Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Աստվածաշնչի հատկանվանաբանություն

Մեյթիխանյան, Փառանձեմ Գառնիկի (2017) Աստվածաշնչի հատկանվանաբանություն. Doctor of Sciences thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (81Mb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (7Mb) | Preview

      Abstract

      Վերջին տասնամյակներում (անցյալ դարի իննսունական թթ.) մեծ հետաքրքրություն են հանդես բերում Աստվածաշնչի հատուկ անունների նկատմամբ արտասահմանում, մինչդեռ հայ լեզվաբանության մեջ Աստվածաշնչի հատուկ անունների մասին զուտ բանասիրական տեսական հետազոտություններ շատ քիչ կան: Մովսես Խորենացին «Հայոց պատմության» առաջին գրքում փորձում է ցույց տալ հայոց մեծերի ծննդաբանությունը և դա կատարում է՝ հենվելով Աստվածաշնչի տվյալների վրա, ու այդ ծննդաբանությունը սկսում է Նոյի որդի Հաբեթից: Ինչպես ճիշտ նկատում է Գ. Ջահուկյանը, Խորենացին լայնորեն օգտվում է Հին Կտակարանում տարածված մեթոդից՝ անձնանունների ստուգաբանությունից, ու փորձում է անձնանունների միջոցով ստուգաբանել տեղանուններն ու ցեղանունները, կապ ստեղծել դրանց միջև: Հակոբ Անասյանի «Հայկական մատենագրություն» աշխատության Բ հատորի (Երևան, 1976) «Աստվածաշունչ մատյան» հոդվածում նշվում է, որ Աստվածաշնչի հայերեն թարգմանության հատուկ անունները տառադարձական, ուղղագրական, քերականական ուսումնասիրության նյութ չեն դարձել: Ավետարանների հատուկ անունների տառադարձման և հոլովման ուսումնասիրման ուղղությամբ որոշակի աշխատանք կատարվել է ֆրանսիացի հայագետ Ֆրեդերիկ Մակլերի կողմից «Ավետարանների հայերեն տեքստը՝ ըստ Մատթեոսի և Մարկոսի» ուսումնասիրության մեջ : Մակլերը համեմատել է հայերեն 10 ձեռագրի և 2 տպագրի ոչ ամբողջական տվյալները հունական քննական բնագրի հետ, փորձել է ցույց տալ, որ հայերեն թարգմանությունը կատարվել է ոչ թե ասորերենից, այլ հունարենից, որից և տառադարձվել է հատուկ անունների մեծ մասը: Մ. Մինասյանը մանրակրկիտ ուսումնասիրել և կազմել է մի ուշագրավ աշխատանք՝ «Աւետարանների եւ Գործքի յատուկ անունների ուղղագրութիւնը եւ հոլովումը»: Աստվածաշնչի մեջ մտնող գրքերի հայերեն թարգմանության բնագրային քննու¬թյամբ զբաղվել են շատ հայագետներ՝ Ն. Բյուզանդացի, Ա.Բագրատունի, Ս. Մերկ, Ո. Բլեյկ, Պ. Էսապալյան, Ե. Դուրյան, Ս. Կոգյան, Հ. Զոհրապյան, Ն. Ակինյան, Հ. Ամալյան, Ա. Զեյթունյան և այլք, բայց այլևայլ հարցերի վերաբերյալ կարծիքները մնում են տարբեր, հաճախ հակասական, երբեմն՝ անորոշ, իսկ մեր` հատուկ անունների ուսումնասիրության առումով՝ միայն ձեռագրերում առկա տարընթերցումների ներկայացմամբ: Диссертация посвящена исследованию собственных имен в Библии. С этой целью нами во введении систематизирована та терминология, которая включает в себя библейские собственные имена. Интерес к Библии никогда не иссякает, наоборот, эта книга остается самой читаемой книгой во всем мире, если не единственной в этом качестве. Каждый читатель, вне зависимости от своей профессии, качества образования и глубины, желает полностью понять каждую фразу Священного Писания. Это понимание становится более доступным и глубинным, если в числе многих вопросов правильно воспринимаешь также собственные имена, места и личностей, которые носят библейские названия. Написанный на древнееврейском языке Ветхий Завет был переведен на армянский в V веке под воздействием греческого и сирийского текстов как в целом, так и, в частности, с точки зрения перевода собственных имен. В XXI веке Библия предстает перед армянским читателем в трех вариантах на грабаре, восточноармянском и западноармянском языках, где собственные имена в плане перевода имеют как общности, так и определенные отличия, которые обусловлены разными факторами, о которых говорится в диссертации. В семи главах работы исследуются собственные имена, согласно терминологии, систематизированной во введении. В первой главе особенно выделяется вопрос важности армянского перевода, этот перевод рассматривается как длительный процесс, который включает в себя 3 этапа. Вторая глава посвящена словарям, где представлены библейские собственные имена, в сравнении с которыми мы исследовали ономастический материал в нашей диссертации. Третья глава состоит из трех разделов, в первом из которых “Ветхий Завет как первоисточник собственных имен” говорится о начальном состоянии имен Ветхого Завета, где имена собственные часто не различаются от