Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Տրդատ եպիսկոպոս Պալյանը Օսմանյան կայսրության քրիստոնյա ժողովուրդների մշակութային ժառանգության հետազոտող (19-րդ դ. վերջ 20-րդ դ.սկիզբ)

Ավետյան, Կարինե Դերենիկի (2015) Տրդատ եպիսկոպոս Պալյանը Օսմանյան կայսրության քրիստոնյա ժողովուրդների մշակութային ժառանգության հետազոտող (19-րդ դ. վերջ 20-րդ դ.սկիզբ). PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտ .

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (467Kb) | Preview

    Abstract

    Թեմայի արդիականությունը 19-րդ դարի վերջերից Օսմանյան կայսրության վարած քաղաքականությունը քրիստոնյա հպատակ ազգերի` հայերի, հույների, բուլղարների, սերբերի, ասորիների նկատմամբ դարձել էր առավել անհանդուրժողական և դաժան: Պետական քաղաքականության մակարդակով պարբերաբար կազմակերպվում և իրականացվում էին ոչ միայն բնակչության կոտորածներ ու ջարդեր, արհեստական սով ու հրդեհներ, ունեզրկում, տեղահանություններ, այլև նյութական ու հոգևոր մշակութային արժեքների ոչնչացում ու բռնազավթում, այսինքն` արվում էր հնարավոր ու անհնար ամեն ինչ կայսրության տարածքում ոչ մահմեդական ազգաբնակչության հարցերն իրենց` թուրքական բռնի մեթոդներով լուծելու և մարդկությանը կատարված փաստի առաջ կանգնեցնելու համար: Այս պայմաններում Կեսարիայի թեմի առաջնորդ, նշանավոր ձեռագրագետ, մատենագետ, հնագետ, բանագետ Տրդատ եպիսկոպոս Պալյանի կատարած աշխատանքների կարևորումը խիստ արդիական է, քանի որ վերջինիս գործունեության շնորհիվ է, որ այսօր մեզ է հասել Օսմանյան կայսրության, մասնավորապես Կեսարիայի և շրջակայքի պատմա-մշակութային կյանքի համահավաք պատկերը 19-րդ դարի վերջերից մինչև 20-րդ դարի 20-ական թվականները: Առաջին անգամ Պալյանն ուսումնասիրության նյութ է դարձրել պատմամշակութային հուշարձաններով այնքան հարուստ Կեսարիան, որ մինչ այդ մի անհասկանալի պատճառով շրջանցվել էր և չէր արժանացել որևէ հետազոտողի ուշադրությանը: Մշակութային տարբեր շերտերի` խեթական, նախաքրիստոնեական շրջանի հուշարձանների, ձեռագրագիտության, հնատիպ գրքի, վանքերի պատմության, աշուղների, բանահյուսական այլ նյութերի հիման վրա կատարվել և շարունակում են կատարվել գիտական ուսումնասիրություններ, որոնց մեջ ակնհայտ են դառնում մշակութային կորուստները, թուրքական այլամերժ, ազգայնամոլ սուլթանական, երիտթուրքական, քեմալական հանրապետական կառավարությունների`ցեղասպան քաղաքականության արդյունքում: Մշակութային հուշարձանների հանդեպ մինչև այսօր էլ շարունակվող բարբարոսությունները, խիստ արդիական են դարձնում մշակութային, պատմական, ձեռագրագիտական, մատենագիտական, բանահյուսական արժեքները լուսաբանող ուսումնասիրությունները: Աշխատանքի նպատակներն ու խնդիրները Ատենախոսության նպատակն է վեր հանել և ներկայացնել Օսմանյան կայսրությունում թուրքական դաժան և անտրամաբանական գրաքննության պայմաններում Տրդատ եպիսկոպոս Պալյանի կատարած տեղագրական, ձեռագրագիտական, մատենագիտական, հնագիտական աշխատանքներն ու դրանց կորստից փրկելու նպատակով իրականացված հրատարակությունը, և արժևորել նրանց նշանակությունը ժամանակակից գիտության համար: Այդ նպատակով անդրադարձել ենք հետևյալ խնդիրներին. Կեսարիայում Ս. Կարապետի ժառանգավորաց վարժարանի դերի լուսաբանումը` որպես կրթության և մշակույթի կենտրոն: Տրդատ եպիսկոպոս Պալյանի առաջնորդական ու կրթական գործունեությունը Կեսարիայում: Ձեռագրերի հավաքման կազմակերպման Տրդատ եպիսկոպոս Պալյանի աշխատանքը և կազմած ձեռագրացուցակները, այդ թվում` հունարեն, հայերեն- հունարեն կրկնագիր ձեռագրերի նկարագրությունները: Օսմանյան կայսրությունում տպարանների և գրքագիտության (մատենագիտության) ասպարեզում Պալյանի գործերը և վաստակը: Диссертация посвящена изучению биографии и научной деятельности духовного предводителя Кесарии, видного исследователя рукописей, библиографа, историографа, словесника епископа Трдата Паляна, что является весьма актуальным, поскольку именно благодаря его деятельности, до нас дошла целостная панорама культурно-исторической жизни нескольких восточных областей Османской империи, в частности Кесарии и смежных с ней территорий. Палян был первым, кто сделал обойденную вниманием исследователей Кесарию, столь богатую памятниками различных культурных эпох: