Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Ձմերուկի մի քանի սորտերի մշակության ագրոկենսաբանական առանձնահատկությունները ԼՂՀ նախալեռնային գոտու պայմաններում

Հարությունյան, Մերի Օլեգի (2016) Ձմերուկի մի քանի սորտերի մշակության ագրոկենսաբանական առանձնահատկությունները ԼՂՀ նախալեռնային գոտու պայմաններում. PhD thesis, Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարան.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (760Kb) | Preview

    Abstract

    Արցախի հողային և կլիմայական պայմանները խիստ նպաստավոր են ջերմասեր և բարձր արտադրողականություն ապահովող նոր մշակաբույսերի ներդրման համար, սակայն մինչ օրս ԼՂՀ գյուղատնտեսական տարբեր գոտիների համար չկան համապատասխան գիտական հետազոտություններ, որոնք հնարավորություն կտային ֆերմերներին արտադրության մեջ դրանց ազատ ներդրման առումով: Մասնավորապես կարելի է առանձնացնել ձմերուկը, որը ինչպես ՀՀ-ում այնպես էլ Արցախում մեծ պահանջարկ և լայն սպառում ունի: Սակայն վերջին տարիներին այն ֆերմերների կողմից սկսվել է ներդրվել առանց մշակության գիտականորեն հիմնավորված ագրոկանոնների: Արդյունքները երբեմն այնքան էլ գոհացուցիչ չեն, չնայած այս մշակաբույսի տնտեսական բարձր արդյունավետությանը: Առաջնահերթ խնդիր է նաև տեղական և արտասահմանյան սելեկցիայի բազմաթիվ սորտերից ԼՂՀ-ում շրջանացման համար այնպիսիների ընտրությունը, որոնք հնարավորություն կտան տվյալ տարածաշրջանում ապահովել բարձր և որակյալ բերք:Ատենախոսության նպատակն է եղել ԼՂՀ նախալեռնային գոտու պայմաններում հետազոտել և գնահատել արտասահմանյան և տեղական սելեկցիայի աշխարհագրաէկոլոգիական տարբեր խմբերին պատկանող ձմերուկի 7 սորտերի ագրոկենսաբանական առանձնահատկությունները և բերքի որակական հատկանիշները, ընտրել լավագույնները և առաջարկել արտադրությանը շրջանացման համար: Ատենախոսության սույն նպատակի իրագործման համար առաջադրվել են հետևյալ խնդիրները. ուսումնասիրել ձմերուկի աշխարհագրաէկոլոգիական խմբերի ներմուծված և տեղական սորտերի աճի ու զարգացման առանձնահատկությունները, գնահատել հետազոտվող սորտերը ըստ ագրոկենսաբանական և բերքի որակական հատկանիշների և առանձնահատկությունների, պարզել այդ սորտերի ցանքի օպտիմալ ժամկետները նախացանքային և հետագա խնամքի ագրոմիջոցառումների ողջ համակարգը, որակյալ ու համեմատաբար վաղ ժամկետի բերք ապահովելու համար տալ այդ մշակաբույսի ագրոտեխնիկական քարտի ագրոնոմիական հատվածը՝ միջոցառումների անհրաժեշտ համակարգով, առանձնացնել լավագույն սորտերը տալով դրանց տնտեսական արդյունավետությունը և առաջարկել արտադրության մեջ ներդնելու համար: Несмотря на то, что почвенные и климатические условия Арцаха чрезвычайно благоприятны для внедрения новых теплолюбивых и высокопродуктивных сельскохозяйственных культур, однако до сих пор нет соответствующих научных исследований для различных сельскохозяйственных зон НКР, которые во многом способствовали бы фермерам с точки зрения их свободного внедрения в производство. В этом аспекте необходимо отметить бахчевые культуры, которые являются высокорентабельными и теоретически несомненно смогут найти широкое применение в НКР. Из них, в частности, можно выделить культуру арбуза, которая отличается высоким спросом и широким потреблением в НКР. Однако в последние годы, по причине игнорирования фермерами научно обоснованных агроправил ее возделывания, результаты не всегда соответствуют ожидаемым, несмотря на высокопродуктивность данной культуры. Первоочередной задачей является также выбор таких сортов из многочисленного ряда местной и зарубежной селекции для районирования в НКР, которые обеспечили бы высокий и качественный урожай в данной области. В связи с этим исследованы зарубежные (Кримзон свит, Юбилейный, Свит принцесса) и отечественные (Аревик, Маргарит, Мармарик) сортообразцы географически-экологических групп арбуза. В качестве контроля использовали издавна районированный на территории республики сорт Мелитопольский 142. Научные исследования проводились в два этапа – вначале (2011-2012гг.) опыты над 6-ю испытываемыми сортами были заложены на одной и той же территории-с