Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Սոցիալական դիրքորոշումների դերը սննդային վարքի շեղումների ձևավորման գործում

Շահինյան, Հասմիկ Լևոնի (2017) Սոցիալական դիրքորոշումների դերը սննդային վարքի շեղումների ձևավորման գործում. PhD thesis, Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարան.

[img]
Preview
PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (2333Kb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (531Kb) | Preview

      Abstract

      Վերջին տասնամյակների ընթացքում համաճարակային բնույթ ստացած սննդային վարքի շեղումների խնդիրը ծավալուն է, քանի որ այն ներառում է բազմաշերտ երևույթներ՝ սննդակարգի կտրուկ փոփոխություններից մինչև սննդային վարքի նյարդային խանգարումներ: Խնդրի տարածվածությունը և զարգացման հեռանկարները դրա մանրակրկիտ ուսումնասիրությունը դարձնում են հույժ հրատապ, մասնավորապես խնդրի առաջացման հիմնաղբյուրների տեսանկյունից: Այդպիսի հիմնաղբյուրներից թերևս ամենաազդեցիկների թվին կարելի է դասել սոցիալական դիրքորոշումների ու կարծրատիպերի և անձի անձնային հատկանիշների փոխազդեցությունը: Նման զարգացումների լույսի ներքո հոգեբանական գիտակարգի, մասնավորապես սոցիալական հոգեբանության առաջնահերթ խնդիրներից է տարաբնույթ տեսանկյուններից վերհանել այն օրինաչափությունները, որոնք առավելապես նպաստում են սննդային վարքի շեղումների հիմնախնդրի առաջացմանը, ինչի օգնությամբ փնտրել դրա կանխարգելման, կամ հետագա լուծման հնարավորինս արդյունավետ ուղիներ: Սննդային վարքի շեղումներն ուսումնասիրվել են հոգեբանական գիտությունների տարբեր ճյուղերի առաջատար ներկայացուցիչների կողմից: Խնդրին տրվել են բազմաթիվ անվանումներ և առաջարկվել են դրանց առաջացման ու լուծման վերաբերյալ տարբեր հայեցակետեր: Այնուամենայնիվ, խնդրի ծավալունությունը, դրա առաջացման և զարգացման բազմաշերտ պատճառահետևանքային կապերի ինքնությունը թելադրում է դրա առավել մանրակրկիտ ուսումնասիրության անհրաժեշտությունը տարաբնույթ տեսանկյուններից: Մասնավորպես արդիական է սննդային վարքի շեղումների առաջացման և զարգացման գործում ահռելի ազդեցություն ունեցող սոցիալական դիրքորոշումների և կարծրատիպերի ազդեցությունը անձի անձնային հատկանիշների, ինքնագնահատականի, ինքնավերաբերմունքի համատեքստում: Տվյալ երևույթների մասնակի ուսումնասիրություններ կատարվել են մի շարք ակնառու հոգեբանների կողմից: Սոցիալական դիրքորոշումների, անձնային հատկանիշների, ինքնագնահատականի և սննդային վարքի խնդիրներին անդրադարձ են կատարել հոգեբաններ՝ Ի. Մալկինա-Պիխը, Ա. Դեվյատկինը, Ա. Կոլիշկոն, Ե. Սոկոլովան, Գ. Օլպորտը, Ա. Ադլերը, Ս. Աշը Լ. Ավալոսը, Դ. Բեմը, Թ. Քեշը, Գ. Քոմսթոքը, և այլոք: Առանձնակի հետաքրքրություն են ներկայացնում Ս. Ֆիշերի մարմնի պատկերի և ինքնագնահատականի վերաբերյալ հետազոտությունները, Գ. Գերբների, Լ. Գրոսսի, Մ. Մորգանի և Ն. Սինյորելլիի համատեղ հետազոտությունը անձի վարքի և դիրքորոշումների նկատմամբ մասսայական լրատվամիջոցների ազդեցության վերաբերյալ, Լ. Գրոեսի, Մ. Լեվինի և Ս. Մուրնենի սոցիալական կարծրատիպերի և անձի ինքնագնահատականի կապի վերաբերյալ հետազոտությունը: Այնուամենայնիվ, սննդային վարքի շեղումների խնդիրը շատ ծավալուն է և առայժմ բավարար չափով ուսումնասիրված չեն դեռահասության, կամ վաղ պատանեկության փուլում գտնվող աղջիկների մոտ սննդային վարքի սահմանափակումային, հուզածին և էքստերնալ շեղումների առաջացման անձնային և սոցիալական բնույթի դիրքորոշումային պատճառներն ու գործոնները: Ատենախոսության շրջանակներում իրականացված հետազոտության արդյունքները հիմք են հանդիսանում սննդային վարքի շեղումների առաջացման պատճառահետևանքային ակունքների խնդրի նորովի մեկնաբանության համար: Հետազոտության նպատակն է՝ Ուսումնասիրել և պարզել, թե որոնք են այն դիրքորոշումները, անձի ինքնագնահատականի, ինքնավերաբերմունքի և անձնային հատկանիշների օրինաչափությունները, որոնք հիմնային դեր են խաղում սննդային վարքի հուզածին, էքստերնալ և սահմանափակումային շեղումների առաջացման գործընթացում: Данная диссертационная работа посвящена изучению роли социальных установок и личностных качеств девочек подростков в формировании ограничительных, эмоциогенных и экстернальных отклонений пищевого поведения. Актуальность работы обусловлена многогранностью темы возникновения отклонений пищевого поведения и тем вниманием, которое в современной психологии уделяется данному вопросу. Научная новизна исследования состоит в том, что в работе впервые подвергаются всестороннему исследованию воздействия социальных установок и личностных качеств на формирование ограничительного, эмоциогенного