Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Պետական իշխանության հանրային իրավական պատասխանատվությունը ժամանակակից իրավունքում և դրա կենսագործման հիմնախնդիրները

Ամիրյան, Կարեն Սուրենի (2017) Պետական իշխանության հանրային իրավական պատասխանատվությունը ժամանակակից իրավունքում և դրա կենսագործման հիմնախնդիրները. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

Download (659Kb) | Preview
    [img] PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

    Download (2515Kb)

      Abstract

      Պետության հանրային իրավական պատասխանատվության կենսագործման կառուցակարգի հիմնադրման ու գործողության նախադրյալներից է հիմնահարցի տեսական հետազոտումը: Պատասխանատվության ինտիտուտի նկատմամբ իրավագիտության բոլոր ճյուղերում կայուն կերպով աճող հետաքրքրությունը, ինչ¬պես նաև պետական իշխանության հանրային իրավական պատասխանատվության հետ կապված հարցերն առաջին անգամ համալիր կերպով ուսումնասիրելն արդեն կանխորոշում են թեմայի արդիականությունը և գիտակցված անհրաժեշտությունը: Պետական իշխանության հանրային իրավական պատասխանատվության էության ու բովանդակության վերաբերյալ համապարփակ հետազոտությունները սուղ են, իսկ արտահայտված տեսակետները ո¬րոշ դեպքերում հակասական, հաճախ՝ նույնիսկ իրարամերժ, ինչը, անշուշտ, չի նպաստում տեսական և գործնական հարթություններում հարցի բովանդակության լիարժեք բացահայտմանը: Պետական իշխանության հանրային իրավական պատասխանատվության վերաբերյալ հարցերի ուսումնասիրումը նպաստում է վերջինիս շուրջ տեսական մտքի զարգացմանը, պրակտիկայում իրացմանը՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ պետական իշխանության պատասխանատվության հարցն առավել քան հրատապ է դառնում սահմանադրական օրինականության և սահմանադրական իրավակարգի ապահովման համատեքստում: Պատասխանատու պետական իշխանությունը ժամանակակից սահմանադրական պետության առանցքային չափորոշիչներից է, իսկ իշխանությունների իրական և հավասարակշռված բաժանման հրամայականը պահանջում է պետական իշխանության իրավական պատասխանատվության կայուն, իրավաբանորեն որոշակի և արդյունավետ համակարգ: Հայաստանի Հանրապետությունում 2015 թվականի սահմանադրական բարեփոխումներն էական նշանակություն ունեցան պետական իշխանության գործառույթ ինստիտուտ-լիազորություն շղթան առավել ներդաշնակ և հավասարակշռված դարձնելու հարցում: Միևնույն ժամանակ, չնայած ՀՀ սահմանադրական բարեփոխումների հայեցակարգում հստակ շեշտադրմանը, սահմանադրական նոր կարգավորումներում պետական իշխանության հանրային իրավական պատասխանատվության սկզբունքը հատվածական կերպով է ամրագրվել, ինչի արդյունքում վերոնշյալ շղթան չի կարող արդյունավետ գործել: Նման պայմաններում օբյեկտիվ անհրաժեշտություն է առաջացել գիտատեսական վերլուծության հիման վրա խորությամբ բացհայտել հանրային իրավական պատասխանատվության վերաբերյալ առկա սահմանադրական և օրենսդրական հիմնախնդիրները, համարժեք գնահատել դրանք և համակարգային տեսական և գործնական լուծումներ ա¬ռաջադրել, որոնք ուղղված կլինեն մի կողմից գործառույթ-ինտիտուտ-լիազորություն շթղայի ամբողջականացմանը և վերջինիս վերաիմաստավորմանն ու այլևս ընկալմանը որպես գործառույթ-ինստիտուտ-լիազորություպատասխանատվություն շղթայի, մյուս կողմից՝ սահմանադրություն-օրենսդրություն-պրակտիկա եռամիասնական կապի մեջ պա-տասխանատվության համակարգի ներդաշնակ և համահունչ իրացմանը: Պետական իշխանության և պաշտոնատար անձանց պատասխանատվության հարցն անհրաժեշտ է դիտարկել որակապես նոր հարթության մեջ և սահմանադրական մակարդակում հստակ ամրագրել դրական պատասխանատվություն կրելու հանգամանքը, նեգատիվ պատասխանատվության հիմքերը, պատասխանատվության ենթարկող հիմնական մարմինը, պատասխանատվության իրացման ընթացակարգերը և փոխկապակցված անհրաժեշտ այլ հարցեր: Այս առումով ուսումնասիրությունը նպատակ է հետապնդում նաև պետական իշխանության հանրային իրավական պատասխանատվության արդյունավետության ոչ բավարար մակարդակը պայմանավորող օրենսդրական առկա որոշակի բացերի, անհստակությունների և թերի կարգավորումների հաղթահարման հնարավոր լուծումներ ներկայացնել: Թեմայի գիտական մշակվածության աստիճանը: Պետական իշխանության հանրային իրավական պատասխանատվության հարցերին նվիրված համալիր հետազոտություններ գրեթե չկան: Եղածները քննարկվող հարցերին անդրադառնում են հատվածականորեն՝ առանց ամբողջական և համակարգային գիտատեսական վերլուծության և համարժեք եզրահանգումների: Պետական իշխանության հանրային իրավական, հատկապես սահմանադրական, պատասխանատվության հիմնախն¬դիր-ներն իրենց արտացոլումն են գտել մի շարք տեսաբանգիտնականների գիտական աշխատություններում: Հետազոտման առարկայի որոշ հարցերով տեսական ներդրում ունեն