Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Պոստմոդեռնիզմը 1990-2010-ական թթ. հայ գրականության մեջ

Մնացականյան, Դիանա Էդուարդի (2017) Պոստմոդեռնիզմը 1990-2010-ական թթ. հայ գրականության մեջ. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

Download (452Kb)
    [img] PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

    Download (1901Kb)

      Abstract

      Ատենախոսությունը նվիրված է ժամանակակից հայ գրականության մեջ իր որոշակի դրսևորումն ունեցող հետմոդեռնիզմի (պոստմոդեռնիզմի) առկայությանը, նրա օրինաչափությունների բացահայտմանը և քննադատության արձագանքներին: Հետազոտությունը կատարվել է լայնածավալ գրական նյութի հիման վրա, ընդգրկվել են գրեթե քառորդ դարի հայ գրականության բոլոր սեռերն իրենց առավել ցայտուն ներկայացուցիչներով: Պոստմոդեռնիզմն իր գրական, արվեստագիտական և ավելի լայն` քաղաքակրթական իմաստով տեսության մեջ դեռևս միասնական ու հստակ ընկալում չի ձևավորել, ուստի ատենախոսության մեջ անհրաժեշտաբար քննվել են տե¬սա¬կան տարաբնույթ ըմբռնումներ և արվել եզրակացություններ, որոնց լույսի տակ էլ քննվել են հայ գրականության մեջ ի հայտ եկած առանձնահատկությունները: Ուսումնասիրության առարկան 1990-2010-ական թվականների հնարավորի սահմաններում ընդգրկված հայ գրականությունն է` պոեզիան, արձակը, դրամատուրգիան: Ատենախոսության նպատակն է ուսումնասիրել և հանգամանալից քննարկումով ու համակարգված ներկայացնել 1990-2010-ական թվականների հայ գրականության մեջ պոստմոդեռնիզմի դրսևորման յուրահատկությունները` շեշտը դնելով դրա հետ կապված այնպիսի հարցադրումների վրա, որոնք մինչ օրս բավարար չափով ուսումնասիրված չեն: Ելնելով թեմայի առանձնահատկություններից` շեշտադրվել են մի քանի հիմնական խնդիրներ` Ներկայացնել պոստմոդեռնիզմ հասկացությունը և դրա զարգացման նախադրյալներն ու օրինաչափությունները: Քննությունը կատարել ըստ սեռային տարբերակման` ընդգծելու համար յուրաքանչյուր բնագավառում պոստմոդեռնի դրսևորման առանձնահատկությունները: Կատարել բնագրային հանգամանալից վերլուծություն` տեսանելի դարձնելու համար տեսական դրույթների կիրառումը: Ատենախոսության բերած կարևոր նորությունն այն է, որ առաջին անգամ 20-րդ դարավերջի և 21-րդ դարասկզբի հայ գրականությունը քննվել է միանգամայն նոր դիտանկյունից` շեշտը դնելով պոստմոդեռնիստական գաղափարների գեղարվեստական կիրառման վրա: Մինչ օրս, ի տարբերություն արտասահմանյան և ռուսական գրականագիտության, հայ գրականագիտության մեջ պոստմոդեռնիզմի առկայությանը գրեթե չեն անդրադարձել, և ըստ արժանվույն վերլուծություն չի կատարվել. հանդիպում են միայն նվազ թվով հիշատակումներ` այն էլ մամուլի էջերում: Նման անդրադարձներ թերևս կարելի է համարել Տաթև Սողոմոնյանի «Հայկական մոդեռնիզմ և հայկական պոստմոդեռնիզմ» , Ալվարդ Սեմիրջյան-Բեքմեզյանի «Պոստմոդեռնիզմի գեղագիտության հետքերով. Հովհաննես Թեքգյոզյանի «Փախչող քաղաքը» վիրտուալ կինովիպակը» հոդվածները, որոնց մեջ մասնակի հիշատակվում, երբեմն բնութագրվում է պոստմոդեռնիզմը: Այսինքն` ժամանակակից հայ գրականագիտության մեջ թեմայի ուսումնասիրության բացով պայմանավորված, կարծում ենք, որ սույն աշխատանքը կարելի է դիտարկել որպես նորություն: Քաղաքակրթական մեր ժամանակը պոստմոդեռնիստական է, հայ գրակ¬անության մեջ առկա են պոստմոդեռնիստական գաղափարներ և արտահայտչական միջոցներ, որոնց տեսական հիմնավորումը օրախնդիր հարց է: Ատենախոսության արդիականությունն էլ պայմանավորված է այդ հարցի պարզաբանման անհրաժեշտությամբ: Ուսումնասիրությունը կատարելիս կիրառվել են վերլուծական, տիպաբանական, երբեմն նաև համեմատական մեթոդները, որոնց միջոցով դիտարկվել են սույն ատենախոսության շրջանակներում ընտրված ստեղծագործությունների տեքստերը, ինչպես նաև մեկնաբանվել քննարկվող թեմաները: Ըստ հարկի` պայմանավորված վերլուծվող նյութով կամ խնդրի բնույթով, կիրառել