Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Ձյուդոյիստների մարզման մեթոդիկայի օպտիմալացումը բազային պատրաստության փուլում

Բարբարյան, Մեսրոպ Սամվելի (2017) Ձյուդոյիստների մարզման մեթոդիկայի օպտիմալացումը բազային պատրաստության փուլում. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

Download (646Kb)
    [img] PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

    Download (5Mb)

      Abstract

      Ձյուդոյի ժամանակակից զարգացումը բնութագրվում է միջազգային մրցասպարեզներում մրցակցության, մարզիկների պատրաստության բոլոր կողմերին ներկայացվող պահանջների անընդհատ աճով, կապված մրցակցական գործունեության պայմանների փոփոխությամբ, որը պայմանավորված է մրցականոնների անընդհատ կատարելագործմամբ: Չնայած տեղի ունեցող փոփոխություններին այն շարունակում է պահպանել բոլոր դրական կողմերը, որոնք ձյուդոյի հիմնադիր Ձիգորո Կանոն դրել է դրա հիմքում. այն ֆիզիկական, բարոյական, գեղագիտական դաստիարակության, ինքնապաշտպանության հիանալի միջոց է և ունի կիրառական մեծ նշանակություն: 1964 թվականի Տոկիոյի օլիմպիական խաղերից ձյուդոն ընդգրկված է օլիմպիական խաղերի ծրագրում և նրա հանրաճանաչությունը աշխարհում գնալով մեծանում է: Մեծ է ձյուդոյի դերը նաև անձի սոցիալականացման գործում, ինչի ապացույցն է Պարալիմպիկ խաղերի ծրագրում դրա ներգրավումը: Այսօր Ձյուդոյի միջազգային ֆեդերացիայի անդամ են ավելի քան 200 ազգային ֆեդերացիաներ: Ճապոնիայի, Կորեայի, Հոլանդիայի, Ֆրանսիայի և այլ շատ երկրների դպրոցական ծրագրերում ընդգրկված է ձյուդո մարզաձևը որպես պարտադիր կամ ընտրովի ձև [В.И. Силин, 1980, К.В. Чедов, 2006, Д.Н. Сергиенко и др., 2011]: Փորձեր են արվում այն ներդնել նաև նախադպրոցական կրթական հաստատություններ և այդ նպատակով մշակվում են ծրագրեր [В.Н. Дубровин, 2006]: Ձյուդոն լայն կիրառում է գտել նաև ուժային կառույցներում` ոստիկանություն, բանակ: Անցկացվում են ոստիկանների և բանակայինների աշխարհի ու եվրոպայի առաջնություններ: Ժամանակակից ձյուդոյում սրընթաց աճող մրցակցությունը ոլորտի մասնագետներին թելադրում է անընդհատ որոնելու մարզման գործընթացի արդյունավետությունը բարձրացնելու նոր միջոցներ, մեթոդներ և մոտեցումներ: Ձյուդոյի տեսության և պրակտիկայի հիմնահարցերից մեկն է` պատրաստության սկզբնական փուլերում բազային տեխնիկայի տիրապետումը. ինչ հնարքներ ուսուցանել, ինչ հաջորդականությամբ, ինչ մեթոդիկայով: Մեր իրականությունում նշված հարցերը լուծում են ստանում համապատասխան յուրաքանչյուր մարզիչի անձնական փորձի, սպորտային վարպետության, գիտելիքների, նախասիրության, մարզչական հեռատե¬սության: Տեխնիկայի յուրացման առումով այսպիսի բարդ մարզաձևում մարզման սկզբնական փուլերում պատրաստության հստակ համակարգի բացակայությունը բերում է կարողությունների և հմտությունների սխալ ձևավորման և ուղղել այդ սխալները առավել դժվար է, քան նոր տեխնիկական գործողությունների ուսուցումը [С.Д. Бойченко, 1993, В.С. Дахновский, А.В. Еганов, 1986]: Հարկ է նաև նշել, որ Հայաստանի Հանրապետության Ձյուդոյի ֆեդերացիայի կողմից կյու և դան որակավորման աստիճանների շնորհման կանոնակարգը գործնականում չի իրականացվում: Այս տեսանկյունից պատանի ձյուդոյիստների բազմամյա մարզման կառուցվածքում բազային պատրաստության կարևորությունը ընդգծում են շատ մասնագետներ [В.Л. Дементьев, А.С. Крючков, 2005, 2009, В.В. Рыбаков и др., 2008]: Այսօր մեր հանրապետությունում նկատվում է ձյուդոյիստների մարզման գործընթացի ինտեսիֆիկացում, որի բացասական կողմերից է` սահմանափակ տեխնիկական գործողությունների յուրացումը և միայն առաջատար շարժո¬ղական ընդունակությունների մշակումը: Մարզիչները հիմնվելով օժտված մարզիկների ներքին ռեսուրսների վրա փորձում են կարճ ժամանակում հասնել արդյունքների` շահագործելով նրանց թե ֆիզիկական, թե հոգեկան պահուստային ուժերը: Որոշ չափով դա նրանց հաջողվում է, սակայն արդյունքները հիմնականում պատանեկան և երիտասարդական տարիքային խմբերում են, հազվադեպ` մեծահասակներում: Այս երևույթը, անկասկած, հետագայում արգելք է հանդիսանում տեխնիկատակտիկական վարպետության մակարդակի բարձ¬րացման համար: Այս ամենին գումարվում է նաև մանկապատանեկան մարզադպրոցների համար նախատեսված բազմամյա պատրաստության ծրագրերի բացակայությունը: Ընդհանրացնելով ասվածը, կարծում ենք, որ մեր ձյուդոյիստների ցածր արդյունքների պատճառներից մեկը թաքնված է բազային պատրաստության առանձնահատկու-թյուններում, որտեղ լիարժեք չի իրականացվում բազային տեխնիկական և ֆիզիկական պատրաստությունը: Վերը նշվածը ընդգծում է թեմայի արդիականությունը և անհրաժեշտություն է առաջանում վերանայել պատանի ձյուդոյիստների բազային պատրաստության