Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Քրդական գործոնն Իրաքի ներքին քաղաքականությունում 1991-2011 թվականներին

Ղահրիյան, Մուշեղ Հայկազնի (2016) Քրդական գործոնն Իրաքի ներքին քաղաքականությունում 1991-2011 թվականներին. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (222Kb) | Preview

    Abstract

    Վերջին տարիներին աշխարհում մեծացել է քրդական հարցի նկատմամբ ուշադրությունը, ինչը պայմանավորված է Իրաքում և տարածաշրջանի այլ երկրներում քրդական գործոնի ակտիվացման և ուժեղացման հետ: Քրդական խնդիրը սուննի-շիա, ինչպես նաև միջէթնիկ հակասությունների հետ մեկտեղ եղել և մնում է Իրաքի ներքաղաքական գլխավոր խնդիրներից մեկը: Դրանով է պայմանավորված թեմայի ուսումնասիրության արդիականությունը և կարևորությունը: Թեմայի համակողմանի ուսումնասիրությունը կարևոր է քրդական հարցում Իրաքի վարած քաղաքականության առանձնահատկություններն ու օրինաչափությունները, Իրաքի ներքին կյանքում քրդական գործոնի դերն ու նշանակությունը ճիշտ ընկալելու համար: Իրաք պետությունը կանգնած է իր ամբողջականությունը պահպանելու լրջագույն խնդրի առաջ, իսկ քրդերն այդ գործում թե՛ կառուցողական, թե՛ ապակառուցողական դեր կարող են խաղալ: 20-րդ դարի 20-ական թվականներից Իրաքում քրդական շարժումը զարգացում է ապրել՝ փոքր ապստամբություններից մինչև կայացած ինքնավարության ստեղծում: Քրդական գործոնը մեծ ազդեցություն ունի թե՛ Իրաքի, թե՛ տարածաշրջանի մի շարք այլ երկրների ներքաղաքական իրավիճակի վրա և այդ երկրների կայունությանը մարտահրավեր նետելու ներուժ ունի: Մերձավոր Արևելքում 1 դար առաջ Սայքս-Պիկոյի համաձայնագրով և այլ պայմանագրերով գծված սահմանները կարող են վերանայվել նաև քրդական հարցի ակտիվացման արդյունքում: Այդ տեսանկյունից ներկայումս տարածաշրջանային մի շարք գործընթացներ խորությամբ և օբյեկտիվորեն լուսաբանելու համար արդիական նշանակություն են ստանում Իրաքում քրդական հարցի վերաբերյալ պատմական, քաղաքական, տնտեսական, իրավական տեսանկյուններից կատարվող համալիր ուսումնասիրությունները, որոնք անդրադառնում են հատկապես 1991 թ. հետո ընկած ժամանակաշրջանին: Քրդերը բնակվում են Հայաստանի Հանրապետության անմիջական հարևանությամբ գտնվող տարածաշրջանում, իսկ նրանց մի մասն ապրում է Արևմտյան Հայաստանում, որը հայաթափվել է Հայոց ցեղասպանության հետևանքով: Բացի այդ, ՀՀ-ն ներկա փուլում որոշակի քայլեր է ձեռնարկում Իրաքյան Քրդստանի հետ կապեր հաստատելու գործում: Այս համատեքստում արդիական են խնդրի վերաբերյալ կատարվող ուսումնասիրությունները: Основной задачей настоящего исследования является изучение роли и значимости курдского фактора в Ираке и политики иракского государства в отношении курдов. Изучение этой темы имеет как научное, так и прикладное значение. Курды являются государствообразующией нацией в Ираке,и от них многое зависит в деле сохранения целостности иракского государства. Диссертация состоит из Введения, трех глав, Заключения, списка использованных первоисточников и литературы, двух приложений. Во Введении обоснована актуальность темы, определены цели и задачи работы, представлена научная новизна, а также дан обзор и анализ использованной литературы. В первой главе “Исторический и политический очерк курдского присутствия в Ираке” изучается развитие курдского национализма, анализируются те компоненты и обстоятельства, которые превращают иракских курдов в один из важных политических факторов в Ираке, а также в ближневосточном регионе в целом. Представлена политика Ирака, в частности, баасистского режима (1968-2003) в отношении этнических и религиозных меньшинств в свете централизации государства. Власти Ирака применяли грубую силу, политику депортации, ассимиляции и другие средства, однако в случае курдов это привело к желаемому результату. Во второй главе “Курдская автономия в 1991-2003 годы и политика властей Ирака в курдском вопросе” представлены курдское восстание 1991 года, международная реакция на жестокое подавление восстания, создание бесполетной зоны на Севере и Юге Ирака. Воспользовавшись международной помощью, иракские курды впервые создали государственные институты, провели парламентские и президентские выборы. Режим Саддама Хусейна ответил курдам блокадой курдского региона. В 1994 году между Демократической партией Курдистана(ДПК) и Патриотическим союзом Курдистана (ПСК) началась гражданская война, продолжившаяся 4 года. Несмотря на это курдам в целом удалось обрести де-факто независимость от Багдада. Последние годы правления