ենք նաև պատմական մեթոդը, ժամանակագրական, կենսագրական և գրական երկերի վերլուծության համակարգային ու ամբողջական վերլուծության սկզբունքները: Ատենախոսության սահմաններում նյութը մատուցվում է բնագրերի կոնկրետ վերլուծությունների հիման վրա, հետևաբար առկա են որոշակի թվով բնագրային մեջբերումներ: Ատենախոսությունն իր գիտատեսական ու գործնական նշանակությամբ կարող է օգտագործվել ժամանակակից հայ գրականության դասընթացների, թեմատիկ կամընտրական դասախոսությունների և սեմինարների անցկացման համար, ինչպես նաև ժամանակակից հայ գրականության առանձնահատկություններն ուսումնասիրելիս: Ատենախոսության առանձին մասեր ներկայացվել են ՀՀ գիտական ժողովածուներում, պարբերականներում (տե՛ս հրապարակումների ցանկը սեղմագրի վերջում) և գիտաժողովներում: Ամբողջությամբ աշխատանքը քննարկվել է ԵՊՀ հայ բանասիրության ֆակուլտետի գրականության տեսության և գրաքննադատության ամբիոնում և դրական եզրակացությամբ հանձնարարվել է հրապարակային պաշտպանության: Ատենախոսությունը բաղկացած է ներածությունից, չորս գլուխներից, որոնք իրենց հերթին բաժանված են ենթագլուխների, եզրակացություններից և օգտագործած գրականության ցանկից: Ներածության մեջ հիմնավորվում է աշխատանքի թեման, բնութագրվում նյութի ուսումնասիրվածության աստիճանը, նրա գիտական նորույթը, հետա¬զո¬տության մեթոդաբանական հիմքը, պարզաբանվում են ուսումնասիրության նպատակներն ու խնդիրները: Ատենախոսության առաջին գլուխը կազմված է երեք ենթագլուխներից և նվիրված է «պոստմոդեռնիզմ» հասկացության, նրա առաջացման ու զարգաց¬ման պատմական և փիլիսոփայական նախադրյալների, մոդեռնիզմի հետ ունեցած առնչությունների և տարբերությունների, ինչպես նաև հայ իրականության մեջ քաղաքական, հասարակական և գեղագիտական հիմքերի հանգամանալից քննությանը: В диссертационной работе рассмотрено понятие «постмодернизм» и его влияние на современную армянскую литературу. Представлены прозаические, поэтические и драматические произведения современных армянских писателей. Научная новизна диссертации заключается в том, что это одно из первых системных исследований проявления постмодернизма в армянском литературоведении. В иностранной и русской литературе нередко встречаются ценные исследования пост¬модернизма, но в армянской литературе по сей день тема пост¬модернизма почти не изучалась и встречаются лишь несколько упоминаний, и то на страницах прессы. Объект исследования диссертации – Проявление постмодернизма в армянской литературе 1990-2010-ых гг. Диссертация состоит из введения, четырех глав с соответствующими подглавами и подразделами, заключения и списка литературы. Во введении обоснована актуальность темы исследования, степень научной разработанности темы, науч¬ная новизна работы, объект, предмет и цель исследования, методы диссертационного исследования, рамки и задачи исследования. Первая глава диссертационной работы («Исторические и теоретеческие основы постмодернизма») посвящена возникновению и развитию постмодернизма, сходству и различию между модернизмом и постмодернизмом, а также общественных, политических и эстетических основ постмодернизма в армянской реальности. Во второй главе («Опоздавшая» поэзия модернизма в период постмодернизма») рассматриваются проявления постмодернизма и его соотношение с модернизмом в современной армянской литературе. В этой главе произведения современных армянских поэтов классифицируются согласно постмодернистическим чертам. В третьей главе («Проза в сопоставленном контексте иронии и распада текста») представляются художественные проявления постмодернистического мировозрения писателей. Рассматривая общее состояние армянской прозы, мы