Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Սովորողների իմացական իմացական հետաքրքրությունների զարգացումը ֆիզիկայի պատմական նյութերի օգտագործմամբ

Սարգսյան, Մարատ Վրեժի (2018) Սովորողների իմացական իմացական հետաքրքրությունների զարգացումը ֆիզիկայի պատմական նյութերի օգտագործմամբ. PhD thesis, Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարան.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

Download (678Kb) | Preview
    [img] PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

    Download (2233Kb)

      Abstract

      «Ֆիզիկա» գիտությունը նշանակալի դեր ունի յուրաքանչյուր հասարակության քաղաքակրթության զարգացման և գիտատեխնիկական առաջընթացի գործում: Ֆիզիկայում կատարվող հայտնագործությունները ոչ միայն հարստացնում և զարգացնում են մեր գիտելիքները բնության մասին, այլև շատ հաճախ խթան են հանդիսանում հարակից այլ գիտությունների զարգացման գործում: Այսպես, օրինակ` քվանտային տեսության հայտնագործումը թույլ տվեց քիմիկոսներին ըմբռնել նյութերի քիմիական կառուցվածքի և քիմիական ռեակցիաների վերաբերյալ կուտակված փորձառական փաստերի ողջ բնույթն ու բազմազանությունը: Պինդ մարմիններում ալիքների տարածման օրենքներից են օգտվում երկրաբանները Երկրի ընդերքը հետազոտելիս, ինչի շնորհիվ էլ երկրաբանական գիտություններում մշակվել են երկրաշարժաբանության մեթոդները: Հսկայական է ֆիզիկայի ազդեցությունը հասարակության արտադրական ուժերի զարգացման վրա: Ժամանակակից տեխնիկայի մի շարք բնագավառներ` էլեկտրոնիկա, ավտոմատիկա, միջուկային տեխնիկա, հրթիռաշինություն, ռադիոտեխնիկա, ավտոմոբիլաշինություն և այլն, այնքան սերտորեն են կապված ֆիզիկային, որ կարելի է ասել, հանդիսանում են նրա մի մասը: Միաժամանակ, գիտության և տեխնիկայի «ավանդական» բնագավառներում նոր ֆիզիկական գաղափարների կիրառումը հաճախ բերում է որոշ խնդիրների սկզբունքորեն նոր լուծումների: Այս ամենը ծառայում է մարդկության կենսամակարդակի բարձրացմանը: Մասնագիտական ինչպիսի գործունեություն էլ ծավալի մարդը, ֆիզիկայից ստացված գիտելիքները նրան պիտանի են լինելու ինչպես կենցաղային բազմաբնույթ խնդիրներ լուծելու, այնպես էլ բնության երևույթների վերաբերյալ ընդհանուր պատկերացում կազմելու համար: Ֆիզիկայի ուսումնասիրությունը մարդկությանը առավելագույնս հնարավորություն է ընձեռում ձգտել դեպի իմացություն, որոնել և գտնել դեպի կատարելություն հասնող նոր ուղիներ, ինչը մեծագույն բավարարվածություն է պատճառում կյանքում: Հասարակության առջև ծառացած մի շարք հիմնախնդիրների լուծման համար չափազանց կարևոր է «ֆիզիկա» ուսումնական առարկայի արդյունավետ ուսուցումը միջնակարգ հանրակրթական դպրոցում, որն անհնար է առանց ֆիզիկայի պատմական նյութերի օգտագործման: Ֆիզիկայի ուսուցման գործընթացում պատմական նյութերը կարելի է օգտագործել և՛ որպես գիտելիքների աղբյուր, և՛ որպես ուսուցման մեթոդ, և՛ որպես սովորողների իմացական հետաքրքրությունների զարգացման միջոց: Ֆիզիկայի պատմության վերաբերյալ կան բազմաթիվ աշխատանքներ: Դրանց վերաբերյալ զգալի աշխատանքներ են կատարվել այնպիսի հայտնի գիտնականների կողմից, ինչպիսիք են Մ. Լաուեն, Բ. Սպասկին, Ա. Այնշտայնը, Լ. Ինֆելդը, Լ. դը Բրոյլը, Դյագիլևը, Կուդրյավցևը, Մ. Լյոցցին, Վ. Մոշչանսկին, Ե. Սավելովան, Հ. Լիպսոնը, Ջ. Տրիգգը, Վ. Լեբեդևը և այլք: Զգալի աշխատանքներ են կատարվել նաև հայ մանկավարժագետ-մեթոդիստների կողմից ի դեմս Է. Ղազարյանի, Ս. Մայիլյանի, Լ. Գրիգորյանի, Գ. Պետրոսյանի և այլոց: Ֆիզիկայի պատմության վերաբերյալ եղած աշխատանքներում առ այսօր չկա մի հետազոտություն, որտեղ ֆիզիկայի պատմական նյութերն օգտագործվեն որպես սովորողների իմացական հետաքրքրությունների զարգացման միջոց: Ֆիզիկայի պատմական նյութերը ուսումնական նյութի բաղկացուցիչ մասն են հանդիսանում, որոնք չափազանց կարևոր են ֆիզիկայի ուսուցման գործընթացում: Դրանք զարգացնում են սովորողների աշխարհընկալումը, խթանում են ճանաչողական հետաքրքրությունների զարգացմանը և, վերջին հաշվով, նպաստում են ֆիզիկայի ուսուցման արդյունավետության բարձրացմանը: Կրթության հումանիտարացման արդի ժամանակաշրջանում ֆիզիկայի ուսուցման գործընթացում