целью определения наиболее высокопродуктивных. На втором этапе (2013-2015гг.) предложена технология возделывания, с оптимальным сроком посева. Принимая во внимание благоприятные климатические условия данной территории и агробиологические особенности арбуза, на начальном этапе (2011-2012гг.) посев проводили 1-го мая, по принятому в практике 200+80/2x80см гребневому приципупо обе стороны грядки. На этапе сравнительного изучения экспериментируемых сортов, наблюдая за их фенологией, степенью адаптации к условиям данной территории и показателями продуктивности, были определены сравнительно раннеспелые и перспективные сорта. В результате исследований выявлены особенности роста и развития исследуемых сортов арбуза, дана их оценка по агробиологическим свойствам, качественным показателям урожая и особенностям, определены оптимальные сроки посева в условиях предгорной зоны НКР. Though the soil and climatic conditions in Artsakh are quite favorable for introduction of new heat-loving and high-productive crops, there is still no relevant research works for the NKR different agricultural zones which could be of great help for the farmers easily introduce them into production. From this aspect we should mention gourd crops which are high-profitable and theoretically could definitely find wide use in the NKR. Among them, especially, watermelon stands out by merchantability and mass consumption. Though, in the recent years, since the farmers have started cultivating the crop ignoring the scientific-based agro rules, the results sometimes are not as good as it is expected, irrespective of high productivity of the crop. The primary task to be also considered is to make right choice of numerous varieties of local and foreign selection to regionalize them in the NKR which can provide high and qualitative yield in the neighborhood. In connection with this we studied the samples of varieties of watermelon eco geographical groups both imported like Crimson sweet, Jubileini, Sweet princessa and domestic ones: Arevik, Margarit and Marmarik. As a control we used Melitopolski 142 water melon variety long ago regionalized on the Republic area. The research was carried out by two stages – at first (2011-2012) the experiments on 6 studied varieties were conducted on the same area in order to identify the more productive ones. At the second stage (2013-2015) the cultivation technique was suggested with the optimal sowing date. Taking into consideration the favorable conditions of the territory and agrobiological peculiarities of watermelon, at the first stage the sowing was done on May 1 according to the established in practice 200+80/2x80cm ridge method-on the seedbed both sides. At this stage of comparative study of the experimental varieties due to the phenological observations, including their adaptation abiity to the conditions of the given territory and productivity indices, we identified comparatively early ripening and perspective varieties. The research revealed the peculiarities of the growth and development of the studied watermelon varieties, including their evaluation by the agrobiological traits, yield qualitative indices and characteristics and provides the optimal sowing dates under conditions of pre-mountain zone of the NKR.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Агротехнические особенности возделывания нескольких сортов арбуза в условиях предгорной зоны НКР. Agrotechnical peculiarities of cultivating several watermelon varieties under conditions of the NKR premountain zone.
    Uncontrolled Keywords: Арутюнян Мери Олеговна, Harutyunyan Mary
    Subjects: Agriculture
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 24 Jan 2018 14:50
    Last Modified: 08 Feb 2019 14:31
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/6427

    Actions (login required)

    View Item