Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Բուլղարիայի թուրք փոքրամասնությունը. հասարակական-քաղաքակական գործընթացներ (20-րդ դարի երկրորդ կես-21-րդ դարի սկիզբ)

Հակոբյան, Վաղարշակ Սոսի (2016) Բուլղարիայի թուրք փոքրամասնությունը. հասարակական-քաղաքակական գործընթացներ (20-րդ դարի երկրորդ կես-21-րդ դարի սկիզբ). PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (174Kb) | Preview

    Abstract

    Բուլղարիայի թուրք փոքրամասնության պատմական զարգացման առանձնահատկությունների, հիմնախնդիրների, հասարակական-քաղաքական գործընթացների համակողմանի ուսումնասիրությունն ունի գիտական և կիրառական նշանակություն: Թեմայի համակողմանի վերլուծությունն արդիական է ոչ միայն ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանում թուրք փոքրամասնության հետ կապված Բուլղարիայում ծավալված գործընթացների լուսաբանման, բուլղարաթուրքեր-Թուրքիա կապը, թուրք-բուլղարական հարաբերությունները համարժեքորեն գնահատելու, այլև երկրում Հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործընթացի ուսումնասիրման տեսանկյունից: Աշխատանքի առանցքում ընկած է 20-րդ դ. երկրորդ կեսին ու 21-րդ դ. սկզբին բուլղարաթուրքերի կարգավիճակում տեղի ունեցող փոփոխությունները: Աշխատանքում մեծ տեղ է հատկացված թուրք փոքրամասնության քաղաքական ակտիվությանը, որը որոշ առումով պայմանավորված է նաև Թուրքիայի կողմից բուլղարաթուրքերի շրջանում տարվող աշխատանքների հետ: Բուլղարաթուրքերը՝ որպես անկախ Բուլղարիայի ազգային փոքրամասնություն, ձևավորվել են աստիճանաբար` 1877-1878 թթ. ռուս-թուրքական պատերազմից և 1908 թ. Բուլղարիայի անկախության ձեռքբերումից հետո: Բուլղարիայի թուրք փոքրամասնություն եզրույթը կարելի է համարել բավականին ընդհանրացված, քանի որ այն իր մեջ ներառում է նաև թաթարների, գագաուզների, չերքեզների: Ներկայումս Բուլղարիայում բնակվում է շուրջ 600. 000 թուրք (Բուլղարիայի բնակչության մոտավորապես 10%-ը), որոնք ակտիվ քաղաքական, տնտեսական և մշակութային գործունեություն են ծավալում: Հիմնականում բուլղարաթուրքերը ներթափանցել են երկրի քաղաքական կյանք թուրքական Իրավունքների և ազատությունների շարժում (հետայսու՝ ԻԱՇ), (բուլղ.՝ Движение за права и свободи - ДПС, թուրք.՝ Hak ve Özgürlükler Hareketi, HÖH) կուսակցության միջոցով, որի ավելի քան երեք տասնյակ անդամներ Բուլղարիայի օրենսդիր մարմնի պատգամավորներ են: Վերջին խորհրդարանական ընտրությունների (2013 թ.) արդյունքում ընտրվել է թուրք պատգամավոր: Բացի այդ, 1980-ական թթ. վերջերից Անկարայի կողմից բուլղարաթուրքերի ուղղությամբ աշխատանքի ակտիվացում է նկատվում: Միաժամանակ հետխորհրդային ժամանակաշրջանում նկատելի է Բուլղարիայի և Թուրքիայի միջև հարաբերությունների շեշտակի բարելավում: Թուրքիայի հետ խորանում են ինչպես երկկողմ քաղաքական ու տնտեսական հարաբերությունները, այնպես էլ գործակցությունը ՆԱՏՕ-ի շրջանակում: Հետազոտության նպատակն ու խնդիրները: Ատենախոսության նպատակն է համակողմանի ուսումնասիրել և գնահատել 20-րդ դարի երկրորդ կեսի և 21-րդ դարի սկզբներին Բուլղարիայի թուրք փոքրամասնության վիճակը, վերջինիս նկատմամբ բուլղարական իշխանությունների վարած քաղաքականությունն ու ունեցած դիրքորոշումը, ինչպես նաև բացահայտել բուլղարաթուրքերի հասարակական-քաղաքական կյանքում Թուրքիայի ունեցած դերակատարումը: Նկատի ունենալով ուսումնասիրվող թեմայի լայն ու բազմակողմանի բնույթն ու ընդգրկունությունը՝ աշխատանքը սահմանափակվում է բացառապես հետևյալ խնդիրների առաջադրմամբ: Диссертация посвящена проблемам турецкого меньшинства Болгарии второй половины XXв. - начала XXIв. и общественно-политическим процессам. За последнее десятилетие имеет место постепенная активизация живущих зарубежом турецких общин, общинных структур, расширение масштаба лоббистской деятельности. После распада социалистического строя в Болгарии наблюдался ощутимый подъем одного из национальных меньшинств Болгарии–болгарских турок - от статуса угнетенных нацменьшинств к статусу руководящих сил страны, что в международной политической истории может считаться самым удачным примером лоббинга. В силу сказанного диссертационная тема обретает особую актуальность и важность. Целью диссертации является всестороннее изучение и оценка положения турецкого меньшинства Болгарии во второй половине XXв. - начале XXIв., проводимая болгарскими властями политика и занимаемая ими позиция в отношении