պատմական նյութերի օգտագործման անհրաժեշտությունն է՛լ ավելի է մեծանում` հանրակրթության ոլորտում պահանջելով պատմականության հիմնախնդրի նոր լուծումներ: Սույն աշխատանքում մենք մեր առջև խնդիր ենք դրել ցույց տալ, որ ֆիզիկայի ուսուցման գործընթացում գիտության պատմությունը հանդիսանում է ժամանակակից մեթոդական համակարգի անքակտելի մասը, առանց որի հնարավոր չէ ճիշտ իրականացնել ֆիզիկայի ուսուցումը միջնակարգ հանրակրթական դպրոցում: Այս ամենով է պայմանավորված հետազոտության թեմայի արդիականությունը: Հետազոտության օբյեկտը հիմնական և ավագ դպրոցում ֆիզիկայի ուսուցման համակարգն է: Հետազոտության առարկան Ֆիզիկայի պատմական նյութերի միջոցով սովորողների իմացական հետաքրքրությունների զարգացման գործընթացն է: Հետազոտության նպատակն է մշակել արդյունավետ մեթոդիկա, որը հնարավորություն կընձեռի ուսուցման գործընթացում ֆիզիկայի պատմական դրվագների օգնությամբ զարգացնել սովորողների իմացական հետաքրքրությունները: Հետազոտության վարկածը. Եթե` ֆիզիկայի դպրոցական դասընթացում բացի պատմական փաստերից ընդգրկվեն նաև պատմական բովանդակությամբ խնդիրներ, մեծ տեղ տրվի հետաքրքրաշարժ պատմական նյութերին, մշակվեն ֆիզիկայի պատմությանը վերաբերող աշխատանքների (ռեֆերատներ, պատմական բովանդակությամբ խնդիրներ և փորձեր) ընտրման, կատարման, հանձնարարման և ստուգման կոնկրետ ուղիներ, ապա` հնարավորություն կընձեռվի ոչ միայն զարգացնելու սովորողների իմացական հետաքրքրությունները, այլև վերլուծական կարողությունները, որոնք իրենց հերթին կնպաստեն ֆիզիկայի ուսուցման արդյունավետության բարձրացմանը: Հետազոտության վարկածից բխում են նրա հետևյալ խնդիրները. Ուսումնասիրել հետազոտության թեմային առնչվող գիտամեթոդական գրականությունը: Կազմակերպել ֆիզիկայի պատմությանը վերաբերող արտադասային պարապմունքներ և նրանցում ընդգրկել ոչ միայն պատմական փաստերի ու տեղեկությունների, այլ նաև հայտնի պատմական փորձերի ու գիտափորձերի ուսումնասիրություններ, ինչպես նաև՝ պատմական բովանդակությամբ խնդիրներ: Հետազոտության ընթացքում կիրառվել են հետևյալ մեթոդներ.Հետազոտության թեմայի վերաբերյալ գիտամեթոդական գրականության ուսումնասիրում: Թաիրովի միջնակարգ դպրոցում հեղինակի կողմից բաց դասի կազմակերպում «Պատմություն բնության հիմնարար օրենքներից մեկի հայտնագործման մասին (Էներգիայի պահպանման և փոխակերպման օրենքը)» թեմայով: Մանկավարժական գիտափորձի կազմակերպում և անցկացում: Հետազոտության արդյունքներիփորձարկում: Наука “Физика” играет значительную роль в развитии цивилизации и научно-технического прогресса каждого общества. Открытия сделанные данной наукой не только обогащают и развивают наши знания о природе, но и часто являются стимулом для развития других смежных наук. Исторические эпизоды в процессе преподавания физики могут использоваться как источники знаний, как методы обучения и как средства развития познавательного интереса учащихся. Вопросу применения исторических сведений в процессе преподавания физики посвящены работы известных учёных, таких, как М. Лауэ, Б. Спасский, А. Айнштайн, Л. Инфельд, Л. де Бройль, Дягилев, Кудрявцев, В. Мошчанский, Е. Савелова, Х. Липсон, Дж. Тригг, В. Лебедев и другие. Значимый вклад в данную науку внесли также армянские педагоги-методисты в лице Э. Казаряна, С. Маиляна, Л. Григоряна, Г. Петросяна и других. Однако по истории физики до сих пор не было проведено исследования, в котором исторические эпизоды физики используются как метод преподавания физики и средство развития интересов студентов. Исторические эпизоды физики являются частью учебного материала, которые чрезвычайно важны в процессе преподавании физики. Они развивают мировоззрение учащихся, стимулируют и развивают их познавательный интерес и, в конечном итоге, повышают эффективность преподавания физики. В современных реалиях гуманитаризации образования все более возрастает потребность в использовании исторических эпизодов в процессе обучения физике, с требованием новых решений исторической