Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Բանկային տոկոսադրույքի ազդեցության գնահատումը տնտեսության իրական հատվածի զարգացման վրա (ՀՀ նյութերով)

Բեջանյան, Հայկ Իլյիչի (2017) Բանկային տոկոսադրույքի ազդեցության գնահատումը տնտեսության իրական հատվածի զարգացման վրա (ՀՀ նյութերով). PhD thesis, Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (2154Kb)
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (825Kb)

      Abstract

      Տնտեսական համակարգի զարգացմանը զուգընթաց զարգացան նաև ֆինանսական կառույցները, որոնց թվում էական դերակատարում ունի բանկային համակարգը: Բանկային տոկոսադրույքը համարվում է ֆինանսական շուկայի հիմնական ցուցանիշներից մեկը, որը էականորեն ազդում է ամբողջ տնտեսության վրա: Սակայն, տոկոսադրույքի և տնտեսական ակտիվության դինամիկայի փոխկապվածության ուղղությունների ու մեխանիզմների հարցը ամբողջապես ուսումնասիրված չէ, ինչը խորապես չի նպաստում տոկոսային քաղաքականության միջոցով տնտեսության զարգացվածություն ապահովելու հնարավորությունների լիարժեք օգտագործման առումով: Դրա հետ մեկտեղ, բանկային տոկոսադրույքների կառավարումը համարվում է դրամավարկային քաղաքականության կարևոր տարրերից և գործիքներից մեկը: Այդ քաղաքականությունը, մի կողմից, ուղղված է շուկայական իրավիճակի կայունացմանը և հետևաբար` գնաճի նպատակադրմանը, մյուս կողմից տնտեսական ակտիվության բարձրացմանն ու տնտեսական աճի ապահովմանը: Հայաստանում, ինչպես երիտասարդ ֆինանսական շուկա ունեցող այլ երկրներում, շատ հաճախ մակրոտնտեսական որոշ ցուցանիշներ՝ օրինակ գնաճը, դուրս է գալիս պետության կոշտ վերահսկողության շրջանակներից: Ինչ վերաբերում է տոկոսադրույքի մակարդակին, ապա այն մեր երկրում բավականին բարձր է, և ինչպես հետևում է մի շարք տեսական մոդելներից` բարձր տոկոսադրույքը խոչընդոտում է տնտեսական աճին: Հաշվի առնելով վերը նշվածը, անհրաժեշտ է պարզել, թե արդյոք իսկապես միայն ցածր տոկոսադրույքը կարող է ուղեկցել բարձր տնտեսական աճ, թե տնտեսական աճը հնարավոր է նաև բարձր տոկոսադրույքի դեպքում: Հաջորդ կարևոր հարցն այն է, թե արդյոք ՀՀ տնտեսությունը արձագանքում է տոկոսադրույքի փոփոխություններին և ինչպիսին է այդ արձագանքը: Վերջինս ստուգվում է էմպիրիկ տվյալների հիման վրա՝ որպես դրամավարկային քաղաքականության փոխանցման լծակի եզրափակիչ աստիճանի արդյունավետություն, կամ տնտեսության իրական հատվածի հիմնական ցուցանիշների վրա ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց վարկավորման տոկոսադրույքի փոփոխության ազդեցության գնահատման միջոցով: Նշենք, որ տվյալ թեմայի ուսումնասիրության բարդությունը բացատրվում է տոկոսադրույքի էկզոգեն լինելու խնդրով: Այդուհանդերձ, մի շարք տնտեսական մոդելների շրջանակներում տոկոսադրույքը արձագանքում է որոշ ցուցանիշների փոփոխության, ինչպես օրինակ` դրամային կամ փողի զանգվածի, տեխնոլոգիական փոփոխությունների և այլն: Այդ իսկ պատճառով, բանկային տոկոսադրույքի և տնտեսական աճի միջև պատճառահետևանքային կապի միանշանակ բացահայտումը բավականին բարդ խնդիր է, սակայն վերջինիս բացահայտումը կարող է լուրջ կիրառում ունենալ ֆինանսական քաղաքականության մշակման և տնտեսական աճի ապահովման գորձում, ինչով էլ պայմանավորված է հետազոտության արդիականությունը: Հետազոտության նպատակը տնտեսության իրական հատվածի զարգացման վրա ՀՀ բանկային տոկոսադրույքի ազդեցության համակարգային ուսումնասիրությունն ու վերլուծությունն է, և դրա հիման վրա մշակել բանկային տոկոսադրույքի և տնտեսության իրական հատվածի զարգացման միջև կապը բնութագրող տնտեսամաթեմատիկական մոդել, որը հնարավորություն կտա գնահատել նշված կապի արդյունավետության մակարդակը ՀՀ-ում: Նշված նպատակի իրականացման համար ատենախոսությունում դրվել և լուծվել են հետևյալ խնդիրները․ բացահայտել բանկային տոկոսադրույքի և տնտեսության իրական հատվածի զարգացման միջև կապը և ցուցանիշների միջև եղած փոխկապվածությունը ուսումնասիրել բանկային տոկոսադրույքի և տնտեսության իրական հատվածի միջև կապը բնութագրող տնտեսամաթեմատիկական մոդելները և դրանց կիրառման առանձնահատկությունները ՀՀ-ում ուսումնասիրել բանկային տոկոսադրույքի և տնտեսության իրական հատվածի զարգացումը