апеллятивов, и вместо собственного имени дается его дословное значение в древнееврейском, которое нам, последующим читателям, дает представление об образовании имен, в частности собственных. Во втором разделе “Библия как первоисточник армянских фамилиеобразующих форм” говорится о том, что Библия своеобразный первоисточник, показывающий процесс создания и формирования армянских фамилий; в разных библейских книгах уже замечаем определенные модели армянских фамилий с суффиксами -յան(-յանց)/-եան и -ացի, -եցի, -ցի. Особенно в Пятикнижии встречаются многие топонимы, которые переведены, например Արմավենիների քաղաք > город пальм (Иерихон), Արեգ քաղաք > город Солнца (Он, Гелиополис), Անդորրություն > Тишина (Ровофт), Գերեզման քաղաք > город Могила (Хаммон), Քաջաց քաղաք > город Смелых (Гесем) и т.д., при этом в трех армянских переводческих текстах (грабар – Ա-1, западноармянский – Ա-2, восточноармянский – Ա-3) названия представлены по-разному. The thesis is devoted to the study of proper names in the Bible. To carry out the research the terminology including biblical proper names was systematized. The interest towards the Bible never declines and it still remains the most, if not the only, widely read book. Regardless of profession and education every reader seeks to fully perceive the Holly Scripture, which becomes much easier if there is a better understanding of biblical names of places and people. The Bible, originally written in Hebrew, was first translated into Armenian in the 5th century. However, the translation of the whole book and the proper names in particular was heavily influenced by the Greek and Assyrian languages. For the 21st century Armenian reader the Bible is available in Grabar (i.e. Old Armenian), Eastern and Western Armenian, the two standardized forms of Modern Armenian. The thesis studies and reveals the similarities and differences of the translation of the proper names conditioned by different factors. The seven chapters of the thesis examine the biblical proper names according to the terminology presented in the introductory part. The first chapter of the thesis pays a special attention to the importance of the first translation of the Bible into Armenian, which was a long process consisting of three stages. The second chapter of the thesis is devoted to the biblical proper names given in the dictionaries according to which the onomastic study is held. The third chapter consists of three parts the first of which “The Old Testament as a Source of Proper Names” concerns the initial status of proper names of the Old Testament in which they are either often confused with appellatives or are literally interpreted according to the their meaning in Old Hebrew, which, in its turn gives us an opportunity to further understand the origin of the proper names. The second part “The Bible as a Source of Formation of Armenian Surnames” considers the Bible as a unique source to study the origin and the formation of Armenian surnames. In different books of the Bible we find Armenian surname forming suffixes such as – yan/ian (yants) –atsi/etsi, and –tsi. “Translation Variants of the Proper Names in the Books of the Bible” is the last part of the third chapter which studies and compares different versions of translation of the same name. The toponyms particularly in Pentateuch are translated as, for example, the City of Palm (Jericho), Sun City (On, Heliopolis), Tranquility (Robovt), Cemetery City (Hamona), City of Gallants (Gesem) etc. In all the three Armenian (Grabar or Old Armenian (A 1), Western Armenian (A 2) and Eastern Armenian (A 3)) variants of the translation of the Bible the proper names are presented differently.

      Item Type: Thesis (Doctor of Sciences)
      Additional Information: Библейская ономастика. Biblical onomastics.
      Uncontrolled Keywords: Мейтиханян Парандзем Гарниковна, Meytikhanyan P. G.
      Subjects: Linguistics
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 18 Jan 2018 11:06
      Last Modified: 18 Jan 2018 11:06
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/6373

      Actions (login required)

      View Item