Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Իրանի տնտեսության ազատության և արտաքին առևտրի զարգացման հիմնախնդիրները Հարավ-Արևմտյան Ասիայի երկրների համատեքստում

Գալեշի, Մորթեզա Ռամեզանի (2017) Իրանի տնտեսության ազատության և արտաքին առևտրի զարգացման հիմնախնդիրները Հարավ-Արևմտյան Ասիայի երկրների համատեքստում. PhD thesis, Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարան.

[img]
Preview
PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (4Mb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (8Mb) | Preview

      Abstract

      Քաղաքական և տնտեսական տարբեր պատճառներով ավելի քան մեկ տասնամյակ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի կողմից Իրանի նկատմամբ կիրառվող պատժամիջոցները և տնտեսական սահմանափակումները երկրի իշխանություններին հարկադրում են իրականացնել արտակարգ իրավիճակների թելադրանքով արտաքին և ներքին քաղաքականություն: Վերջինիս առավել բնորոշ գծերն են՝ ոչ միայն տնտեսական, այլ քաղաքական նկատառումներով գործընկեր երկրների ընտրություն, ազգային անվտանգության շահերին համապատասխան տնտեսության դիվերսիֆիկացումը և կառավարման չափավոր կենտրոնացումը: Այս ժամանակաշրջանում տնտեսության ազատականացման քաղաքականությունն առավելապես ուղղորդված է ազգային տնտեսության հավասարակշռության և բնակչության կենսամակարդակի պահպանմանը: Որքան էլ դժվար էր դիմակայել արևմտյան քաղաքական ու հասարակական կառույցների ճնշումներին, անցած տասնամյակի զարգացումները ապացուցեցին, որ Իրանի իշխանությունները նվազագույն տնտեսական կորուստներով պահպանեցին երկրի քաղաքական կայունությունը և միջազգային հեղինակությունը: Բնավ չժխտելով, որ ժամանակակից պայմաններում տնտեսության ազատությունը երկրի միջազգայնացման, տնտեսական առաջընթացի և մարդկային զարգացման կարևոր նախադրյալ է, միաժամանակ Իրանի համար բավականին բարդ իրավիճակում պահանջվեցին ոչ ստանդարտ լուծումներ: Հատկապես կարևոր քայլեր էին նավթային ոլորտից տնտեսության կախվածության նվազեցումը, դոլարի և եվրոյի ճնշումը մեղմացնելու նպատակով խոշոր գործընկեր երկրների հետ ազգային արժույթներով և ապրանքափոխանակության (բարտերային) համակարգով արտաքին առևտրի զարգացումը, ներմուծման փոխարինման հետևողական քաղաքականության և տեղական արտադրությունների զարգացման միջոցով տնտեսական, մասնավորապես՝ պարենային անվտանգության ապահովումը: Այս քայլերը պահանջում էին տնտեսության կառավարման ազատական-շուկայական սկզբունքներից որոշակի շեղումներ, որոնք իրավիճակի թելադրանքով հիմնավորված էին: Բոլոր դեպքերում անցած տասնամյակի սոցիալ-տնտեսական զարգացումները, արտաքին և ներքին քաղաքականության ռազմավարությունն ու մարտավարությունը արժեքավոր փորձ են երկրի հետագա զարգացման քաղաքականության կանխորոշման և գործողությունների պլանավորման համար: Միանգամայն կանխատեսելի է, որ Իրանի միջազգային դիրքի բարելավումը պահանջում է՝ հնարավորինս կարգավորել հարաբերությունները Արևմուտքի հետ, պահպանել քաղաքական և տնտեսական փոխշահավետ հարաբերությունները տարածաշրջանի և Արևելյան Ասիայի գործընկեր երկրների հետ, ինչպես նաև ուշադրությունը սևեռել տնտեսության ազատության գործընթացների ակտիվացման ուղղությամբ: Վերջինս երկարաժամկետ հեռանկարում միանգամայն իրատեսական է, քանի որ ազատական շուկայական տնտեսության պայմաններում, անկաշկանդ մրցակցությունը, պետական ձեռնարկությունների մասնավորեցումը, ազատ առևտուրը, արտաքին կապիտալի ներգրավումը, ազատական տնտեսավարման պահանջներին համապատասխան օրենսդրական դաշտի ստեղծումը, պետական միջամտության սահմանափակումը և հակակոռուպցիոն քաղաքականությունը՝ բարելավում են ներդրումային միջավայրը և խթանում ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին առևտրային հարաբերությունների զարգացումը: Основной целью исследования является изучение отношений экономической свободы Ирана и развития внешней торговли в контексте других стран Юго-Западной Азии, а также разработать более эффективные стратегические законы экономической политики и процессы их реализации. Для достижения поставленной цели следующие задачи были предложены в диссертации: Изучить влияние экономических ограничений и санкций в отношении экономической свободы и развития внешней торговли Ирана Оценить тенденции развития свободы экономики и внешней торговли Ирана и других стран Юго-Западной Азии Анализировать взаимосвязь показателей внешней торговли и экономической свободы в Иране и в других странах Юго-Западной Азии Изучить перспективы улучшения внешней торговли и экономической свободы в Иране и регионе, Рассмотреть особенности и возможности развития внешней торговли между Ираном и другими странами региона. Связь между экономической свободой и