Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Էթնոքաղաքական տեղաշարժերը Առաջավոր Ասիայում և հայկական լեռնաշխարհում Ք. Ա. VII-VI դդ.

Ցականյան, Ռուսլան Արշակի (2013) Էթնոքաղաքական տեղաշարժերը Առաջավոր Ասիայում և հայկական լեռնաշխարհում Ք. Ա. VII-VI դդ. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (589Kb) | Preview

    Abstract

    Թեմայի արդիականությունը Ք.ա. VII–VI դդ.Առաջավոր Ասիայում տեղի ունեցան շրջադարձային իրադարձություններ, որոնք արմատապես վերափոխեցին տարածաշրջանի էթնոքաղաքական քարտեզը: Առաջավոր Ասիայում տեղի ունեցած այդ էթնոքաղաքական տեղաշարժերը հայաստանյան պատմագրության մեջ պատշաճ քննարկման առարկա չեն դարձել: Դրանք սովորաμար օգտագործվել են միայն տվյալ ժամանակահատվածում Հայկական լեռնաշխարհում վկայված առանձին իրադարձությունների ուսումնասիրման նպատակով: Մինչդեռ հիմնախնդիրն ամμողջական լուսաμանման կարիք ունի, ինչը հնարավոր է միայն ամμողջ Հին Առաջավոր Ասիայի էթնոքաղաքական պատմության համակողմանի ուսումնասիրության լույսի ներքո: «Էթնոքաղաքականությունը»՝ որպես պետության ներքին քաղաքականություն, և «էթնոքաղաքագիտությունը»՝ որպես գիտություն, ուսումնասիրում են մի կողմից՝ էթնիկական, մյուս կողմից քաղաքական իրականությունը: Այն ուսումնասիրում է քաղաքական կյանքում էթնիկական խմμերի հարաμերությունները ինչպես միմյանց, այնպես էլ պետության հետ: Էթնոքաղաքականությունը էթնիկական խմμերի միջև փոխհարաμերությունների կարգավորմանը նպատակաուղղված քաղաքականությունն է, որն իրականացվում է պետության կողմից մշակված հատուկ ծրագրով: Ներպետական առումով, էթնոքաղաքականությունը պետության մեջ ոչ իրավահավասար պայմաններում գտնվող էթնիկական տարμեր խմμերի միջև տեղի ունեցող փոխհարաμերություններն են, որոնցում հիմնականը իշխանության հարցն է: Այդ իսկ պատճառով, ուսումնասիրել կոնկրետ երկրի վարած «էթնոքաղաքականությունը» նշանակում է ուսումնասիրել այն, թե ինչպիսի էթնիկական խմμեր և հետաքրքրություններ են ներկայացված պետական իշխանության կառուցվածքում և այլն: Էթնոքաղաքականությունը՝ որպես օμյեկտիվ գործընթաց, առաջացել է պետությունների ձևավորման հետ: Թեև նրա առանձին և պատահական դրսևորումները կարելի է գտնել Առաջավոր Ասիայի հնագույն պատմության ծալքերում, սակայն այն որպես երևույթ, իրողություն դարձավ միայն վերոնշյալ տարածաշրջանում առաջին ծավալապաշտ տերությունների ի հայտ գալով և ավելի ընդգծված μնույթ ստացավ այդ տերությունների արտաքին նվաճումների և օտար μնակչության μռնագաղթման ժամանակ: Ատենախոսության մեջ փորձել ենք ցույց տալ, որ ցեղային վերաμնակեցումների քաղաքականությունը որպես պետական ծրագիր սկսել է կիրառվել միայն Ք.ա. I հազարամյակից սկսած, և որ այն առաջին հերթին հատուկ էր Ուրարտուին և Ասորեստանին: Վերհանելով Առաջավոր Ասիայի գերտերությունների վարած էթնոքաղաքականությունը նվաճված կամ քաղաքական ազդեցության տակ ընկած փոքր պետությունների μնակչության նկատմամμ և մասնավորապես վերաμնակեցումների քաղաքականությունը` կարելի է արձանագրել, որ այն արդիական է երկու առումով: Մի կողմից այն որոշակի հնարավորություններ է ընձեռում հին, նոր և նորագույն ժամանակներում հայտնի գաղութացման գործընթացների պատճառահետևանքային օրինաչափությունները ճիշտ հասկանալու համար, մյուս կողմից օգնում է ընկալելու արդի փուլում դրսևորվող տրամագծորեն հակառակ դրսևորումները՝ «էթնիկական մաքրազերծումները»: Էթնոքաղաքականության հին և արդի դրսևորումների համեմատությունը պարզորոշ ցույց է տալիս, որ ժամանակի մեջ այն էական փոփոխություններ չի կրել: В диссертации на основе различных (ассирийских, вавилонских и урартских) клинообразных источников, сочинений античных авторов и научной литературы делается попытка научно обосновать суть этнополитических движений на Ближнем Востоке в VII-VI веках до Р.Х. Диссертация состоит из введения, трех глав, заключения, списка использованных источников и литературы, списка сокращений и приложения, включая три схематические карты и две таблицы. Во введении обосновывается актуальность и значение темы, цель и задачи, методология, научная новизна и практическое значение, а также приводится обзор источников и использованной литературы. В первой главе (“Этнополитическая ситуация на Ближнем Востоке в конце VIII в. и в начале VII в. до Р.Х.”). Обсуждая вопросы политики массовых переселений ассирийских и урартских царей, можно предполагать, что в обеих государствах она имела почти одинаковый характер. Но, возможно, что политика массовых переселений завоеванных народов в свою страну–первоначально была зафиксированна в Урартском государстве. Более того, не исключено и то обстоятельство, что ассирийцы могли эту политику заимствовать именно из Урартского государства. И если в Ассирии политика массовых переселений исходила из политических обстоятельств, то в Урарту она изначально имела экономический характер. Такая политика, в итоге, в обеих государствах привела к изменению этнополитической картины и в последствии этого – к упадку обеих государств. Для политики массовых депортаций в Ассирии можно предлагать аккадский глагол nasāḫu (našāḫu, iss(š)uḫ)- «истреблять», «искоренять», «вырывать с корнем», «гнать», и т.д. – как терминологию, а в Урартском государстве – урартские глаголы tamḫ(u)?, tašm(u)?, naḫ(u)?. А для политики массовых переселений в Урарту можно предлагать урартский глагол erṣid(u), erṣidu[bi] – сделал заселенным¦ и фразу §ešinini duni¦ -§заселил¦. Во второй главе (“Этнополитические сдвиги на Ближнем Востоке во время гегемонии Ассирии (681-627 гг. до Р.