բնութագրող տեսամեթոդաբանական հիմնահարցերը, որն առավել համալիր կերպով կբացահայտի բանկային տոկոսադրույքների՝ տնտեսության իրական հատվածի զարգացման վրա ունեցած ազդեցությունը: ուսումնասիրել տոկոսային քաղաքականության միջազգային փորձը և բացահայտել ՀՀ-ում տոկոսային քաղաքականության կատարելագործման ուղիները: Հետազոտության օբյեկտ է հանդիսանում տնտեսության իրական հատվածը և ՀՀ ֆինանսական համակարգը, իսկ հետազոտության առարկան բանկային տոկոսադրույքն է և դրա ազդեցության մեխանիզմները: Ատենախոսության տեսամեթոդաբանական և տեղեկատվական հիմքերը։ Ատենախոսության համար տեսամեթոդական հիմք են հանդիսացել տնտեսագիտության տեսության դասական, նեոդասական աշխատությունները, զարգացած և զարգացող, ինչպես նաև անցումային տնտեսությունների վերաբերյալ տնտեսագիտական հետազոտություններն ու վերլուծությունները, առևտրային բանկերի ներդրումային գործունեության բարելավման հիմնախնդիրներին վերաբերող հայրենական և արտասահմանյան հեղինակային հրապարակումները, գիտաժողովների նյութերը և այլն: Ատենախոսության համար տեղեկատվական հիմք են հանդիսացել ՀՀ օրենսդրական և ենթաօրենսդրական իրավական ակտերը, ՀՀ ազգային վի ճակագրական ծառայության, ՀՀ կենտրոնական բանկի, ՀՀ տնտեսական զարգացման և ներդրումների ու ՀՀ ֆինանսների նախարարությունների, ինչպես միջազգային կազմակերպությունների կողմից հրապարակվող վիճակագրական, վերլուծական նյութերը, զեկույցները, առցանց տվյալների բազաները և պաշտոնական կայքերում տեղադրված տարբեր տեղեկատվական նյութերը: Հետազոտությունների ընթացքում կիրառվել են, տնտեսաչափական, վիճակագրական, համեմատական և գործոնային վերլուծությունների մեթոդներ, ինչպես նաև գնահատման VAR-Vector AutoRegression և SVAR մոդելներ: Банковская процентная ставка является одним из основных показателей состояния финансового рынка государства. Однако, пока не изучен вопрос механизмов и направленности взаимосвязи процентной ставки и динамики экономической активности, что лишает возможности обеспечения экономического развития с помощью процентной политики. Отметим, что сложность исследования данной темы, объясняется тем, что процентная ставка является эндогенной. В ряде экономических моделей, сама процентная ставка подвергается влиянию показателей, таких как денежная масса, технологические изменения итд. По этой причине, выявление причинно-следственной связи между бансковской процентной ставкой и экономическим ростом является довольно сложной задачей. Однако выявление последней может иметь важную роль при разработке экономической политике и обеспечении экономического роста. Следующий важный вопрос заключается в том, реагирует ли экономика РА на изменения процентных ставок и каков ответ. Последний проверяется на основе эмпирических данных как окончательный уровень эффективности рычага передачи денежно-кредитной политики или путем оценки влияния изменений процентных ставок на кредитование физических и юридических лиц по основным показателям реального сектора экономики. Следует отметить, что сложность самой темы исследования объясняется проблемой экзогенности процентной ставки. Тем не менее, процентная ставка реагирует на изменения некоторых показателей в рамках ряда экономических моделей, таких как деньги или денежная масса, технологические изменения и т.д. Поэтому задача однозначного выявления причинно-следственной связи между процентной ставкой и экономическим ростом является довольно сложной задачей, однако выявление последней может иметь серьезное применение в обеспечении развития бюджетной политики и экономического роста, и именно этим и обусловлена актуальность исследования. Цель исследования, систематическое изучение оценки воздействия банковской процентной ставки на развитие реального сектора экономики, и на основе этого разработка экономико-математической модели, которая предоставит возможность оценивать уровень эффективности данной взаимосвязи в РА. В работе поставлены и решены следующие задачи