հատկապես, Գ. Հարությունյանի, Ա. Վաղարշյանի, Ռ. Հակոբյանի, Գ. Դանիելյանի, Ն. Ապիյանի, Ա. Եսայանի, Ի. ՈՒմնովայի, Վ. Խրոպանյուկի, Մ. Մարչենկոյի, Վ. Բոյցովայի, Մ. Կրոսնո¬վի, Վ. Չերվոնյուկի, Ա. Յուսուպովի, Վ. Ռոմանովայի, Չ. Բրենդիի, Ս. Թոդի, Լ. Դամրոշչի, Ռ. Բրաունի և այլոց աշխատությունները: Հարկ է նաև նկատել, որ հայրենական իրավական գրականութ-յան շրջանակներում պետական իշխանության հանրային իրավական պատասխանատվության հետ կապված հարցերը (հատկապես 2015 թ. սահմանադրական փոփոխությունների համատեքստում) դեռևս լիարժեք ուսումնասիրված չեն և դ¬րանց վերաբերյալ համալիր գիտական հետազոտությունները բացակայում են: Հետազոտության նպատակը և խնդիրները: Հետազոտության հիմնական նպատակն է սոցիալական պատասխանատվության համակարգում պետական իշխանության հանրային իրավական պատասխանատվության սկզբունքի արդյունավետ իրացման տ¬սական և գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի վերհանումը, օբյեկտիվ գնահատումը և համալիր վերլուծությունը, ինչպես նաև իշխանությունների իրական և հավասարակշռված բաժանման գործում պետական իշխանության հանրային իրավական պատասխանատվության դերի բացահայտումը և դրանց հետագա կատարելագործմանն ուղղված հայեցակարգային եզրահանգումների, ինչպես նաև գիտագործնական բնույթի առաջարկների ներկայացումը: Նշված նպատակի իրագործման համատեքստում առաջադրվել են հետևյալ հիմնական հետազոտական խնդիրները. վեր հանել պետական իշխանության իրավական պատասխանատվության էությունը և փոխհարաբերակցությունը քաղաքական պատասխանատվության հետ, պարզաբանել «հանրային իրավական պատասխանատվութ-յուն», «պետական իշխանության հանրային իրավական պատասխանատվություն» եզրույթների բովանդակային ծավալը՝ սահմանելով վերջիններիս տեսական բնորոշումը և հստակեցնե¬լ դրանց տեղն իրավական պատասխանատվության համակարգում, բացահայտել պետական իշխանության հանրային իրավական պատասխանատվության դասակարգման չափանիշները, տեսակներն ըստ այդ չափանիշի, դրանց յուրահատկությունները, համակարգային վերլուծության ենթարկել պետական իշխանության հանրային իրավական պատասխանատվության դրական և նեգատիվ դրսևորումները՝ ընդգծելով վերջիններիս լիարժեք ընկալման անհրաժեշտությունը և առաջադրել օրենսդրական մակարդակում դրանց համարժեք իրացման նոր մոտեցումներ, միջազգային լավագույն փորձի ներկայացման լույսի ներքո վերհանել ոչ միայն պետական իշխանության սուբյեկտների, այլև դրանց պաշտոնատար անձանց պատասխանատվության վերաբերյալ առկա խնդիրները, ժամանակակից ընկալումները և հետագա զարգացման հնարավոր ուղիները, ներկայացնել պետական իշխանության հանրային իրավական պատասխանատվության հիմքերը, պատասխանատվության հարցը բարձրացնող, քննության առնող և որոշում կայացնող սուբյեկտները, պատասխանատվության կենսագործման ընթացակարգերը, իրավական հետևանքները,վեր հանել և ուսումնասիրել պետական իշխանության հանրային իրավական պատասխանատվության արդյունավետ համակարգ ձևավորելու գործընթացին խոչընդոտող իրավական և վարքածգային գործոնները՝ մշակելով և առաջադրելով պատասխանատվության արդյունավետության բարձրացման բարձրացման վրա ազդեցություն ունեցող գործիքակազմ, պարզել և գնահատել տարբեր մարմինների դերակատարությունը պետական իշխանության հանրային իրավական պատասխանատվության սկզբուն¬քի ի¬րաց¬ման մեջ՝ հատուկ կարևո¬րե¬լով դատական մարմինների գո¬ծունեությունն այդ հարցում: Впервые в рамках диссертации всесторонне изучены сущность и виды публично-правовой ответственности государственной власти, проблемы ее реализации, место и роль различных органов в рамках публично-правовой ответственности государственной власти. Исследование также проводилось в свете конституционных реформ 2015 года, на основании которых были подняты вопросы усовершенствования различных правовых регулирований, представлены новые концептуальные подходы научно-теоретического и научно-практического характера. Публично-правовая ответственность является одной из основных ценностей демократического общества. Публично-правовая ответственность государственной власти призвана обеспечивать разделение властей и стабильный баланс, сокращать коррупционные проявления, олигархизацию власти, а меры публично-правовой ответственности выступают как средства в механизме сдержек и противовесов, направленные на нейтрализацию злоупотребления властью. Ответственная государственная власть является одним из ключевых критериев современного конституционного государства, а императив реального и сбалансированного разделения властей требует стабильной, юридически определенной и эффективной системы правовой ответственности государственной власти. Конституционные реформы в Республике Армения 2015 года сыграли