экономическим развитием исследовалась довольно глубоко в экономической литературе. Тем не менее, в отношении его влияния на внешнюю торговлю Ирана и других стран Юго-Западной Азии не проведены полноценные исследования. Индекс экономической свободы ежегодно рассчитывается газетой Wall Street Journal и исследовательским центром Heritage Foundation по большинству стран мира. Анализ экономической свободы проводится с 1995 года. Как правило, общий индекс экономической свободы страны определяется через интегральный показатель, который основан на 10 показателях. На основе текущих статистических данных и отчетов, опубликованных международными организациями, был описан процесс свободы экономики Ирана, а также других стран Юго-Западной Азии и его влияние на основные макроэкономические показатели, в частности, на внешней торговле. Изучение текущих статистических отношений между индексом экономической свободы и основными макроэкономическими показателями позволили раскрыть следующие данные: Тенденция оптимизации была зарегистрирована в экономической свободе в Юго-Западной Азии. Вмешательство Правительства в экономику региона было уменьшено. В этот период соответственно был добавлен 0,72 балла к индексу экономической свободы. Одновременно индекс экономической свободы Бахрейна, Ирака, Кувейта, Саудовской Аравии и Объединенных Арабских Эмиратов уменьшился. The main aim of the research is to study the relationships of economic freedom of Iran and foreign trade development in the context of other countries of South-Western Asia, as well as to develop more efficient strategic provisions of economic policy and their implementation procedures. To achieve the goal the following objectives have been proposed in the thesis: To study the impact of economic restrictions and sanctions on the economic freedom and foreign trade development of Iran, To evaluate the tendencies of the economic freedom and foreign trade development of Iran and other countries of South-Western Asia, To analyze the interrelations of the indexes of foreign trade and economic freedom in Iran and in other countries of South-Western Asia, To study the development and expansion perspectives of foreign trade improvement and economic freedom in Iran and in the region, To consider the peculiarities and opportunities of foreign trade development btween Iran and other countries of the region. The relation between the economic freedom and economic development is investigated rather deeply in economical literature. Anyhow in regard of its impact on foreign trade of Iran and other countries of South-Western Asia no complete investigation has been carried out. Economic liberalization has been introduced to 179 countries by USA newspapers of “Heritage Foundation” and “Wall Street Journal” since 1995. As a rule, the total number of the country economic liberalization is determined by the integral index based on 10 indicators. On the bases of the current statistical data and the reports published by international organizations the economic liberalization process of Iran, as well as other countries of South-Western Asia and its impact on the main macroeconomic indexes, particularly on the foreign trade has been described. The study of the current statistical relations between the economic liberty index and the core macroeconomic indices enabled to disclose the followings: The economic liberty of the South-Western Asia has registered optimalization trend. The government intervention in the economies of the region has been decreased. In this period respectively 0.72 points have been added to the index of the economic liberty. At the same time the economic liberty index of Bahrain, Iraq, Kuwait, Saudi Arabia and the United Arab Emirates has been decreased.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Իրանի տնտեսության ազատության և արտաքին առևտրի զարգացման հիմնախնդիրները Հարավ-Արևմտյան Ասիայի երկրների համատեքստում: Проблемы экономической свободы и развития внешней торговли Ирана в контексте стран Юго-Западной Азии.
      Uncontrolled Keywords: Գալեշի Մորթեզա Ռամեզանի, Галеши Мортеза Рамезани
      Subjects: Economy
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 09 Nov 2017 11:32
      Last Modified: 09 Nov 2017 14:36
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/5915

      Actions (login required)

      View Item