Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին քաղաքականությունը Հարավային Կովկասում. Հայաստան, Ադրբեջան, Վրաստան 1991-2001թթ. (աշխարհաքաղաքական դիտակետ)

Ափինյան, Դավիթ Սամվելի (2013) Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին քաղաքականությունը Հարավային Կովկասում. Հայաստան, Ադրբեջան, Վրաստան 1991-2001թթ. (աշխարհաքաղաքական դիտակետ). PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (590Kb) | Preview

    Abstract

    Թեմայի հետազոտման արդիականությունն ունի ինչպես գիտատեսական, այնպես էլ գործնական ու ճանաչողական նշանակություն: Արդի ժամանակներում առանց Ռուսաստանի Դաշնության հարավկովկասյան տարածաշրջանային քաղաքականության μնույթն ուսումնասիրելու, գնահատելու և զարգացման միտումները μացահայտելու դժվար է պատկերացնել Հարավային Կովկասի երկրների արտաքին քաղաքականության գերակայությունները և դրանց փոխհարաμերությունների հիմքում ընկած երևույթները: Թեմայի արդիականությունը պայմանավորված է նաև տարածաշրջանի նորանկախ պետություններում Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունների վերլուծության անհրաժեշտությամμ: Ռուսաստանը տարածաշրջանում ավանդաμար ունեցել է իր հետաքրքրությունները, որոնք խորքում μովանդակել են երկակի չափորոշիչներ: Վերջիններս մի կողմից ի հայտ են եկել որպես տարածաշրջանի երկրների ու ժողովուրդների ազատագրման մարմնավորում, մյուս կողմից` իր ազգային պետական շահերի առաջնահերթության և Հարավային Կովկասում Ռուսաստանի ազդեցության հետևողական ամրապնդում: Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականության ոլորտում պատմականորեն առկա են եղել տարμեր, երμեմն իրարամերժ գործոններ, որոնց μնույթը աշխատանքում ներկայացված է որպես Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականության շահերի իրացման անհրաժեշտությամμ պայմանավորված երևույթ: Ատենախոսությունում որոշակի անդրադարձ է կատարվել ուսումնասիրվող շրջանում միջազգային հանրության կողմից Հարավային Կովկասի դե յուրե չճանաչված պետություններին, որոնք աշխատանքում ներկայացված են այնքանով, որքանով հանդես են եկել որպես լծակներ տարածաշրջանում լուրջ հետաքրքրություններ ունեցող գերտերությունների ազդեցությունն ուժեղացնելու համար: Տեսական հիմնական ծանրաμեռնվածությունը դրված է ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանի պատմական ընթացքի աշխարհաքաղաքական նշանակության վրա, առանց որի հնարավոր չէ ամμողջական պատկերացում կազմել գլոμալացվող աշխարհում գերտերությունների շահերի և ուժերի վերաμաշխման և տարածաշրջանի նոր դիմագծի մասին: Հարավային Կովկասում ՌԴ-ի արտաքին քաղաքականության հիմնախնդիրներն ուղղակիորեն առնչվում են տարածաշրջանի հաղորդակցության ուղիների, ինչպես նաև էներգակիրների արտահանման և տարանցման ճանապարհների դիվերսիֆիկացիայի գլոμալ նախագծերին: Հարավային Կովկասում միջէթնիկ պատերազմների միջազգային մեծ հնչեղությունը μացատրվում է ոչ միայն այստեղ տիրող միջպետական μարդ հարաμերությունների իրողությամμ, այլև տարածաշրջանի էներգակիրների նշանակությամμ` պայմանավորված գերտերությունների կենսական շահերով: Այս համատեքստում լոկալ հակամարտությունների կողմերը, հանուն Հարավային Կովկասում ազդեցության և էներգակիրների հոսքի վերահսկման, հաճախ ծառայում են որպես փոխանորդներ: ԽՍՀՄ-ի փլուզմանն անմիջապես հաջորդած իրադարձությունները վճռորոշ դարձան տարածաշրջանում գործող սուμյեկտների` Ռուսաստանի Դաշնության, ԱՄՆ-ի, Թուրքիայի, Իրանի, նաև ` Եվրամիության որոշ երկրների վերահաստատման, ներթափանցման ու ազդեցության տարածման համար: Ակնհայտ է, որ դրանց ռազմավարական նպատակները տարμեր են և հաճախ իրարամերժ: Диссертация посвящена изучению и анализу политики Российской Федерации в странах Южного Кавказа в периоде первого десятилетия после распада СССР. Выбор темы диссертационного исследования обусловлен необходимостью всестороннего и основательного исследования проблем, связанных с региональной политикой Российской Федерации в Армении, Азербайджане и Грузии. Актуальность данного исследования обусловлена тем фактором, что данный период знаменует начало новейшего периода во внешнеполитической истории РФ не только в хронологическом плане, сколько в масштабности и целенаправленности происходящих событий, которые внесли особые коррективы в развитии стран Южного Кавказа в постсоветский период. Методологическая база данного исследования сочетает традиционные историко-критический и историко-сравнительный методы, которые дали возможность выявить, обобщить и систематизировать обширный исследовательский материал. Некоторые процессы, являющиеся предметом изучения в работе, анализированы и осмыслены с помощью метода сопоставления фактов, наряду с диалектическим методом и способом обобщения. Целью диссертационной работы является изучение политики РФ в трех признанных республиках Южного Кавказа /Армении, Азербайджане, Грузии/, одновременно выявляя особенности политики РФ в каждой из них, с учетом геостратегических задач и целей России, имеющих в своей основе попытку восстановления страны в качестве мировой супердержавы. Для достижения указанной цели автор диссертации поставил перед собой следующие задачи: Выявить