Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Ջիհադի հայեցակարգը սուննի իսլամականության գաղափարախոսության մեջ («ԱԼ-Կաիդա»-ի օրինակով)

Գրիգորյան, Սարգիս Մարտինի (2015) Ջիհադի հայեցակարգը սուննի իսլամականության գաղափարախոսության մեջ («ԱԼ-Կաիդա»-ի օրինակով). PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (364Kb) | Preview

    Abstract

    Թեմայի արդիականությունն ու կարևորությունը պայմանավորված են իսլամի սուննի ծայրահեղ արմատականների՝ ջիհադի հայեցակարգի վերաբերյալ նոր մոտեցումներով և դրանց յուրատեսակ գործնական կիրարկմամբ: Այս համատեքստում կարևոր և արդիական են ժամանակակից իսլամական արմատական, հատկապես ծայրահեղ արմատական գաղափարախոսների և խմբավորումների կողմից առաջ քաշվող ջիհադի հայեցակարգային և կիրառական նոր դրսևորումների ուսումնասիրումը: Խնդրո առարկա թեմայի ուսումնասիրությունը կարևոր է Հայաստանի Հանրապետության ազգային անվտանգության ռազմավարության և ռազմական հայեցակարգի տեսանկյունից: Իսլամական արմատական միտումների ավելացում է նկատվում նաև Ադրբեջանի Հանրապետությունում, ինչը որոշակի սպառնալիք կարող է ներկայացնել ՀՀ-ի և ԼՂՀ-ի անվտանգության համար: Ադրբեջանի քաղաքական և հոգևոր շրջանակներից բազմիցս կոչեր են հնչել ադրբեջանական հասարակությունում ավելացող իսլամական ծայրահեղ արմատական միտումներն ընդդեմ հայկական երկու պետությունների ուղղորդելու վերաբերյալ` դրանց հաղորդելով հայատյաց, էթնոկրոնական երանգ: Մերձավորարևելյան տարածաշրջանում տեղի ունեցող ռազմական գործողությունները, էթնոդավանական հակամարտությունները, Միջին Արևելքի քրիստոնեական համայնքների հանդեպ ճնշումները կարող են ուղղակի և անուղղակի մարտահրավեր դառնալ ՀՀ անվտանգության համար: Վերոնշյալի համատեքստում ջիհադի հայեցակարգային նոր միտումների ուսումնասիրումն ու վերհանումը կարևոր ու արդիական են դառնում ոչ միայն տարածաշրջանային հասարակական-քաղաքական, հասարակական-կրոնական տեղաշարժերի ու գործընթացների, այլ նաև ՀՀ և ԼՂՀ անվտանգության ռիսկերի գնահատման տեսանկյունից: Ատենախոսության ուսումնասիրության մակարդակն ու գիտական նորույթը: Իսլամագիտության մեջ գոյություն ունի իսլամական արմատականության վերաբերյալ ուսումնասիրությունների հարուստ ավանդույթ, որի շրջանակներում արաբերեն, անգլերեն, ռուսերեն լեզուներով աշխատություններում, ինչպես նաև մի շարք հայ հեղինակների հետազոտություններում մեծ տեղ են հատկացվել իսլամական գործոնի ն, դրանում արտահայտված ջիհադի հայեցակարգային որոշ դրույթներին, դրանց ազդեցությանը մուսուլմանական երկրների հասարակական-քաղաքական, կրոնական-գաղափարական և այլ զարգացումների վրա: Հետազոտությունն իր բովանդակությամբ ու հարցադրումներով առաջինն է, որտեղ փորձ է արվում ուսումնասիրել ու գնահատել 20-րդ դարի վերջին և 21-րդ դարի սկզբին ջիհադի հայեցակարգի զարգացումը «ալ-Կաիդա»-ի գաղափարախոսների կողմից առաջ քաշված ջիհադին առնչվող հայեցակարգային մոտեցումների համատեքստում: Ատենախոսության շարադրման գործում օգտագործվել են պատմահամեմատական, պատմավերլուծական քննության և միջգիտակարգային հետազոտության մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս դիտարկել ատենախոսության մեջ արծարծված խնդիրները մեկ ամբողջական համակարգում: Концепция джихада, как фактор в международных процессах, приобретает неполные, а довольно часто и определенные политические, экономические, религиозные и мировоззренческие проявления в международной политике, СМИ и массовом сознании. В этом контексте особую важность приобретает раскрытие особенностей концептуального и практического применения джихада в суннитском радикализме и его переформулировки на современном этапе. Выбор темы диссертации обусловленизучением концепции джихада в конце 20-го - начале 21-го веков, раскрытием его особенностей в исламе, рассмотрением механизмов его теоретического и практического применения в современной исламской радикальной идеологической плоскости. Во введении обоснованы актуальность темы, цели и задачи работы, научная новизна работы, хронологические рамки, методологическая основа, прикладное значение, представлены первоисточники и литература, которые были использованы. Первая глава под названием «ПОНЯТИЕ «ДЖИХАД» И ЕГО