Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Հայաստանի օգնության Գերմանական միության Ֆրանկֆուրտի կոմիտեն և նրա գործունեությունն Օսմանյան կայսրության հայաշատ վայրերում 1896-1919թթ.

Մարտիրոսյան, Հայկ Մուրադի (2014) Հայաստանի օգնության Գերմանական միության Ֆրանկֆուրտի կոմիտեն և նրա գործունեությունն Օսմանյան կայսրության հայաշատ վայրերում 1896-1919թթ. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտ.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (619Kb)

    Abstract

    Թեման արդիական է ինչպես համիդյան ու երիտթուրքական ժամանակաշրջանների և Հայոց ցեղասպանության, այնպես էլ հայ-գերմանական հարաμերությունների ու գերմանական հայանպաստ կազմակերպությունների պատմության ուսումնասիրության առումով: Ասվածը հատկապես կարևորվում է Հայոց ցեղասպանության մեջ Գերմանիայի համապատասխանատվության հարցի քննության տեսանկյունից: Մեծ եղեռնի հարյուրամյա տարելիցի նախաշեմին նման թեմայի կարևորությունն էլ ավելի ակնհայտ է դառնում: Հայոց ցեղասպանության մեջ Գերմանիայի համապատասխանատվությունը հաշվի առնելով հանդերձ պետք է նշել, որ Հայաստանի օգնության գերմանական միության (այսուհետ՝ ՀՕԳՄ) Ֆրանկֆուրտի կոմիտեի աշխատակիցների դիրքորոշումն Օսմանյան կայսրության հայերի նկատմամμ էականորեն տարμերվում էր պաշտոնական Բեռլինի որդեգրած քաղաքականությունից: Թեմայի հետազոտությունը կարևոր է համիդյան և երիտթուրքական վարչակարգերի օրոք հայերի դեմ իրականացված μռնությունների, կոտորածների ու ցեղասպանության, միության կողմից հայերին ցուցաμերված օգնության, ինչպես հիմնված կայաններում, այնպես էլ դրանցից դուրս նրա ծավալած գործունեության մասին μազմաթիվ նոր փաստեր գիտական շրջանառության մեջ դնելու տեսանկյունից: Թեման արդիական է նաև նրանով, որ կարող է հակազդել թուրքական պատմագրության կողմից միսիոներների և այլ ականատեսների հուշերն արժեզրկելու միտումներին, որտեղ դրանց հեղինակները մեղադրվում են կողմնապահության և թուրքատյացության մեջ: Հետազոտության հիմնական նպատակն է ներկայացնել Հայաստանի օգնության գերմանական միության Ֆրանկֆուրտի կոմիտեի հիմնադրումը և գործունեությունն Օսմանյան կայսրությունում՝ ըստ կազմակերպության հիմնական կայանների և աշխատանքային μնագավառների, ցույց տալ իրականացված աշխատանքների ինչպես դրական, այնպես էլ որոշ դեպքերում μացասական կողմերն ու հատկապես նրա ունեցած կարևոր դերը հայ որμերի խնամակալության գործում: Վերոնշյալ նպատակին հասնելու համար աշխատության մեջ հետամուտ ենք եղել հետևյալ խնդիրների պարզաμանմանը. Ներկայացնել Գերմանիայում հայանպաստ շարժման ձևավորման նախապատմությունը, նախադրյալները և հետագա ընթացքը: Լուսաμանել գերմանական միսիոներական շարժման սկզμնավորումն Օսմանյան կայսրությունում: Քննության ենթարկել ՀՕԳՄ Ֆրանկֆուրտի կոմիտեի՝ Օսմանյան կայսրությունում հիմնված կայանների աշխատանքը, առանձնացնել գործունեության ճյուղերը և զարգացման ընթացքը: Ի ցույց հանել գերմանական միսիոներական աշխատանքների առանձնահատկությունները որμերի հավաքման և խնամքի, տարրական կրթության և μժշկության μնագավառներում: Լուսաμանել Ֆրանկֆուրտի կոմիտեի գործունեության ամենախնդրահարույց ճյուղը՝ ավետարանականացումը: Նշել դրա հաջողությունների պատճառները, Հայ առաքելական եկեղեցու վերաμերմունքը դրա հանդեպ: Քննության ենթարկել միսիոներական կայաններում հավաքված երեխաների՝ ինքնուրույն կյանք մուտք գործելուն ուղղված միջոցառումները: Վերլուծել Մեծ եղեռնի տարիներին կայաններում տարվող աշխատանքները: Անդրադառնալ հայանպաստ գործունեության ընթացքում Ֆրանկֆուրտի կոմիտեի կրած կորուստներին: Պարզաμանել գերմանական միսիոներական աշխատանքների դադարեցման պատճառները և Աշխարհամարտը վերապրած կայանների հետագա ճակատագիրը: Քննության ենթարկել գերմանական միսիոներական կայանների դերը հայերի փրկության ու պահպանության գործում: В рамках диссертации исследованы формирование проармянского движения в Германии, основание и раскол Немецкого союза помощи Армении (НСПА), работу созданных Франкфуртским комитетом НСПА и его правопреемником Союзом немецкой помощи христианской благотворительности на Востоке (СНПХБнВ) основных станций в армянонаселённых районах Османской империи – с начала их деятельности до выдворения немецких работников в 1919 году. Диссертация состоит из введения, трёх глав, заключения, списка использованной литературы и приложения. В первой главе (“Зарождение проармянского движения в Германии. Создание Немецкого союза помощи Армении и его раскол”) представлены немецко-турецкие отношения в конце 19-ого и в начале 20-ого века, политическая, военная и экономическая экспансия Германии в Османской империи, распространение в Германии с конца 1895 года первых сведений о Гамидовских погромах, говорится о некоторых периодических изданиях и индивидах, которые имели большой вклад в распространении правдивой информации о погромах и формировании проармянского движения. Приводится также первый в Германии призыв о помощи армянам, сделанный соучредителем НСПА и руководителем Франкфуртского комитета НСПА Эрнстом Ломаном и отзывы на этот призыв. Рассматриваются также создание летом 1896 года НСПА, его структура, две основные комитеты и подкомитеты, деятельность, а также раскол и создание на основе Франкфуртского комитета и являющегося его правоприемником СНПХБнВ и его дальнейшая деятельность. СНПХБнВ сотрудничал как с немецкими, так и американскими, швейцарскими и скандинавскими миссиями, о