Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Խնձորենու առավել տարածված սնկային հիվանդությունները ԼՂՀ-ում և պայքարի համալիր միջոցառումները նախալեռնային գոտու պայմաններում

Առաքելյան, Արմանուշ Ալեքսանդրի (2017) Խնձորենու առավել տարածված սնկային հիվանդությունները ԼՂՀ-ում և պայքարի համալիր միջոցառումները նախալեռնային գոտու պայմաններում. PhD thesis, Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարան.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (21Mb)
    [img]
    Preview
    PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (4Mb) | Preview

      Abstract

      Խնձորենին (Malus Mill.) հնագույն և երկրագնդի վրա ամենատարածված պտղատեսակներից է և մարդու կողմից օգտագործվում է տարվա բոլոր ամիսներին (Ստեփանյան Ա.Գ., 2005): ԼՂՀ բնակլիմայական պայմանները նպաստավոր են խնձորենու մշակության համար: Սակայն հողերի սեփականաշնորհման գործընթացից հետո, այգիների խնամքը պատշաճ կերպով չի կատարվում, որի հետևանքով զգալիորեն նվազել է բերքատվությունը: Պտուղների և հատապտուղների նկատմամբ բնակչության պահանջարկը բավարարվում է այլ երկրներից ներմուծումների շնորհիվ: ԼՂՀ-ում բարձրարժեք պտղատու մշակաբույսերի, այդ թվում խնձորենու մշակությունը և բարձր բերքի ստացումը ժամանակի հրամայականն է: ԼՂՀ-ում գյուղատնտեսական նշանակության հողատարածքները 2015թ-ին կազմել են 571,8 հազ.հա, որից բազմամյա տնկարկները` 7,37 հազ.հա: 2008թ-ին պտղահատապտղային մշակաբույսերը մշակվել են 1916.1հա տարածության վրա, համախառն բերքը կազմել է 5120.6տ, իսկ 2014թ-ին՝ համապատասխանաբար 3086.3հա, 14874.8տ (ԼՂՀ վիճակագրական տարեգիրք 2008-2014): Խնձորենու, ցածր բերքատվության հիմնական պատճառներից մեկը համաճարակային բնույթով զարգացող սնկային հիվանդություններն են: Հիմք ընդունելով խնձորենու սնկային հիվանդությունների վնասակարությունը և բերքի քանակի ու որակի վրա դրանց ունեցած բացասական ազդեցությունը, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ ուսումնասիրվող հարցի վերաբերյալ ԼՂՀ-ում հետազոտություններ չեն իրականացվել, խնձորենու սնկային հիվանդությունների դեմ գիտականորեն հիմնավորված պայքարի միջոցառումների մշակումն ու իրականացումը խիստ արդիական է և բխում է ժամանակի հրամայականի պահանջներից։ Մեր կողմից իրականցված հետազոտությունների նպատակն է եղել պարզել ԼՂՀ տարբեր գոտիներում խնձորենու տարածված սնկային հիվանդությունների տեսակային կազմը և նախալեռնային գոտու պայմաններում դրանց դեմ մշակել պայքարի համալիր միջոցառումներ։ Օдно из основных причин низкой урожайности яблони в НКР являeтся широкое распространение грибковых болезней в результате не проведения соответствующих мероприятий по борьбе с ними. Учитывая вред, причиняемый грибковыми болезнями яблоне, их негативное влияние на урожайность и качество плодов, а также тот факт, что до сих пор в НКР относительно изучаемого вопроса не были проведены исследования, весьма актуальным является разработка и осуществление научно обоснованных мероприятий по борьбе с этими болезнями. Целью наших исследований было выявление видового состава грибковых болезней яблони в разных регионах и разработка комплексных мероприятий по борьбе с ними в предгорной зоне. Результатами исследований выявлено, что в высокогорной зоне и в среднегорье НКР из грибковых болезней широко распространены парша (V. inaequalis (Cooke) G. Wint.), плодовая гниль (M. fructigena Pers.) и черный рак (Sp. malorum f. malorum (Berk.)), а в предгорной и равнинной зонах - парша, монилиоз и мучнистая роса (P. leucotricha Salm.). Наиболее распространенной и вредоносной грибковой болезнью яблони является парша. На фоне естественного заражения, в предгорной зоне НКР наиболее восприимчивыми к парше являются сорта яблони Айдаред (поражаемость листьев 60,5-88,2 %, плодов - 51,9-86,2 %), Старкримсон (67,9-88,6 % и 64,2-85,1 %) и Голден Делишес (41,7-68,8 % и 34,1-62,3 %). Наиболее высокая поражаемость монилиальным ожогом была зарегистрирована у сортов Aйдаред (20,4-30,4 %) и Старкримсон (13,8-32,5%), плодовой гнилью – у сортов Старкримсон (до 40 %), Айдаред (до 34,8 %) и Голден Делишес (13,2 %), мучнистой росой – у сортов Aйдаред (5,3-13,4 %), Голден Делишес (5,9-13,4 % ) и Старкримсон (5,2-13,2 %). В течение 2011 г. и 2013 г. поражение паршой было зафиксировано в первой и второй декадах мая, a в 2012 г. и 2014 г. - в первой декаде июня. Интенсивное течение болезни продолжалось до конца июня-начала июля, потом существенно замедлилось. One of the main reasons for the apple low yield in NKR is the massive development of fungal diseases, against which no appropriate control measures are applied. Taking into consideration the harmfulness of apple fungal diseases, their negative effect on the quantity and quality of the yield and the fact that no study concerning this issue has been conducted in NKR, the development and implementation of scientifically based control measures against apple fungal diseases is very relevant. The purpose of our research was to identify the species composition of apple fungal diseases in different regions of NKR and to develop systemic control measures against them in the foothill zone. The results of the study of the species composition and distribution of apple trees’ fungal diseases showed that fungal diseases are widespread in all areas of cultivation. Scab (V. inaequalis (Cooke) G. Wint.), fruit rot (M. fructigena Pers.) and black cancer (Sp. malorum f. malorum (Berk) Berk.) are distributed in the high and middle mountain zones. Apple scab, monilinia blight and fruit rot and powdery mildew (P. leucotricha Salm.) are distributed can be found in the foothill and flat zones. Apple scab is the most common and harmful disease of apple trees. The highest infection percentage with apple scab (under the conditions of natural infection in the foothill zone of NKR) was recorded on Idared (the leaf infection varies from 60.5% to 88.2% and fruit infection - from 51.9% to 86.2%) and Starkrimson (67.9%-88.6% and 64.2%-85.1% respectively) varieties, followed by the Golden Delicious variety (41.7%-68.8% and 34.1%-62.3% respectively). The highest infection percentage with monilinia blight was recorded on Idared (20.4%-30.4%) and Starkrimson (13.8%-32.5%) varieties, and fruit rot on Starkrimson (up to 40%), Idared (up to 34.8%) and Golden Delicious (13.2%) varieties. The highest infection percentage with apple powdery mildew was recorded on Idared (5.3%-13.4%), Golden Delicious (5.9%-13.4%) and Starkrimson (5.2%-13.2%) varieties.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Наиболее распространенные грибные болезни яблони в НКР и комплексные меры борьбы в условиях предгорной зоны. The most spread fungal diseases of apple trees in NKR and complex measures of control in foothill zone conditions.
      Uncontrolled Keywords: Аракелян Армануш Александровна, Arakelyan Armanush
      Subjects: Agriculture
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 15 Nov 2017 13:05
      Last Modified: 15 Nov 2017 15:03
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/5956

      Actions (login required)

      View Item