и цели. выявить связь между развитием реального сектора экономики и банковской процентной ставкой и определить существующую взаимосвязанность между показателями изучить экономико-математические модели, характеризующие связь между банковской ставкой и развитием реального сектора экономики и особенности их применения в РА.The bank interest rate is one of the main indicators of the state financial market situation. However, the question of the mechanisms and the direction of the relationship between the interest rate and the dynamics of economic activity has not been studied so far, which makes it impossible to ensure economic development through interest rate policies. We note that the complexity of research on this topic is explained by the fact that the interest rate is endogenous. In a number of economic models, the interest rate itself is influenced by indicators, such as money supply, technological changes, etc. For this reason, the identification of a causal relationship between the bansk’s interest rate and economic growth is quite a challenge. However, the identification of the latter may play an important role in the formulation of economic policies and economic growth. The next important issue is whether the RA economy is reacting to the interest rate changes and what the response is. The latter is being checked on the basis of empirical data as the final efficiency level of monetary policy transmission lever, or by evaluating the influence of changes in the interest rates of physical and legal persons’ lending upon the main indicators of the real sector of economy. We should note that the complexity of the research topic is explained by the problem of the interest rate being exogenous. However, the interest rate reacts to changes of some indicators within a number of economic models, such as money or money supply, technological changes, etc. Therefore, it is a difficult task to definitely identify the causal relation between the interest rate and economic growth; however, the discovery of the latter can have a serious application in the provision of fiscal policy development and economic growth, which is conditioned by the actuality of the research. The aim and tasks of the research. The purpose of the study, is a systematic study of the assessment of the bank interest rate impact on the development of the real sector of the economy, and the basis for this is developing an economic-mathematical model that will assess the level of effectiveness of this relationship. The following tasks and goals have been set and solved in the thesis: to identify the relationship between the development of the real sector of the economy and interest rates of banks and the interconnection of indicators to study the features of economic and mathematical models of the interrelationship between the banking rate and the real sector of the economy, which characterizes the model of the real economy, and the specifics of their application in the RA to investigate international practice of interest rate policy and on this basis to determine the ways of increasing the interest rate policy in the Republic of Armenia.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Оценка воздействия банковской процентной ставки на развитие реального сектора экономики (по материалам РА). Assessment of the impact of the bank interest rate on the development of the real sector of the economy (based on materials of the RA).
      Uncontrolled Keywords: Беджанян Айк Ильичевич, Bejanyan Hayk Ilyich
      Subjects: Economy
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 10 Nov 2017 15:38
      Last Modified: 13 Nov 2017 10:19
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/5935

      Actions (login required)

      View Item