Х.)”) обсуждаются вопросы похода Урартского царя Русы II (685-660(?) до Р.Х.) в заевфратские области, обстоятельства завоевания страны Шубрия Асархаддоном (681-669 до Р.Х.), а также рассматривается вопросы хронологии антиассирийского восстания мидян. В результате сравнительного исследования древней истории Ближнего Востока, автор пришел к выводу, что обе кампании имели целью предотвратить возможность нападения (во время правлении Асархаддона в регионе появились новые силы, которые намеревались заxватить гегемонию в регионе. Новые опасности и угрозы в регионе заставили ассирийцев и урартов обратить на ниx пристальное внимание). Последние к концу VIII до Р. Х. заняли серьезное положение в Восточной Малой Азии и теперь пытались расширить влияние на востоке и на юго-востоке, представляя этим угрозу для Ассирии и Урарту. И только с этой точки зрения следует исследовать обе вышеупомянутые кампании. Относительно антиассирийского восстания мидян в ходе исследований автор пришел к заключению, что оно имело место после завоевания Шубрии ассирийцами в том же самом 672 году до Р.Х. In the thesis on the basis of various (Assyrian, Babylonian and Urartian) cuneiform sources, works of classical authors and scientific literature makes an attempt to present circumstances of ethnopolitical shifts in the Near East in the VII-VI centuries B.C. The dissertation consists of introduction, three chapters, conclusion, the list of the used sources and literature, list of abbreviations and appendix, including three schematic maps and two tables. In the First chapter ("The Ethnopolitical situation in the Near East at the end of the VIII century and at the beginning of the VII century B.C ").Discussing the problems of the policy of mass deportations of the Assyrian and Urartian kings, it may be assumed that in both countries it has almost the same character. But it is possible that the policy of mass deportations against conquered peoples in their countries was originally recorded in the state of Urartu. Moreover it is not excluded that the Assyrians could have borrowed this policy from the Urartian state. They carried out displacements of population by force generally with the political purpose in Assyria, with the economic purpose in Urartu. Such policy caused ultimately, in both countries changes of the ethnic situation and as a result, the decline of both states. In addition the author offers Akkadian verb nasāḫu(našāḫu, iss(š)uḫ)- «to root out», «destroy», «drive», and the Urartian verb tamḫ (u)?, tašm(u)?, naḫ (u)?-as terms for the mass deportations policy. And for the policy of mass resettlement in Urartu it is possible to offer an Urartian verb §erṣid(u), erṣidu[bi] – made populated»and§ešinini dunipopulated». In the Second Chapter (“Ethnopolitical shifts in the Near East during the hegemony of Assyria (681-627 B.C.)”. In this Chapter are discussed the issues of the Urartian King Rusa II’s (685-660(?) B.C.) campaign to Transeuphratian region, the circumstances of the Assyrian conquest of the country Shubria by king Esarhaddon (681-669 B.C.), the specification of the year of the Medians’ anti-Assyrian rebellion as well. The comparative study of the ancient Near Eastern history permitted the author to conclude that the campaigns were aimed to prevent the possibility of the attack of the “House of Torgom” (§îáõÝ Âáñ·áÙ³Û¦, §Bêṭ-Tôgarmā/Torgāmā¦) (in the reign of Esarhaddon new dangers had appeared which directed Assyrian attention once again to these regions). The latter had occupied serious position in the Eastern Asia Minor at the close of the VIII century and now was trying to extend the influence in the East and in the South-East posing a threat for Assyria and Urartu. And only from such point of view it is possible to consider the aforementioned campaigns. As to the Medians’ anti-Assyrian rebellion the author came to a conclusion that it took place after the Assyrian conquest of Shubria in the same year (672 B.C.). The Third Chapter “Rearrangement of the ethnopolitical map of the Near East (the end of the VII century – the first half of the VI century B. C.). ”The “Babylonian Chronicles” № B.M. 21901 (96-4-9,6) and № B. M. 22047 (96-4-9,152) (though this “Chronicle” is very important to us, unfortunately, it wasn’t been paid due attention to) are objects of many studies.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Этнополитические сдвиги в Передней Азии и в армянском нагорье VII-VIвв до Р. Х. Ethnopolitical shifts in the Near East and Armenian highland in the VII-VI centuries B. C..
    Uncontrolled Keywords: Цаканян Руслан Аршакович, Tsakanyan Ruslan
    Subjects: History
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 27 Dec 2017 17:24
    Last Modified: 29 Jun 2018 15:24
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/6298

    Actions (login required)

    View Item