и экстернального пищевого поведения у девочек подростков. Целью работы является изучение личностных качеств, социальных установок, личностной и социальной самооценки и уровня интеллектуального развития девочек подростков страдающих ограничительными, эмоциогенными и экстернальными расстройствами пищевого поведения. Основные задачи исследования: Исследование научных определений сути явлений личностных и социальных установок. Исследование научной литературы по теме роли социальной перцепции, самооценки и самоотношения личности в процессе возникновения отклонений пищевого поведения. С помощью соответствующих психодиагностических методик выявление уровня самооценки, базовых установок, структуры иррациональных установок, стратегий преодоления трудностей, а также уровня общего интеллектуального развития у девочек подростков с отклонениями пищевого поведения ограничительного, эмоциогенного и экстернального типов. Определить степень влияния личностных качеств на процесс возникновения данных отклонений пищевого поведения у девочек подростков. На основе полученных закономерностей разработать модели предотвращения и преодоления отклонений пищевого поведения у девочек подростков. Пищевые отклонения у девочек подростков появляются в результате существенной разницы между социально-культурными стериотипами о женской внешности и самооценки личности. The present dissertation thesis is devoted to the study of the role of social attitides and individual characteristic qualities of adolescent girls in forming restrictive, emotional and external eating deviations. The relevance of the research is based on versatility of the source of eating deviations formation and the attention attached to this subject in modern Psychology. The scientific novelty of the research is that this is the first in its kind to study in depth the impact of social attitudes and individual characteristic qualities in the process of restrictive, emotional and external eating deviations formation in adolescent girls. The research aims at studying personal characteristic qualities, social atttudes, personal and social self-esteem and the level of intellectual development of adolescent girls suffering from restrictive, emotional and external eating deviations. The main objectives of the study are as follows: To research for scientific definitions of the essence of personal and social settings. To study the existing scientific literature on the role of social perception, self-esteem and the self-identity in the process of developing eating deviations. 3. Based on corresponding psychodiagnostic methods, to identify the levels of self-esteem, fundamental settings, the structure of irrational settings, the strategies of coping as well as the level of overall intellectual development of adolescent girls with eating deviations of restrictive, emotional and external types. To determine the degree of influence of personal characteristic qualities towards the process of development of mentioned types of eating deviations among adolescent girls. Based on the regularities revealed in the study, to develop models of prevention of eating deviations formation or development among adolescent girls. The hypothesis of the study. Eating deviations among adolescent girls emerge as a result of existing differences between socio-cultural stereotypes about female appearances and personal self-esteem. The reliability of the study results is determined by the methodological validity, aim congruence, hypothesis and problems as well as by methods in use. Multilateral analysis and statistical experimental data processing are the fundamentals for theory based facts and conclusions of the study.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Роль социальных установок в процессе формирования отклонений пищевого поведения. The role of social attitudes in the process of eating deviations formation.
      Uncontrolled Keywords: Шагинян Асмик Левоновна, Shahinyan Hasmik
      Subjects: Psychology
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 22 Nov 2017 16:48
      Last Modified: 22 Nov 2017 16:48
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/5993

      Actions (login required)

      View Item