Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Արցախի Հանրապետության միջատակերները (Insectivora)

Գրիգորյան, Մարիա Ռևիկի (2017) Արցախի Հանրապետության միջատակերները (Insectivora). PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Կենդանաբանության և հիդրոէկոլոգիայի գիտական կենտրոն.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (770Kb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (36Mb) | Preview

      Abstract

      Մարդածին ազդեցության հետևանքով էապես փոփոխում են ոչ միայն լանդշաֆտների տեսքը և բնական համակարգերը, այլև պոպուլյացիաների կառուցվածքը և կենսաբանական համակեցությունները, ընդգրկելով էվոլյուցիոն մեխանիզմների գործառույթների գործընթացում ձևավորված կայուն կենսահամակարգերը (Гашев С.Н., 1998; 2000; Бердюгин К.И., 2000; Большаков В.Н. и др., 2000; Неронов В.М. и др., 2001): Արցախում ստեղծված իրավիճակը, ինչպես նաև բնակչության սոցիալական վատ պայմաններն առաջ են բերում բնական միջավայրի պահպանության կարևորագույն հիմնախնդիրը որի լուծման հիմնական ճանապարհին ի սկզբանե կենսաբազմազանության պահպանությունն ու ռացիոնալ օգտագործումն է, որտեղ առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում մանր կաթնասունները, մասնավորապես միջատակերները (Insectivora): Հարավային Կովկասի, այդ թվում նաև Արցախի միջատակերների կարգի կենսաբանությանը նվիրված որոշ հարցեր ներկայացվում են տարածաշրջանի կաթնասունների ոաումնասիրությունների մեջ (Հայրապետյան Վ.Տ., 2014; Յավրույան Է.Գ., Հայրապետյան Վ.Տ., 2003ա; 2003բ; Динник Н.Я, 1914; Сатунин К.А., 1915; 1920; Даль С.К., 1954; Верещагин Н.К, 1959; Соколов В.Е., Темботов А.К., 1989): Սակայն նշված աշխատությունները մեծ մասամբ հիմնված են կամ կարճաժամկետ ոաումնասիրությունների, կամ սակավաթիվ կետերից ստացված նյութերի հիման վրա, ինչը չի կարող լիարժեք ներկայացնել Արցախի պայմաններում տարածված միջատակերների կարգի ներկայացուցիչների տեսակային կազմը, կենսաբանական, մորֆոլոգիական, էկոլոգիական առանձնահատկությունները: Արդի գիտատեխնիկական առաջընթացի պայմաններում, գյուղատնտեսության քիմիացման մակարդակի բարձրացման գործընթացում անհրաժեշտ է դառնում էկոլոգիայի և կենսաբանական առանձնահատկությունների վերաբերյալ հարցերի մշտապես թարմացումը, ինչը հնարավորություն է տալիս այդ կենդանիների ռացիոնալ օգտագործման, վտանգված տեսակների և էկոհամակարգերի պահպանման խնդիրների մշակման, վնասատու կենդանիների թվաքանակի կարգավորման գործընթացի, գյուղատնտեսական, համաճարակաբանական աշխատանքների լիարժեք իրականացումը: Известно, что воздействие антропогенного фактора изменяет ландшафты, природные системы, состав популяций, биологические сообщества, нарушает устойчивость экосистем, сформированных в процессе длительного эволюционного развития. Учитывая трудное социально-экономическое состояние населения Арцаха, широкомасштабное развитие в республике рудной промышленности, интенсивную рубку лесов и освоение земель под сельскохозяйственные нужды, прежние исследования фауны млекопитающих Арцаха, в частности отряда насекомоядных, требуют новых исследований и серьезных дополнений. Цель данной работы многостороннее исследование насекомоядных Арцаха в нынешних условиях. Исследования проводились в течение 2007-2016 гг. в различных физико-климатических и ландшфтных зонах Арцаха и во все сезоны года. В ходе исследований подтверждено наличие в республике 13 видов насекомоядных, однако отмечено заметное снижение численности некоторых видов. Сравнительный анализ морфометрических показателей насекомоядных Арцаха и других регионов выявил отличие по всем изученным параметрам. Выяснено вертикально-зональное и ландшафтное распределение и богатство насекомоядных, обнаружены новые территории обитания насекомоядных, для всех видов составлены карты распространения. Наибольшее разнообразие видов установлено в предгорной зоне (13 видов), в среднегорной и высокогорной зонах количество видов постепенно снижается (11 - в среднегорной, 8 — в высокогорной). В равнинной зоне отмечено такое же количество видов, что и в высокогорной, однако они отличаются по составу видов. As a rule the anthropomorphic metamorphosis totally changes the landscapes, the natural systems, the structure of populations and the biological symbiosis including the stabile biological systems formed in the process of the functioning of evolutionary mechanisms. In the last three years the mineindustry developed, the deforesting increased and new areas of virgin land were appropriated in Artsakh. Thus our studies of the Insectivore order as indicator of the environment in the mammals’ fauna need serious supplements and corrections. The aim of the given work is to double-investigate and register the species and the ecological state of the Insectivore order in Artsakh fauna. The research was carried in different physical-climatic and landscape zones of Artsakh in 2007-2016, in all the seasons of the year. In the course of the research work we have stated the existence of 13 species of the Insectivores in Artsakh. However we have also come across the fact that the number of some Insectivores species has drastically decreased. The comparative analysis of the morphometric indexes of the Insectivores of Artsakh and other regions has revealed the divergence in all the studied indexes. We have found out the vertical-zoning and landscape distribution and fixed the abundance of the Insectivores. In the result of our research we have also discovered new areas of the Insectivores’ habitation and drew new maps of spreading for all the species. We have found the biggest number of the Insectivore species in the foothills (13); in the average and alpine zones the number decreases (thus in average zone it is 11 and in alpine zone it is 8). In the lowlands we have counted the same number as in the alpine zone; however the species in both areas differ.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Насекомоядные (Insectivora) Республики Арцах. The Insectivorous (Insectivora) of Artsakh Republic.
      Uncontrolled Keywords: Григорян Мария Ревиковна, Grigoryan Maria
      Subjects: Biology
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 27 Oct 2017 16:55
      Last Modified: 13 Nov 2017 14:56
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/5855

      Actions (login required)

      View Item