Саддама Хусейна – годы ослабления государственности Ирака. Серьезные внутренние проблемы и внешнее давление не позволили решить курдскую проблему традиционными силовыми методами. В третьей главе “Укрепление де-факто независимости Иракского Курдистана в 2003-2011 годы” рассматриваются конституция Ирака 2005 года, территориальные, нефтяные и другие споры между Багдадом и Эрбилем. Приводится анализ политики некоторых государств в Иракском Курдистане, а также анализируются правовые и геополитические возможности провозглашения Иракского Курдистана как независимого государства. The main purpose of this dissertation is the examination of the role and importance of the Kurdish factor in Iraq and the politics of Iraq towards the Kurds. The examination of this topic has scientific, as well as practical value. Kurds are state-forming nation in Iraq, and the territorial integrity and stability of Iraq greatly depends on them. The dissertation consists of the introduction, three chapters, the conclusion, bibliography and two appendices. The introduction shows the relevance of the topic, the objectives and goals of the paper, scientific innovation, as well as a review of bibliography. In the first chapter entitled “Political and Historical Overview of Presence of Kurds in Iraq”, the evolution of the Kurdish nationalism is examined, the components and factors which make the Iraqi Kurds one of the most important factors in Iraq, as well as in the Middle East, are analyzed. Here we speak about the Iraqi policy towards the ethnic and religious minorities in the light of the centralization policy. The government of Iraq undertook tough measures, deportation, assimilation and other methods against them but at the end of the day this policy against Kurds failed and proved counterproductive. The second chapter is entitled “Kurdish Autonomy in 1991-2003 and Iraqi Government’s Policy on Kurdish Issue”. In this chapter are examined the Kurdish uprising in 1991, the international response on the fierce clampdown on the uprising by the government and creation of no-fly zones in the north and south of Iraq. With international assistance the Kurds established governmental institutions for the first time, held parliamentary and presidential elections. Saddam Hussein’s regime responded with a blockade of the Kurdish area. In 1994 a civil war broke between the Democratic Party of Kurdistan (DPK) and the Patriotic Union of Kurdistan (PUK) that lasted for four years. Despite the war the Kurds were able to gain de facto independence from Baghdad. The last years ofSaddam Hussein’s tenure were a period of decline for Iraq. The serious internal issues and foreign pressure did not allow solving the Kurdish by the use of force. The third chapter is entitled “Strengthening of De-Facto Independence of Iraqi Kurdistan in 2003-2011”. It looks into the Constitution of Iraq adopted in 2005, territorial, oil-related and other disputes between Baghdad and Erbil. It also examines the policy of some countries in Iraqi Kurdistan, analyzes legal and political opportunities for declaring Iraqi Kurdistan an independent state. The Constitution of 2005 has granted broad autonomy to Iraqi Kurdistan within federal Iraq. Kurdistan Regional Government has the right to adopt its own constitution, keeps own military units, receives regular income from oil revenues. However the Constitution does not regulate territorial and resource-related disputes, as well as the issues of division of power. The Kurds have claims to Kirkuk and other disputable territories and attempt at including those territories within the borders of their recognized autonomy, wishing to achieve independence in production of oil in Iraqi Kurdistan and sales of oil but Baghdad.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Курдский фактор во внешней политике Ирака в 1991-2011 гг.. The Kurdish factor in Iraq's internal policy in 1991-2011.
    Uncontrolled Keywords: Гагриян Мушег Айказнович, Ghahriyan Mushegh H.
    Subjects: History
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 30 Jan 2018 13:34
    Last Modified: 03 Jul 2018 12:51
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/6515

    Actions (login required)

    View Item