турок, а также выявление роли Турции в общественно-политической жизни болгарских турок. Диссертация состоит из введения, двух глав, которые в свою очередь включают подразделы, из заключения, списка использованных источников и литературы. Во введении обосновывается актуальность и научная новизна темы, представлены цель и задачи исследования, выбор хронологических рамок темы, методологическая основа, практическое значение работы, краткий обзор использованных источников и литературы. Первая глава диссертации озаглавлена «Турецкое меньшинство в Народной Республики Болгария (1946-1989гг.)». В первом подразделе «Турецкое меньшинство до установления социалистического строя» в виде исторического очерка представлены положение турок после установления Болгарской автономии в 1878г., позиция болгарских властей в отношении болгарских турок, а также отношения последних с турецкими властями. В частности, рассматривается активная пропагандистская деятельность среди болгарских турок со стороны кемалистов, пришедших к власти после провозглашения Турецкой республики в 1923г. В результате в 1920-1930-е гг. в Болгарии действовали различные турецкие организации, занимавшиеся распространением идеологии кемализма. Второй подраздел озаглавлен «Турецкое меньшинство в 1946-1971гг.». Здесь представлена политика социалистической Болгарии в отношении болгарских турок, которая в рассматриваемый период включала в себя как целый комплекс реформ, так и ограничений. В третьем подразделе «Политика правительства Болгарии в отношении турецкого меньшинства в 1970-1980-х гг.» рассматриваются те мероприятия, которые были задействованы болгарским правительством по реализации идеи создания единой социалистической нации, выдвинутой советской системой. Подробно представлены причины политики болгаризации, осуществленной лидером коммунистической партии Болгарии Тодором Живковым в отношении турецкого меньшинства в середине 1980-х гг., подготовительные работы, процесс, последствия, рассмотрена позиция Турции в отношении политики болгаризации, а также влияние болгаризации на турецко- болгарские отношения. Последний, четвертый подраздел первой главы озаглавлен «Эмиграция турецкого меньшинства Болгарии в 1989 г.». Политика болгаризации, проводимая в середине 1980-х годов, привела к политическому кризису в Болгарии. С целью окончательного решения турецкого вопроса власти приняли решение об организации эмиграции турецкого населения в Турецкую республику. За май-август 1989 г. в Турцию эмигрировало 300.000 болгарских турок, 150.000 из коих после развала социалистической системы возвратились в Болгарию. Вторая глава диссертации озаглавлена «Турецкое меньшинство в Республике Болгария (1990-2009гг.)». Глава состоит из трех подразделов. В первом подразделе «Турецкое меньшинство в 1990-2000-х гг., общественные процессы» представлены те реформы, которые были осуществлены в разных сферах внутриобщинной жизни турецкого меньшинства. Исследованы те предпосылки, которые явились способствующим фактором в вопросе реализации реформ. The dissertation is dedicated to the problems and socio-political processes of the Turkish minority in Bulgaria from the second half of the 20th century to the beginning of the 21st century. During the last decade gradual activation, lobbying activities, expansion of Turkish communities and addition of community institutions abroad were seen. Taking into consideration the fact of rapid change of depressed state of Bulgarian Turk minority into Bulgaria's ruling party after the collapse of the socialist regime in Bulgaria, which may be considered one of the most successful examples in the history of international political lobbying, makes the topic scientifically important and urgent. The aims of the dissertation was to comprehensively study and objectively assess the situation of the Turkish minority in Bulgaria from the second half of the 20th century to the beginning of the 21st century, the policies and the position of Bulgarian authorities toward them, as well as to identify the role of Turkey in social