чём также можно найти сведения в первой главе. Во второй главе (“Работы союза в Османской империи до Первой мировой войны”) представлено начало деятельности Франкфуртского комитета НСПА. Здесь описаны деятельность основанных со временем пяти основных станций – в Мезире, Мараше, Ване, Муше и Харуние, ход их работ. Описываются также направления дейтельности каждой из станций – забота о сиротах и вдовах, просветительская работа, преподавание ремесел, медицинская помощь и евангелизация. Со временем многократно увеличивается число детей, содержащихся в сиротских приютах, поднимается уровень образования в основанных Союзом немецкой помощи христианской благотворительности на Востоке или при его содействии школах, как при станциях, так и в различных сельских школах. До Первой мировой войны в станциях происходит ряд знаменательных событий, как например, основание в Мезире семинарии по подготовке учителей и открытие больницы “Ефрат-силоа”, открытие в 1913 году теологического колледжа “Тадеусян”, основание в Мараше имевшую большую известность больницы “Салем”, открытие в 1913 году Женской библейской школы и т.д. Within the scope of this research the following topics have been studied: the formation of the pro-Armenian movement in Germany, the establishment and separation of the German Relief Union for Armenia (GRUA) (Deutscher Hilfsbund für Armenien), the activities of the main stations (established by the Frankfurt Committee and the Union of Christian Charitable German Relief in the Orient (UCCGRO) (Deutscher Hilfsbund für christliches Liebeswerk im Orient) that was the descendant of the GRUA) in the Armenian populated territories of the Ottoman Empire from their first steps until the deportation of the German staff in 1919. The dissertation consists of introduction, three chapters, conclusion, references and appendix. The first chapter (“Initiation of the pro-Armenian movement in Germany. The formation and separation of the GRUA.”) discusses the German-Turkish relations at the end of the 19th and the begin of the 20th century, the German intervention in the political, economic and military life of the Ottoman Empire, the permeation of the first news of Hamidian massacres to Germany. The chapter also reveals several periodicals and individuals having significant contribution in circulating accurate information on the massacres and initiating pro- Armenian activities. The first call by Ernst Lohmann (cofounder of GRUA and the director of Frankfurt Committee) to help Armenians in Germany and reactions to the call are also presented here. The first chapter also considers the formation of the GRUA in the summer of 1896, its structure, the two main committees and subcommittees, the course of its operation, as well as its separation, the formation of UCCGRO (that was based on Frankfurt Committee and was its descendant) and its further activities. The latter had cooperated with German as well as American, Swiss and Scandinavian missions, which is also discussed in the chapter. The second chapter (“The activities of the Union in the Ottoman Empire until World War I.”) describes the origination of activities of the Frankfurt Committee of GRUA in the Ottoman Empire. It also focuses on the course of activities of each of the five main stations of Mezire, Marash, Van, Moush and Harunie, the activities of each branch in the stations, namely orphan care, widow care, education, studies on crafts, medicine and evangelization. During the course of the time the number of children in the orphanages increased for several times, the level of teaching quality also rose in the stations (established by or with the help of the Union of Christian Charitable German Relief in the Orient) as well as in different school villages. By the World War I several significant events took place in the stations. For example, the establishment of teachers’ training seminary in Mezire and “Ephrat-siloah” hospital, the opening of “Tadeussian” Theological College in 1913, “Salem” hospital that gained wide recognition in Marash and the launching of the Holy Bible School of Women in 1913, etc. In the third chapter (“The stations of the UCCGRO from 1914 to 1919. The termination of the operations of the Union in the Ottoman Empire.”) the difficulties faced by the stations and by the UCCGRO are described in general, as well as the activities of each station from 1914 to 1919.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Франкфуртский комитет Немецкого союза помощи Армении и его деятельность в армянонаселённых областях Османской империи 1896-1919гг. The Frankfurt committee of German relief union for Armenia and its activities in the Armenian populated territories of the Ottoman empire (1896-1919).
    Uncontrolled Keywords: Мартиросян Айк Мурадович, Martirosyan Hayk M.
    Subjects: History
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 09 Feb 2018 16:29
    Last Modified: 16 Jul 2018 10:37
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/6691

    Actions (login required)

    View Item