համակարգը, գտնել նոր միջոցներ և մոտեցումներ, որոնք կօգնեն օպտիմալացնել բազային պատրաստության գործընթացը: Մշակել և գիտափորձով հիմնավորել պատանի ձյուդոյիստների բազային պատրաստության օպտիմալացման մեթոդիկա: Հետազոտության նպատակի իրականացման համար առաջադրվել են հետևյալ խնդիրները. Ուսումնասիրել տարբեր երկրների ձյուդոյի առաջատար մարզիչների կարծիքները պատանի ձյուդոյիստների բազային պատրաստության կազմակերպ¬ման ժամանակակից մոտեցումների վերաբերյալ: Բացահայտել տարբեր որակավորում ունեցող ձյուդոյիստների մրցակցական գործունեությունում առավել հաճախ կիրառվող և արդյունավետ տեխնիկական հնարքները: Ընտրել և տեղայնացնել պատանի ձյուդոյիստների շարժողական ընդունակությունների մշակմանը և բազային տեխնիկական հնարքների արդյունավետ յուրացմանը նպաստող համագործակցված վարժություններ: Մշակել պատանի ձյուդոյիստների բազային պատրաստության օպտիմալացման մեթոդիկա և մանկավարժական գիտափորձով հիմնավորել դրա արդյունավետությունը: Կատարված հետազոտության արդյունքների վերլուծության ու ընդհանրացման արդյունքում. հիմնավորվել է պատանի ձյուդոյիստների բազային տեխնիկական պատրաստության նոր մոտեցում, որը հնարավորություն է տալիս ապահովելու ձյուդոյիստների տեխնիկական զինանոցի ձևավորման հաջորդականությունը, մշակվել է պատանի ձյուդոյիստների բազային պատրաստության մեթոդիկա, որի հիմքը կազմում են` համագործակցված ներգործության մեթոդը, ավանդական ու ժամա¬նա¬կակից առողջարարական համակարգերում օգտագործվող վարժությունները: Վերջինները իրենց կառուցվածքով, մկանների աշխատանքի ռեժիմով, օրգանիզմի վրա ներգործության բնույթով նման են ձյուդոյում կատարվող շարժողական գործողություններին: Առանձնացված բազային տեխնիկական հնարքները հիմք են հանդիսանում պատանի ձյուդոյիստների տեխնիկական զինանոցի ձևավորման համար և ապահովում դրանց տիրապետման հաջորդականությունը: Ընտրված համագործակցված վարժությունների կիրառումը պատանի ձյուդոյիստների մարզման գործընթացում նպաստում են առաջատար շարժողական ընդունակությունների մշակմանը և միաժամանակ բազային տեխնիկական հնարքների արդյունավետ յուրացմանը: Մարզման գործընթացում համագործակցված մեթոդի կիրառումը հնարավորություն է տալիս օպտիմալացնել պատանի ձյուդոյիստների բազային պատրաստության գործընթացը: Պատանի ձյուդոյիստների բազային պատրաստության մշակված մեթոդիկան հանդիսանում է մարզական բարձր արդյունքների ապահովման նախապայման: Հետազոտության արդյունքները լրացրել են պատանի մարզիկների պատրաստության տեսական հայեցակետերը, ինչպես նաև պատանի ձյուդոյիստների բազային պատ¬րաստության կառուցման նոր մոտեցումների ձևավորման հիմք են հանդիացել: Բազային տեխնիկական պատրաստության առաջարկված մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ապահովել տեխնիկական պատրաստության բազմակողմանիությունը` հիմնվելով հաջորդայնության սկզբունքի վրա: В многолетной подготовке спортсменов значимость базового этапа подготов-ки, как основы долгосрочного спортивного роста спортсменов, подчеркивается многими специалистами [В.Л. Дементьев, А.С. Крючков, 2005 2009, В.В. Рыбаков и др., 2008]. Приходится констатировать тот факт, что в настоящее время в нашей республике наблюдается интенсификация тренировочного процесса юных дзюдоистов уже базовом этапе многолетнего процесса спортивной подготовки, отрицательной стороной которой является форсирование подготовки и как результат-усвоение ограниченного числа технических приемов и их дальнейшее совершенствование, преимущественное развитие лишь ведущих двигательных способностей. Это приводит к ограничению формирования технического арсенала и как следствие- уменьшению тактических вариантов ведения поединка, что дальнейшем является препятствием для совершенствования спортивно¬го мастерства и одной из причин низкой спортивной результативности наших дзюдоистов на международной арене. Вместе с тем одной из проблем в теории и практики дзюдо является отсутствие разработанной единой методологии обучения базовой технике на начальных этапах тренировки: каким приемам обучать, в какой последовательности и по какой методике? В нашей реальности эти вопросы решаются на основе личного опыта и спортивного мастерства тренера, его теоретической подготовленности, что, к сожалению, в результате не всегда оправдывается. Отсутствие четкой системы подготовки приводит к неправильнoму формированию навыков. [С.Д. Бойченко, 1993, В.С. Дахновский, И.