их переводы. Задачи исследования: Изучить типологические и структурные особенности технических текстов, а также лингвистические и экстралингвистические факторы, влияющие на формирование технического текста. Исследовать метрологические тексты сквозь призму текстологии методом лингвостилистического анализа текстов. Изучить различные типы технических текстов и предпринять попытку классификации метрологических текстов, исходя из их структурных, семантических и лингвостилистических особенностей. Рассмотреть многоступенчатый процесс перевода технического текста на основе комплексного анализа структурных, грамматических и лексических особенностей. Оценить значимость экстралингвистических элементов (таблицы, рисунки, символы) в технических текстах и предложить соответствующие методы их воспроизведения при переводе. Новизна исследования, в первую очередь, обусловлена тем, что в работе структурные и лингвостилистические особенности технических текстов и проблема их воспроизведения на армянском языке представлены с новой точки зрения применением определенных принципов и критерий оценки перевода метрологических текстов. Практическое значение исследования состоит в том, что оно может быть полезным для дальнейших практических работ в сфере перевода технических текстов и внесет определенный вклад в задачу достижения единства подходов и обеспечения высококачественных переводов в соответствии с международными стандартами. Кроме того, настоящее исследование может быть применено в качестве теоретической основы для изучения технического перевода, а также при подготовке технических переводчиков в данной области. Диссертация состоит из введения, трех глав, заключения, библиографии и четырех приложений. Первая глава посвящена изучению технических текстов, их классификации и теоретических моделей формирования, а также теоретических подходов к анализу и интерпретации технических текстов. The research aims at studying the structural and linguostylistic peculiarities of technical texts, particularly focusing on the texts of the System of Ensuring Uniformity of Measurement, as well as discussing the problems of technical translation and establishing a range of principles for dealing with technical texts in the given field and their equivalent rendering in the target language. The topicality of the investigation is conditioned by the fact that technical translation still remains one of the most intricate areas of translation studies requiring new solutions and approaches in the modern world. The objectives of the thesis are: to identify the semantic, structural and linguostylistic peculiarities of technical texts, to determine the interrelation of different text elements with the wider context, as well as define specific requirements for an up-to-date translation of the selected type of texts by means of comparative-contrastive analyses of the source and target texts. To achieve these goals the following tasks have been put forward: to examine the semantic and structural peculiarities of technical texts, as well as the linguistic and extralinguistic factors affecting their formation; to carry out the research of the selected metrological texts through the prism of textology, text linguistics and text analysis; to propose a certain classification of metrological texts based on their structural, semantic and linguostylistic pecularities. to assess the current standards of technical translation and define the prescribed international and national requirements by analysing some theoretical aspects of technical translation.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Структурные и лингвостилистические особенности технических текстов и их воспроизведение на армянском языке (на основе текстов системы обеспечения единства измерений). Structural and Linguostylistic Peculiarities of Technical Texts and Their Rendering into Armenian (with special reference to the texts of the System of Ensuring Uniformity of Measurement).
      Uncontrolled Keywords: Саакян Анна Вагановна, Sahakyan Anna Vahan
      Subjects: Literature
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 27 Oct 2017 15:11
      Last Modified: 21 Jun 2018 10:05
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/5853

      Actions (login required)

      View Item