ПРИМЕНЕНИЕ С РАННЕИСЛАМСКОГО ПЕРИОДА ПО 20-Й ВЕК» разделяется на три параграфа. В первом параграфе, озаглавленном «Формирование понятия “джихад” в раннеисламский период и его применение в 7-9 вв.», кратко описываются истоки формирования понятия «джихад», говорится об упоминаниях этого понятия в Коране и хадисах и о его прикладном значении в трудах мусульманских авторов. В следующем параграфе под названием «Концепция джихада в 10-17 вв.» говорится о формировании джихада как концепции, которая в 12-14 гг. приобрела целостный характер. В дальнейшем она в некоторой степени переформулировалась и дополнялась в связи с требованиями конкретного периода. В третьем параграфе под названием «Концепция джихада в 18-20 вв.» говорится об изменениях в концепции джихада в 18-20 веках, которые стали заметны в вышеупомянутый период и связаны с начавшимися в мусульманском мире преобразованиями дальнейшими процессами. Вторая глава под названием «НОВЫЕ ПРОЯВЛЕНИЯ КОНЦЕПЦИИ ДЖИХАДА В ПОСЛЕДНЕЙ ЧЕТВЕРТИ 20-ГО ВЕКА» состоит из четырех параграфов. В первом параграфе, озаглавленном «Сложившаяся в мусульманском мире ситуация в конце 20-го века», изучается ситуация, сложившаяся в мусульманском мире, произошедшие изменения и их влияние на концепцию джихада. Во втором параграфе, озаглавленном «Новые проявления концепции джихада; деятельность Абдаллы Аззама», говорится об активизировавшемся в результате афганской войны 1979 года потенциале исламского радикализма, одном из новых идеологов - Абдалле Аззаме - и новых подходах, касающихся выдвинутой им концепции джихада. Ниже перечисляются основные концептуальные положения джихада, выдвинутые им в радикальной исламской идеологии в 80-х годах 20-го века: Вторжение в мусульманскую страну из немусульманских стран требует безотлагательного военного вмешательства. Все мусульмане мужского пола, способные участвовать в военных действиях, должны защищать захваченную мусульманскую страну, в какой бы части света они ни были; В мусульманской стране борьба с завоевателями является личной обязанностью мусульманина, ион не нуждается в разрешении для этого; Джихад должен носить постоянный характер, то есть быть систематическим, и он должен быть и в идеологическом пространстве; Аззам придавал важность и борьбе мусульман против неверующих за пределами исламского мира. В третьем параграфе под названием «Формирование „Аль-Каиды” и сетевая сущность джихадистской борьбы» говорится о формировании террористической организации «Аль-Каида», а также ее постепенном превращении в сетевую организацию. В четвертом параграфе под названием «Усама Бен Ладен и концепция „Глобального джихада” в последнем десятилетии 20-го века» говорится о роли Усамы Бен Ладена в сформировавшейся джихадистской борьбе, идее всеобщего джихада, внедренной им, а также о том, как «Аль-Каида» стала авангардом всеобщей джихадистской борьбы. The concept of Jihad as a factor in international processes finds its incomplete and, quite often, its certain political, economic and religious manifestations in international politics, mass media and public consciousness. The peculiarities of the conceptual and practical application of Jihad in the Islamic sunni radicalism and its reformulation in the current stage takes on a particular significance in this context. The choice of the theme of the dissertation aims to study the concept of Jihad in the late 20th and early 21st centuries, to reveal its peculiarities in Islam, to investigate the mechanistsm of its theoretical and practical applocations in the field ofcurrent radical Islamic ideology. The actuality of the theme, the aims and the objectives of the research, its scientific novelty,time limits,methodological basis as well as itspractical significance are highlighted in the Introdcution. The literature and references are mentioned in this part of the research, as well. Chapter one, titled “THE CONCEPT OF JIHAD