теоретические, идеологические и прагматические основы политики РФ на Южном Кавказе, показать ее развитие и особенности. Показать развитие отношений РФ - Южный Кавказ в послесоветский период и указать геополитические и экономические основы этих отношений. Представить и оценить тактические шаги РФ, направленные на присутствие в странах Южного Кавказа. Анализировать основные политические процессы в странах Южного Кавказа в период 1991-2001 годов, их влияние на динамику проникновения в регион Российской Федерации, а также показать механизмы усиления влияния РФ в регионе с точки зрения их продуктивности и исторической оправданности. Параллельно с указанием основных интересов Турции, Ирана, европейских стран и военно-политических союзов в регионе, оценить роль этих субъектов в деле вытеснения РФ из Южного Кавказа, показать степень эффективности такой политики. Работа включает в себя введение, основную часть, состоящую из трех глав, заключение, список использованной литературы и других источников. В введении обосновывается актуальность выбора темы исследования, определяются его цели, задачи и научная новизна, охарактеризовываются методологическая основа и практическое значение работы, а также дается краткий обзор использованной литературы и других источников. The dissertation is devoted to the study and analysis of Russia's policy in the South Caucasus countries during the first decade after the collapse of the Soviet Union. The choice of the dissertation theme is conditioned by the need to comprehensively study the issues related to the regional policy of the Russian Federation in Armenia, Azerbaijan and Georgia. The relevance of this research is conditioned by the fact that this time period marks the beginning of modern era in the history of Russian foreign policy not only in terms of chronological order but also in terms of the scope and focus of the events that have had an impact on the development of the South Caucasus countries during the post-Soviet period. The critical and historical-comparative methods form the methodological basis of this study. Some of the processes that are the subject of the research have been analysed and interpreted employing the method of comparison of the facts, along with the application of the dialectical and synthesis methods. The dissertation aims to explore the Russia’s policy in the three recognized republics of the South Caucasus, i.e. Armenia, Azerbaijan, Georgia, as well as to identify the policy peculiarities in each of them, taking into account the Russian’s geo-strategic goals and objectives, which, in essence, attempt torebuild the country as a world superpower. To achieve this goal, the author of the dissertation has set the following objectives: To identify the theoretical, ideological and pragmatic policy framework of the Russian Federation in the South Caucasus, as well as to show its development and characteristics. To show the development of Russia - South Caucasus relations during in the post-Soviet period and to specify the geo-political and economic foundations of the relationships. To introduce and evaluate the Russian’s tactical moves aimed at the presence in the South Caucasus. To analyses the major political processes in the South Caucasus countries during the period of 1991-2001, to evaluate their impact on the Russia’s penetration dynamics into the region as well as to display the tools of Russia’s growing influence of in the region in terms of their productivity and the historical justification. Along with the presentation of the essential interests of Turkey, Iran, European countries and the military-political alliances in the region, to assess the role of the seactors in ousting Russia from the South Caucasus and to show the effectiveness of such policies.The dissertation includes an introduction, the main part, consisting of three chapters, conclusion and list of references and other sources. In the introduction part the relevance of the choice of the research topic is substantiated; the objectives, tasks and scientific innovation are defined and the methodological framework and practical work are characterized; a brief overview of literature and other sources are also provided.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Внешняя политика Российской Федерации на Южном Кавказе:Армения, Азербайджан, Грузия:1991-2001гг. (геополитический аспект). Foreign policy of Russian Federation in the South Caucasus. Armenia, Azerbaijan and Georgia: 1991-2001 years. (geopolitical aspect).
    Uncontrolled Keywords: Апинян Давид Самвелович, Apinyan Davit
    Subjects: History
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 22 Dec 2017 13:38
    Last Modified: 29 Jun 2018 15:29
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/6273

    Actions (login required)

    View Item