А. Солянова, 2012]. Вышесказанное подчеркивает необходимость пересмотра системы базовой подготовки юных дзюдоистов, что и явилось предметом исследования. Разработка и экспериментальное обоснование методики оптимизации базовой подготовки юных дзюдоистов. НАУЧНАЯ НОВИЗНА ИССЛЕДОВАНИЯ определяется обоснованием нового подхода базовой технической подготовки юных дзюдоистов, позволяющим обеспечить последовательность формирования технического арсенала дзюдоистов. Разработана методика подготовки юных дзюдоистов, основу которой составляют сопряженный метод и упражнения, используемые в традиционных и современных оздоровительных системах. Последние по своей структуре, режиму работы мышц, характеру воздействия на организм сходны к двигательным действиям в дзюдо. Результаты исследования дополнили теоретические аспекты подготовки юных спортсменов, расширили наши представления о подходах построения базовой подготовки юных дзюдоистов. Выделение базовых технических приемов и последовательность их овладения способствуют обеспечению разносторонней технической подготовки юных дзюдоистов. Результаты исследования могут быть внедрены в тренировочный процесс, обогатив содержание базовой подготовки юных дзюдоистов. Разработанная методика, обеспечивая необходимый уровень физической подготовки дает возможность в процессе многолетней подготовки решить проблемы формирования технического арсенала юных дзюдоистов. Результаты исследования могут быть использованы при преподавании дисциплины Теория и методика дзюдо в институтах физической культуры, а также на курсах повышения квалификации тренеров по дзюдо. Выделенные базовые технические приемы составляют основу формирования технического арсенала юных дзюдоистов и обеспечивают последовательность их овладения. Использование отобранных упражнений в тренировочном процессе юных дзюдоистов способствует одновременному обеспечению развитию двигательных способностей и эффективному овладению базовых технических приемов.In the long-term preparation of athletes the importance of the basic stage of preparation, as the basis for long-term sports growth of athletes, emphasized by many experts. We have to state the fact that today in our republic is observed an intensification of the training process of young judokas already in basic stage of the long-term process оf preparation, the negative side of which is the forcing of training and as a result mastering of a limited number of techniques and the primary development of only the leading motor abilities. This leads to limiting the formation of technical arsenal and consequently leads to reduction of tactical variants of conducting a fight. Coaches relying on internal resources of talented children trying to achieve results in a short time due to their physical and psychological reserve potential. To a certain extent, they succeed in this, but the result is achieved mainly in the cadet and junior age groups, rarely in senior age group. This situation, of course, in the future, is an obstacle to the improvement of sports skills. At the same time it should be noted, that now in sports schools there is no single training program on judo. At the same time one of the problems of theory and practice in judo is the absence of developed methodology of teaching techniques in the early stages of training and issues of improving the content and consistency of basic techniques: what techniques to teach in the initial stages of preparation, what sequence and methodology?. In our reality, these issues are resolved based on personal experience and athletic skill of the coach, his theoretical readiness, foresight, that, unfortunately, as a result is not always justified. The foregoing emphasizes the need to revise the basic training system of young judokas.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Оптимизация методики тренировок дзюдоистов на этапе базовой подготовки. The optimization of training methodology of judokas at a stage of basic training.
      Uncontrolled Keywords: Барбарян Месроп Самвелович, Barbaryan Mesrop Samvel
      Subjects: Pedagogy
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 18 Jan 2018 10:18
      Last Modified: 19 Jan 2018 10:18
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/6370

      Actions (login required)

      View Item