проблемы в области общего образования. В этой работе мы ставили задачу показать, что история науки в процессе преподавания физики является неотъемлемой частью современной методологической системы, без которой невозможно должным образом осуществлять преподавании физики в средних образовательных школах. Всем вышеперечисленным и обусловлена актуальность темы исследования. Целью исследования является разработка эффективной методологии, которая позволит с помощью исторических эпизодов науки развить познавательные интересы учащихся в процессе обучения физики. Задачи исследования: Изучить научно-методическую литературу по теме исследования. Организовать внеклассные занятия по истории физики и включить в нее не только исторические факты и сведения, но также задачи с историческим содержанием. Научная новизна исследования. Помимо исторических фактов, проведены ряд опытов с историческим содержанием. Разработана система задач с историческим содержанием. Разработаны требования к правильному использованию исторических материалов в преподавании физики. Разработана методика обучения и проверки самостоятельных работ (рефераты). Теоретическая значимость исследования. Обоснована необходимость периодического и целенаправленного использования исторических эпизодов в процессе обучения. Исторические факты, задачи с историческим содержанием и опыты/эксперименты, разработанные автором данной работы могут дополнить те разделы теории и практики преподавания физики, которые посвящены методам, средствам и задачам преподавания физики в общеобразовательной школе. Практическая значимость исследования. Исторические сведения, разработанные автором, могут быть использованы не только на уроках физики в средней и старшей школах, но и в педагогических вузах в процессе преподавании предмета “Теория и методика преподавания физики”. . Science "Physics" plays a significant role in the development of civilization and the scientific and technological progress of each society. Discoveries made by this science not only enrich and develop our knowledge of nature, but also often stimulate the development of other related sciences. Historical episodes in the teaching of Physics can be used as sources of knowledge, as teaching methods and means of development of the cognitive interest of students. There are numerous works of well-known scientists dedicated to the history of Physics, such as M. Laue, B. Spassky, A. Ainstein, L. Infeld, L. de Broglie, Diaghilev, Kudryavtsev, V. Moshchansky, E. Savelova, X Lipson, J. Trigg, V. Lebedev and others. The significant contribution to this science was made by Armenian pedagogical methodologists, such as E. Ghazaryan, S. Mailyan, L. Grigoryan, G. Petrosyan and others. However, any study has not been carried so far, where historical episodes of Physics are used as a method of teaching Physics and means of developing students' interests. Historical episodes of Physics are part of the teaching materials, that are extremely important in the teaching of Physics. Those develop the worldview of students, stimulate and develop their cognitive interests and, ultimately, enhance the effectiveness of teaching Physics.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Развитие познавательных интересов учащихся посредством использования исторических материалов по физике. Development of cognitive interests of students by using the historical materials on physics.
      Uncontrolled Keywords: Саргсян Марат Врежович, Sargsyan Marat Vrezh
      Subjects: Pedagogy
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 26 Feb 2018 10:01
      Last Modified: 15 Jun 2018 15:35
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/6774

      Actions (login required)

      View Item