хеттской, средневековой христианской предметом oсновательного изучения. Целью диссертации является выявление и представление работ священнослужителя ученого, епископа Трдата Паляна по библиографии, археологии, топографике и их публикации в условиях турецкой цензуры, а также оценка их значимости в современной науке. Впервые в диссертации изучается и вводится в оборот научное наследие Паляна, охватывающее все сферы духовно-культурной жизни Кесарии и ее окрестностей. Диссертация состоит из введения, трех глав (восьми параграфов), выводов, списка использованных источников и литературы. Во Введении обосновывается актуальность темы и ее новизна, указываются основные цели и задачи, методологическая база и хронологические рамки, дается краткий обзор использованных первоисточников и литературы. Первая глава диссертации озаглавлена - “Формирование армянской общины Кесарии и предводительская и образовательная деятельность епископа Трдата Паляна” и состоит из двух параграфов. В первом параграфе - “Глава Кесарийской епархии епископ Трдат Палян (биография)” кратко показана этническая картина в Каппадокии и Кесарии, начиная сo средних веков до турецких завоеваний и произошедшие в ней после этого изменения, вплоть до конца 19-го века, формирование Кесарийской епархии (1178 г.), а также биография Паляна. Во втором параграфе, озаглавленном “Духовная семинария Св. Карапета как центр национального образования в Кесарии” подробно рассматривается тяжелое существование и деятельность национальных школ в образовательной системе и просвещении Османской империи. Уровень развития образования во всей империи был еще очень низок, несмотря на прогресс образования в христианских общинах в сравнении с образованием мусульманского населения, пользующегося поддержкой государства. Школа действовала до июля 1915г. и давала своим выпускникам не только национальное образование и воспитание, тем самым восстанавливая в тюркоязычной Кесарии национальное самосознание, но и самим своим существованием препятствовала деятельности многочисленных школ разных конфессий, которые привлекали население бесплатным обучением. Ведь осознание необходимости образования вынуждали армян отправлять своих детей в протестантские американские школы. Вторая глава диссертации - “Научные интересы епископа Трдата Паляна” состоит из четырех параграфов. В первом параграфе - “Работа епископа Трдата Паляна по исследованию рукописей и составленные им каталоги” приведены описания рукописей 10-19 вв. из монастырей Кесарии и ее окрестностей, составленные им каталоги, а также описания частных коллекций Кесарии. Надо отметить, что среди сохранившихся описаний армянских рукописных коллекций попадаются и рукописи на греческом языке, что свидетельствует о многовековых армяно-греческих культурных взаимосвязях. Из Кесарии сохранилось всего лишь 10 случайно спасенных и описания 170 рукописей, опубликованных Паляном. Представлены также архивные материалы 17-19 вв., документы, печати с надписями на армянском и армянописном турецком языках. The dissertation is dedicated to the research of biography and scientific activity of a spiritual leader of Caesarea, Bishop Trdat Palyan, a prominent researcher of manuscripts, Bibliography, Historiography, Language and Literature, which is a highly relevant, since it is thanks to his activities and holistic view of the historical and cultural lives of several eastern provinces of the Ottoman Empire, particularly Caesarea and adjacent territories, reached us. Palyan was the first who made Caesarea, which is rich in monuments of different cultural epochs - Hittite, pre-Christian and medieval Christian, subject of a thorough study. The aim of dissertation is the identification and presentation of works of Priest-intellectual Bishop Tiridat Palyan on bibliography, archeology, topography and their publication in the unpredictable conditions of the Turkish censorship, to