важную роль в придании этой цепочке функция-институт-полномочие государственной власти большей гармоничности и сбалансированности. В то же время принцип публично-правовой ответственности государственной власти закреплен неполно, в результате чего цепочка функция-институт-полномочие государственной власти не может действовать эффективно. В таких условиях появилась объективная необходимость глубокого раскрытия на основе научно-теоретического анализа существующих конституционных и законодательных вопросов публично-правовой ответственности, соразмерно оценить их и предложить системные теоретические и практические решения, которые будут направлены, с одной стороны, на целостность цепочки функция-институт-полномочие, ее переосмысление и восприятие как цепочки функция-институт-полномочие-ответственность, с другой стороны, на гармоничную и соразмерную реализацию системы ответственности в тройной связке конституция-законодательство-практика.Within the framework of this thesis, the essence and types of public legal responsibility of state power, the main issues of its implementation, the place and role of many authorities within the framework of public legal responsibility of state power have been thoroughly studied for the first time. The research has also been carried out in the light of the 2015 constitutional amendments, based on which the issues of improving many legal regulations have been revealed, as well as new scientific and scientific-technical conceptual approaches have been presented. Public legal responsibility is one of the cornerstone values of democratic society. Public legal responsibility of state power is called to ensure the separation of powers and stable balance, reduce curruption manifestations, oligarchization of power, and the means of public legal responsinbility are mechanisms of checks and balances aimed at neutralizing the abuse of power. The responsible state power is one of the key criteria of the modern constitutional state, and the imperative of real and balanced separation of powers requires a stable, legally defined and effective system of legal responsibility of state power. The constitutional reforms of 2015 in the Republic of Armenia were essential in making the function-institution-authority chain of state power more harmonious and balanced. At the same time, the principle of public legal responsibility of state power was fixed fragmentarily, as a result of which the function-institution-authority chain of state power cannot function effectively. In such circumstances, it is objectively necessary to deeply identify the existing constitutional and legislative issues of public legal responsibility based on scientific and theoretical analysis, adequately assess them and propose systemic and practical solutions aimed at, on the one hand, atcompletion of function-institution-authority chain, its rethinking and finally its consideration as function-institution-authority-responsibility chain, and on the other hand, aimed at harmonious and consistent implementation of the responsibility system in the constitution-legislation-practice triangual link. The issue of the responsibility of state power and officials should be considered in a qualitatively new dimension, and to clearly define the grounds for bearing positive responsibility at the constitutional level, the grounds for negative responsibility, the main authority compelling the responsibility, the procedures of implementing responsibility and other relevant interrelated issues. In this regard, this study also aims to provide possible solutions to the current legislative gaps, uncertainties and deficiencies, which result in ineffectiveness of the public legal responsibility of state power.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Публично-правовая ответственность государственной власти в современном праве и проблемы ее реализации. Public legal responsibility of state power in the modern law and main issues of its implementation.
      Uncontrolled Keywords: Амирян Карен, Amiryan Karen
      Subjects: Law
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 23 Feb 2018 16:08
      Last Modified: 14 Jun 2018 14:09
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/6772

      Actions (login required)

      View Item