Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Ա. Ս. Գրիբոյեդովի գործունեությունն Այսրկովկասում

Սիմոնյան, Վահրամ Ռուբենի (2015) Ա. Ս. Գրիբոյեդովի գործունեությունն Այսրկովկասում. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (332Kb) | Preview

    Abstract

    Կովկասյան տարածաշրջանի հանդեպ շահագրգռություններ ունեցող Ռուսաստանի կողմից այստեղ հաստատվելու գործընթացը սկսվում է XVI դարի II կեսից՝ Իվան Ահեղի ժամանակներից1 և առավել ակտիվանում է XVIII դարում, երբ գործընթացը նպատակաուղղված էր պարսից տիրապետությունից ռուսական ազդեցության ոլորտի մեջ վրացի, հայ և արևելակովկասյան թաթար ժողովուրդներին ներառելուն, ինչպես նաև թուրքական ծավալապաշտությունը կանխելուն: XVIII դարում Ռուսաստանը ձգտում էր Այսրկովկասում տարածել իր ազդեցությունը՝ «պետականություն ունեցող ժողովուրդներին պայմանագրերի միջոցով խոստում էր տրվում պահպանելու, իսկ չունեցող ժողովուրդներին՝ վերականգնելու պետականությունը», իսկ վրացական պետության բռնակցումից հետո Ռուսաստանն անմիջական սահմանակից է դառնում Օսմանյան Թուրքիայի և շահական Իրանի հետ: Այսրկովկասյան տարածաշրջանին տիրելու հերթական շրջափուլը սկսվում է XIX դարի սկզբից, որի հիմնական բովանդակությունը 1804-1813թթ. ռուս-իրանական, 1806-1812թթ. ռուս-թուրքական և 1817-1864թթ. Կովկասյան պատերազմն էր, որի ընթացքում տեղի ունեցան նաև 1826-1828թթ. ռուս-իրանական և 1828-1829թթ. ռուսթուրքական երկրորդ պատերազմները: Սրանց արդյունքն էր՝ 1801-1810թթ. Վրաստանի, 1803-1813թթ. Արևելյան Կովկասի (ներկայիս Ադրբեջանի) և 1805-1828թթ. Արևելյան Հայաստանի «կամավոր միացումը» կամ, այլ կերպ ասած, փաստացի բռնակցումը Ռուսաստանին: XVIII դարի վերջերից կովկասյան տարածաշրջանում, Օսմանյան Թուրքիայում և Իրանում սկսում են ակտիվանալ նաև Անգլիայի և Ֆրանսիայի հետաքրքրությունները:Տևական ժամանակի ընթացքում Ռուսական կայսրությունը հայ ժողովրդի նկատմամբ վարել է ռուսականացման, հետապնդումների և ազգահալած գաղութային քաղաքականությու: Խորհրդային կարգերի հաստատումով, սակայն, պատմության գիրկը չանցան ռուսական նախկին կայսրության մեջ ապրող տարբեր ժողովուրդների միջև եղած ազգային, տարածքային, կրոնական և այլ հակամարտությունները: ԽՍՀՄ փլուզման գործընթացում անկախացած Հայաստանի և Արցախի հանրապետությունների գոյությունն ու հետագա ճակատագիրը, կովկասյան տարա-ծաշրջանի հանդեպ ներկայիս Թուրքիայի, Իրանի, Արևմուտքի և Ռուսաստանի՝ երբեք չթուլացող մրցակցությունն ու շահերի բախումը, միջազգային տարաբնույթ կազմակերպությունների գործունեության ակտիվացումը և ժամանակակից համաշխարհայնացման (գլոբալացման) գործընթացի մարտահրավերները մեծացնում են հետաքրքրությունն ազգային, էթնիկ մշակույթների և պատմության հանդեպ: Диссертационная работа посвящена деятельности А.С. Грибоедова в 1818-1829гг. в Закавказье. В контексте армяно-русских отношений и внешней политики России в первой трети XIX века важное научное значение имеет изучение дипломатической, экономической и культурной деятельности талантливого русского писателя и одного из основателей русской реалистической драматургии А.С. Грибоедова, так как происходящие на этом этапе события, в которых определëнную роль сыграл Грибоедов, имели переломное значение в судьбе и жизни армянского народа. Согласно Туркменчайскому договору, заключëнному после второй русско-иранской войны 1826-1828гг., Восточная Армения была присоединена к Российской империи, и произошла репатриация иранских армян, что в пользу армян сильно изменило демографическую картину в регионе и позволило армянам объединится на исторической родине. Будучи служащим дипломатического корпуса русской кавказской армии, а потом послом-министром в Иране, А. Грибоедов имел определëнное участие в деле подписания Туркменчайского договора и осуществления репатриации иранских армян, а также был вовлечëн в процесс экономического присвоения Закавказья российскими властями. Исследовать и прояснить поведение А. Грибоедова на раннем этапе дипломатической деятельности, причины его ухода с дипломатической службы и отношения к завоëнным народам Кавказа. Осветить и переосмыслить взаимоотношения А. Грибоедова с генералами А. Ермоловын и И. Паскевичем, а также его деятельность от переговоров в Каразиадине до подписания мирного договора в Туркменчае. Проанализировать усилия русских властей и вклад армянских деятелей в дело репатриации иранских армян, представить подленную связь А. Грибоедова с этим процессом и его отношение к армянским деятелям, осуществившим репатриацию. Подвергнуть анализу