assess their significance in modern science. For the first time in thesis studied and introduced into circulation scientific heritage of Palyan, covering all areas of spiritual and cultural life of Caesarea and its environs. The dissertation consists of an introduction, three chapters (eight sections), conclusion, list of references and literature. In the introduction are substantiated the relevance of the topic and its actuality, purposes and objectives, methodological base and chronological framework, a brief review of the primary sources used and literature. The first chapter of the dissertation is titled - "The formation of the Armenian community of Caesarea and leading and educational activities of Bishop Trdat Palyan", which consists of two sections. In the first section - "The head of the diocese, Bishop of Caesarea Trdat Palyan (biography)" is briefly reviewed the ethnic picture in Cappadocia Caesarea since the middle ages till the turkish conquest and later changes that took place after that, up to the late 19th century till the formation of the diocese of Caesarea (1178), as well as biography of Palyan. In the second section, "Seminary St. Karapet as a school of national education in Caesarea" are described the details of the painful existence and activities of national schools in the educational system and enlightenment of the Ottoman Empire. The level of education in the Empire was very low, despite the progress of education in the Christian communities as compared with the formation of the Muslim population, supported by the State. Seminary operated till July 1915 and provided graduates not only national education and training, thereby restoring national identity in Turkish-speaking Caesarea, but also by its existence inhibited the activity of numerous schools of different faiths which activated in the Armenian environment, because of free education that attracted people the most. Indeed, awareness of the need for education on the one hand, and extreme requirement on the other hand, the Armenians were forced to send their children to Protestant American schools. The second chapter - "Scientific interests of Bishop Trdat Palyan’’ consists of four sections. In the first section, "Research on manuscripts by Bishop Trdat Palyan and his compiled catalogs" are descriptions of the manuscripts of 10-19 cc., catalogs made by him, as well as descriptions of private collections of Caesarea. It should be noted that among the preserved descriptions of Armenian manuscript collections, are also some manuscripts in Greek, indicating Armenian-Greek centuries old cultural relationship. From Caesarea remained only haphazardly saved, and descriptions of 170 manuscripts published by Palyan. Archival materials of 17-19 cc., documents and stamps with inscriptions in Armenian and in Armenian-writing Turkish languages are presented. In the second section, entitled "Study of history of the Armenian printed book and merits of Palyan in Book Science", highlights the issues of foundation and history of the first printing press in the Ottoman Empire in Constantinople and Smyrna dating of the Armenian printed books, identification printing pioneer Hakob Meghapart, compiling bibliographies early printed literature.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Епископ Трдат Палян-исследователь культурного наследия христианских народов Османской империи (конец 19-го-начало 20-го веков). Bishop Trdat Palyan-researcher of cultural heritage of christian peoples of the Ottoman empire (end of the 19ᵗʰ-beginning of the 20ᵗʰ centuries).
    Uncontrolled Keywords: Аветян Карине Дерениковна, Avetyan Karine
    Subjects: History
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 01 Dec 2017 15:17
    Last Modified: 02 Jul 2018 10:13
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/6088

    Actions (login required)

    View Item