Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Կարինը հայ ազատամարտում XIX դարի վերջին քառորդին

Սարգսյան, Արման Սուրենի (2017) Կարինը հայ ազատամարտում XIX դարի վերջին քառորդին. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (34Mb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (4Mb) | Preview

      Abstract

      XIX դարի վերջին քառորդին Արևմտյան Հայաստանի տարածական մեծ ընդգրկում, տնտեսական ու մշակութային բարձր համարում ունեցող Կարինի նահանգն իր աշխարհագրական դիրքով, քաղաքական, ռազմավարական կարևորությամբ մեծ դերակատարություն ուներ: 1877-1878 թթ. պատերազմից հետո Եվրոպայից դուրս մղված օսմանյան իշխանություններն աննախադեպ խստացրին բռնաճնշումները, որոնց ի պատասխան հայությունը դուրս եկավ ազգային-ազատագրական պայքարի: Սփյուռքահայ, թույլատրելիության չափաբաժիններով նաև խորհրդահայ պատմագիտությունը երբեմն, իսկ ԽՍՀՄ-ի մայրամուտին և անկախության տարիներին` Ռաֆիկ Հովհանիիսյանը հաճախ է ուշադրությունը սևեռվել հիմնախնդրի վրա: Մեր օրերում, երբ պետական մակարդակով բարձրացվում են Հայոց ցեղասպանության, տարածքային, մշակութային ժառանգության, պատմական արդարության վերականգնման հարցերը, հայ ժողովրդին նետված մերօրյա մարտահրավերների, քրդական հիմնահարցի և այլ գործընթացների հետնախորքի վրա հիմնախնդրի համապարփակ ուսումնասիրությունն ունի թե՛ ճանաչողական, թե՛ գործնական նշանակություն: Կարինահայության՝ XIX դարի վերջին քառորդի ազատագրական պայքարին անդրադարձներ եղել են, սակայն հիմնախնդրի առանձին կողմեր սպառիչ լուսաբանված չեն կամ վերագնահատման կարիք ունեն: Մեր առջև խնդիր ենք դրել արժևորել այդ ժամանակաշրջանին նվիրված ուսումնասիրությունները, շեշտադրել ոչ բավարար լուսաբանված հարցերը, ներկայացնել նշված շրջանում կարինահայության իրավազուրկ կացությունը, օսմանյան իշխանությունների հակահայ քաղաքականությունը, այդ պայքարին օժանդակելու դժվարությունները, անկողմնակալ գնահատել կարինահայության դերակատարությունը XIX դարի վերջին քառորդի հայ ազատագրական պայքարում: В последней четверти 19-го века граничащая с Россией вилает Карин, своим географическим расположением играл важную экономическую, политическую, стратегическую и культурную роль. После войны 1877-1878 годов, армяне Карина также встали на освободительную борьбу. Диссертация состоит из введения, двух глав, заключения, списка литературы и источников. В первой главе “Провинция Карин - центр освободительного движения в 80-х годах 19-го века” представлены предпосылки этой борьбы - Конституционное движение, разработанные в 1872 г. документы «Конституционная директива для гаваров» и «Праграмма реформ для Карина», восстание в Зейтуне 1862, Армянский вопрос, июньские события 1890 года, формирование освободительных кружков, создание местных органов национальных партий, борьба фидаинов как начало освободительной борьбы и другие факторы. Подчеркивается тот факт, что «Защитник Отечества» был самым мощным среди освободительных кружков и то, что его деятельность сыграла важную роль для создания местных органов национальных партий. Очень мало непосредственных свидетельств о деятельности партии Арменакан в Карине, тем не менее, имеющиеся небогатые данные дают основание утверждать, что несмотря на то, что в Карине не был основан партийный орган, отдельные арменаканы действовали в вилаете. Представители партии Гнчак, сотрудничая с бывшими членами организации «Защитник Отечества», в 1889 г. в Карине основали местное отделение гнчакской партии, идеологическим и практическим лидером которого стал Г. Чилинкирян. Сразу же после основания партии Дашнакцутюн, проводилась работа для формирования местного партийного органа в Карине. Первым деятелем Дашнакцутюн, переправившимся с Закавказья в Карин, был Т. Оконян (Шамиль), которого поддерживали А. Арамян, O. Давтян и другие. In the last quarter of the 19th century, the province of Karin, bordering with Russia, played an important economic, political, strategic and cultural role with its geographical location. Unable to withstand oppressions, which became unbearable after the war of 1877-1878, the Armenians of Karin embarked on the liberation struggle. The thesis consists of an introduction, two chapters, a conclusion, and a list of literature and sources. The first chapter "Karin Province - the center of the liberation movement in the eighties of the 19th century" presents the prerequisites for this struggle - the Constitutional Movement, the documents developed in 1872 "The Constitutional Directive for the Gavars" and "The Reforms for Karin," the uprising in Zeytoun 1862, the Armenian question, the June events of 1890, the formation of liberation groups, the creation of local bodies of national parties, the struggle of fidain as the first steps of the liberation struggle and other factors. It is emphasized that the "Defender of the Fatherland" was the most powerful among the liberation groups and the fact that its activities played an important role in the creation of local bodies of the national parties. There are very few direct testimonies about the activity of the Armenakan party in Karin, however, the rare data claim that, despite the fact that the party body was not established in Karin, some Armenakans operated in vilayet. Representatives of the Hnchak Party, working with former members of the organization “Defender of the Fatherland”, founded the local branch of the Hnchak party in Karin in 1889, whose ideological and practical leader was G. Chilinkiryan. Immediately after the founding of the Dashnaktsutyun Party, work was carried out to form a local party body in Karin. The first member of Dashnaktsutyun party who arrived in Karin from Transcaucasia was T. Okonyan (Shamil), supported by A. Aramyan, G. Davtyan and others.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Карин в армянском освободительном движении последней четверти XIX века. Karin in the Armenian liberation movement of the last quarter of the XIX century.
      Uncontrolled Keywords: Саргсян Арман Суренович, Sargsyan Arman S.
      Subjects: History
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 15 Nov 2017 10:38
      Last Modified: 15 Nov 2017 14:07
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/5952

      Actions (login required)

      View Item