AND ITS APPLICATION FROM EARLY ISLAMIC TIMES TO THE 20TH CENTURY” is divided into three subchapters. The first subchapter, under the title of “The formation of the notion of Jihad in early Islamic times and its practical application in the 7-9th centuries”, comes up with a brief review of the origins of the formation of the notion of Jihad. It focuses on the references of Jihad in Quran and in the hadiths as well as on the practical significance of the notion presented by later Muslim authors. The next subchapter titled “The concept of Jıhad in the 10-17th centuries”, centers on the formation of Jıhad as a concept” that was completed in the 12-14 centuries. İt used to undergo slight reformulations later on conditioned by the requirements of certain time periods. The third subchapter, “The concept of Jıhad in the 18-20th centuries”reviews the major changes in the concept of Jihad in the 18-20th centuries,connected with the reforms in the Muslim world and future procedures. The second chapter under the title of “THE NEW MANIFESTATION OF THE CONCEPT OF JIHAD IN THE LAST QUARTER OF THE 20TH CENTURY” is made up of four subchapters. The first subchapter - “The situation in the Muslim world in the late 20th century”, presents the situation, the changes in the Muslim world and their influence of the concept of Jihad. The second subchapter - “The new manifestations of the concept of Jihad. Abdallah Azzam and his activity” concentrates on the Islamic extremist potential that became active as a result of the Afghan war unleashed in 1979, one of the ideologist of the time - Abdallah Azzam and the new approaches to the concept of Jihad. The latter put forward the following ideas concerning the concept of Jihad in the radical Islamic ideology in the 80s of the 20th century: The invasion of a Muslim country by any non-Muslim country calls for immediate military interference. Each Muslim male who is capable of participating in military actions must defend the occupied Muslim country regardless of their location. The fight against occupants in Muslim countries is the duty of each Muslim, for which he needs no permission. Jihad must be permanent in nature, that is it must be continuous and must be applied in the sphere of ideology, as well. Azzam also attaches great importance to the fight of the Muslims against the “faithless” outside of the Islamic world. The third subchapter - “The formation of Al-Qaeda and the Jihad warfare as a network”, reviews the history of the formation of Al-Qaeda and its gradual becoming as a network organization. The forth subchapter - “Osama Bin Laden and the concept of the “Global Jihad” in the last decade of the 20th century, refers to the role of Osama Bin Laden in Jihad, the universality that he brought to the struggle and Al Qaeda’s role as the pioneer in the universal Jihad. The concept of Jihad proposed by Bin Laden includes three key elements that came to set it apart from the ideas presented by other extreme Islamic movements. The USA and its allies were pronounced the key rivals, i.e. “The NearEnemy” was replaced by “The Far Enemy”. This came to set the universal jihadists apart from the others by the fact previouslythe targets of jihadists were oflocal nature. Al-Qaeda presented its actions as a tool to defend Islam and called for Islamic unity against the common enemy.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Концепция Джихада в идеологии суннитского исламизма (на примере «Аль-Каиды»). The concept of Jihad in the ideology of sunni islamism (following the example of Al-Qaeda).
    Uncontrolled Keywords: Григорян Саргис Мартинович, Grigoryan Sargis M.
    Subjects: History
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 01 Dec 2017 12:13
    Last Modified: 02 Jul 2018 10:40
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/6083

    Actions (login required)

    View Item