вы¬делили те литературные произведения, в которых чаще всего встречаются постмодернистические черты. Были избраны как писатели советских времен, так и представители молодого поколения (Норайр Адалян, Левон Хечоян, Гурген Ханджян, Грачья Сарибекян). В четвертой главе («Постмодернистическая драма») рассматривается прояв¬ление постмодернистического мировоззрения в современной армянской драматургии. В заключении представлен ряд выводов, обобщающих проведенное исследование. In the dissertation we observe the concept of postmodernism and its influence on modern Arminian literature. Here prose, poetic and dramatic works by contempo¬rary Armenian writersare presented. The scientific innovation of dissertation asserts that this is one of the first systematized studies of the manifestation of postmodernism in Armenian literature. In foreign and Russian literature valuable research on postmodernism is much, while in Armenian literature to this day the theme of postmodernism has hardly been studied, and there are only a few references to it carried out on the pages of the press. The subject of the study is the manifestation of postmodernism in the 1990-2010-ies Armenian literature. The dissertation consists of an introduction, four chapters, which consist of subchapters, conclusions and references. The introduction focuses on the relevance of the topic of study, the level of the scientific elaboration of the topic, the scientific novelty of the work, the subject, the scope and the objectives of the study, the methods of the study carried out in dissertation,the frameworks and the tasks of the study. The first chapter of the thesis ("Historical and theoretical foundations of postmodernism") is devoted to the emergence and development of postmodernism, similarities and differences between modernism and postmodernism, as well as to the public, political and aesthetic foundations of postmodernism in the Armenian reality. The second chapter ("Late" poetry of modernism in the period of postmodernism”) examines the manifestations of postmodernism and its relation to modernism in modern Armenian literature. In this chapter the work by con-temporary Armenian poets is represented through classification implemented according to postmodern features. In the third chapter ("Prose in the juxtaposed context of irony and the collapse of the text") artistic manifestations of the postmodern worldview of writers appear. Considering the general state of Armenian prose, we singled out literary works of those writers in which postmodern features are most common. Here Soviet-era writers and representatives of the younger generation (Norayr Adalyan, Levon Khechoyan, Gurgen Khanjyan, Hrachya Saribekyan) are selected. In the fourth and last chapter (“Postmodern drama”) the manifestation of the postmodern worldview in contemporary Armenian drama is considered. In the conclusion we have introduced a number of deductions, which comprise the basis of the conducted study.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Постмодернизм в армянской литературе 1990-2010 годов. Postmodernism in Armenian literature 1990-2010-s.
      Uncontrolled Keywords: Мнацаканян Диана Эдуардовна, Mnatsakanyan Diana
      Subjects: Literature
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 23 Feb 2018 15:45
      Last Modified: 14 Jun 2018 11:46
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/6770

      Actions (login required)

      View Item