вопросы соавторства, причины создания, сути и отказа от принятия со стороны властей документа “Проект учреждения Российской Закавказской компании”. Детально проанализировать точки зрения, возникшие по факту провала русской дипломатической миссии в Иране. Данная диссертационная работа по своему содержанию и строению является первым всеобъемлющим исследованием в армянской историографии, где делается попытка всесторонне и во взаимосвязи с целостностью изучить противоречивое проявление мировозрения А. Грибоедова, его дипломатическую, культурную деятельность и экономическую заинтересованность. Диссертация состоит из введения, двух глав, заключения, списка использо-ванных источников и литературы. Во ВВЕДЕНИИ обосновывается актуальность выбора темы исследования, определяются его цели и задачи, представляются методологическая и научная новизна работы, хронологические рамки темы, практическая значимость работы, а также даëтся краткий обзор источников и литературы. The dissertation is devoted to the activities of A.S. Griboyedov in Transcaucasia in 1818-1829. The relationship of the Armenian, Russian and in the first thirty years of XIX century in the foreign policy led by Russia a talented Russian writer and from the main issue of Russian realistic dramaturgy a scientific essential significance has the research of A. Griboyedov’s diplomatic, economic and cultural activity, as the events taking place in that period where A. Griboyedov had some participation, had turning importance in the life of Armenian nation. After the Second War signed by Treat of Turkmenchay Eastern Armenia was connected to Russian Empire, an immigration of Iran-Armenians was organized, which in favour of Armenians, changed the demographic picture of the region and gave an opportunity to Armenians to unite in their own motherland. Being an officer of diplomatic corps in Russian Caucasian Army then a minister-ambassador in Iran, A. Griboyedov had certain role in signing a Treaty of Turkmenchay and in the realization of the process of Iran-Armenian immigration, as well as was drawn into the economic adoption process of Tranfcaucasia by Russian powers. The aims of the work are: To study A. Griboyedov’s attitude of diplomatic activity in the early period and the circumstances why he retired from the diplomatic service. To illustrate A. Griboyedov’s interrelation with A. Yermolov and I. Paskyevich and his activity from Karaziadin to Turkmenchay. Analyzing the expended efforts of Russian powers and Armenian figures connected with the immigration of Iran-Armenians, to present A. Griboyedov’s role and his attitude towards the Armenian figures who implemented the immigration. To investigate the attitude of A. Griboyedov’s questions towards the creation, essence, the reason of refusal, selfdom, capitalist relations of “The project of Foundation of Russian-Transcaucasian Company” document. To analyze thoroughly the viewpoints created around the circumstances of the destruction of Russian diplomatic mission in Iran. To explain A. Griboyedov’s looks, his literature-cultural activity and relation with Armenian figures in Transcaucasia. This dissertation with its contents and structure is the first comprehensive research in Armenian historiography where it is tried to study thoroughly the contradictory manifestation of A. Griboyedov’s attitude, diplomatic, cultural activity and economic interests. The dissertation consists of introduction, two chapters, conclusion, used sources and literature list. In the INTRODUCTION it is spoken about the contemporaneousness, aims and issues of the dissertation subject, is presented the methodological base of the work and scientific essence, the borders of chronological work, is based the applied significance of the work, is given the sources and literary theory.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Деятельность А. С. Грибоедова в Закавказье. A. S. Griboyedov's activity in Transcaucasia.
    Uncontrolled Keywords: Симонян Ваграм Рубенович, Simonyan Vahram R.
    Subjects: History
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 09 Jan 2018 13:29
    Last Modified: 03 Jul 2018 11:12
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/6316

    Actions (login required)

    View Item