and political life of a Bulgarian Turk. The dissertation consists of an introduction, two chapters, which are divided into subchapters, conclusion, list of used sources and literature. The topicality and scientific innovation, aim and objectives, the choice of chronological boundaries of the subject, methodological basis, practical significance and the list of used sources and literature are introduced in an introduction.The first chapter of the dissertation, which is subdivided into four subchapters, is titled “TURKISH MINORITY IN THE PEOPLE'S REPUBLIC OF BULGARIA (1946-1989)”. In the first subchapter, which is titled “The Turkish minority before the establishment of socialist regime”, the state of Turkish minority after the establishment of the autonomy of Bulgaria in 1878. Bulgaria's authorities’ position on the Bulgarian’s Turk, as well as the relationship of Turk authorities is introduced in the form of historical review. Especially illustrated was the active propaganda work among Bulgarian Turks by Kemalist power, which was newly formed after the proclamation of the Republic of Turkey in 1920 and as a result in 1920-1930 various Turkish organizations were operating in Bulgaria, which was engaged in propagating the ideology of Kemalism. The second subchapter was titled “Turkish minority in 1946-1971”. This subchapter introduced the adopted policy by Bulgaria’s socialist regime towards Turks in Bulgaria, which contains of, both a complex of reforms and restrictions. In the third subchapter, ''Bulgarian government policy towards Turkish minority in 1970-1980'', are discussed towards the actions, which the Bulgarian government has undertaken in order to implement the idea of Soviet regime and to create a socialist nation. This part introduces the political reason of Bulgarian Communist Party Leader Todor Zhivkov towards Turkish minority during the middle of 1980th. Besides of the preparation, as well as is introduced the process, consequence, Turkish attitude to Bulgarian policy and its impact on Turk-Bulgarian relations. The fourth and last subchapter of the first chapter is titled “The emigration of Turkish minority of Bulgaria in 1989.” The result of the Bulgarian making policies, political crisis arose in the middle of the 1980s. For final solution of the Turkish problem, the authorities decided to organize the migration of Turkish population to the Republic of Turkey. In the months of May to August in 1989 nearly 300 000 Bulgarian Turks moved to Turkey, 150 000 of which returned to Bulgaria after the fall of socialist regime. The second chapter of the dissertation is titled “TURKISH MINORITY IN THE REPUBLIC OF BULGARIA (1990-2009)”. It consists of three subchapters. The first subchapter, which is titled “Turkish minority in 1990-2000: Social processes”, introduces the reforms of the Turkish minority community in different sectors. Those preconditions, which served as a contributing factor in the realization of the reform, were particularly studied. The second subchapter is titled “Turkish “Movement of Rights and Freedoms” political party in the Bulgarian political life”. This subchapter discusses the ideology of the Turkish political party and its activities. All the factors and conditions were studied, which contributed to the political party representing the interests of the Turkish minority to have an important role in Bulgarian’s internal and external politics over time.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Турецкое меньшинство Болгарии: общественно-политические процессы (вторая половина XX в.-начало XXI в.)Turkish minority in Bulgaria: social and political processes (from the second half of the 20ᵗʰ century to the beginning of the 21ᵗʰ century).
    Uncontrolled Keywords: Акопян Вагаршак Сосович, Hakobyan Vagharshak
    Subjects: History
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 29 Jan 2018 12:34
    Last Modified: 03 Jul 2018 12:43
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/6502

    Actions (login required)

    View Item