Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Մարդու առողջության վրա շրջակա միջավայրի ներգործության սոցիալ-տնտեսական գնահատման հիմնախնդիրները ՀՀ-ում

Կեովտերելյան, Բեատրիսա Կարպիսի (2017) Մարդու առողջության վրա շրջակա միջավայրի ներգործության սոցիալ-տնտեսական գնահատման հիմնախնդիրները ՀՀ-ում. PhD thesis, Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (3207Kb)
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (489Kb)

      Abstract

      Շրջակա միջավայրի աղտոտումն, առաջին հերթին ազդում է մարդու առողջության վրա` առաջացնելով բազմաթիվ ախտածին հիվանդություններ և վատթարացնելով մարդու օրգանիզմի բնականոն կենսագործունեությունը: Մարդու ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա ունեցել է զարգացման ուրույն դրսևորումները: Մասնավորապես, շրջակա միջավայրը գործել է «բնական ինքնակազմակերպման» ընդհանուր օրենքների զարգացման հիման վրա: Ներկայումս շրջակա միջավայրը սկսում է փոփոխվել` պայմանավորված լինելով կենսոլորտի զարգացման հետ, ինչը տարիների ընթացքում գնալով կորցնում է իր «բնականությունը»: Ընդ որում, շրջակա միջավայրի աղտոտումն, առաջին հերթին ազդում է մարդու առողջության վրա` առաջացնելով բազմաթիվ ախտածին հիվանդություններ և վատթարացնելով մարդու օրգանիզմի բնականոն կենսագործունեությունը: 21-րդ դարում հասարակական հարաբերությունների զարգացումն ու ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառությունը, ըստ էության, պետք է նպաստեին մարդու առողջության պահպանմանն ու բարելավմանը, սակայն դրանք իրենց հերթին առաջացրեցին նոր հիվանդություններ, որոնք բերում են մարդու կյանքի տևողության նվազմանը։ Տարբեր միջազգային և հայրենական կազմակերպությունների կողմից կատարված ուսումնասիրություններում և վերլուծություններում առանձնացվել են այն գործոնները, որոնք ազդեցություն են ունենում մարդու առողջության պահպանման և բարելավման վրա: Շրջակա միջավայրի փոփոխությունների պարզորոշ ազդեցությունը մարդու առողջության վրա հանգեցրին նոր գիտության՝ էկոլոգիայի առաջացմանը: Դրա կարևոր ուղղություններից մեկն է հանդիսանում էկոլոգիական կազմավորումը: Մարդու առողջության վրա շրջակա միջավայրի ներգործության հիմնախնդիրները արդիական են տնտեսական զարգացման արդի փուլում և պետք է նկատել, որ ներկայացվող հիմնախնդիրը քիչ է ուսումնասիրվել հատկապես հայազգի հեղինակների, հետազոտողների կողմից, և, մասնավորապես չի տրվել վերջինիս ներգործություն սոցիալ-տնտեսական գնահատականը: Այդ իսկ պատճառով, ատենախոսությունում կատարվել է համակարգային վերլուծություն, որի նպատակը մարդու առողջության վրա ազդող շրջակա միջավայրի գործոնների հիմնավորումն է: Ներկայացված խնդիրների լուծման հրատապությունից էլ ելնելով, կատարվել է խորքային մասնագիտական վերլուծություն, որի համար կիրառվել են վիճակագրական և մաթեմատիկական տարբեր գործիքներ, նպատակ ունենալով հիմնավորել՝ մարդու առողջության վրա շրջակա միջավայրի ներգործության սոցիա-տնտեսական հիմնախնդիրները և հաշվարկել մարդու առողջության և շրջակա միջավայրի ներգործության կապը, ՀՀ բնակչության սեռատարիքային տարբեր խմբերում կյանքի կորստի ռիսկը և դրա հետևանքով պատճառած տնտեսական վնասի չափը: Ներկայացված հիմնախնդրներով էլ պայմանավորված է թեմայի ընտրությունն ու արդիականությունը: Основной целью исследования является оценка влияния воздействия окружающей среды на здоровье человека, а также обоснование его социально-экономических проблем. Для достижения этой цели были поставлены следующие задачи: изучить воздействие человека на окружающую среду и проявления его развития, провести систематический анализ факторов, влияющих на здоровье человека, оценить применение инструментов для повышения эффективности экологической среды в Республике Армения, определить экологические факторы окружающей среды, оценить риск смертности, угрожающей здоровью человека и величину экономического ущерба, причиненного экологическими последствиями в Республике Армения, предложить механизмы для решения проблем эффективности системы здравоохранения и доступности медицинских услуг для населения в РА, разработать систему, направленную на возникновение риска причинения вреда здоровью населения Республики Армения путем экологического воздействия, и оценить размер экономического ущерба посредством риска потери жизни человека. Объектом исследования является факторный анализ состояния здоровья населения Армении, а предметом исследования - оценка социально-экономических факторов окружающей среды и воздействие на здоровье населения в РА. В ходе проведенного исследования разработаны и получены результаты теоретического и практического значения, и содержание новизны заключается в следующем: В результате разделения приоритетов реформирования сектора здравоохранения были оценены и скоординированы социально-экономические факторы, влияющие на коэффициент смертности вследствие ухудшения окружающей среды, а также предложены целевые меры, направленные на снижение общего показателя смертности в контексте улучшения состояния окружающей среды. The main goal of the dissertation is to assess the impact of the environmental impact on human health, as well as to substantiate its social and economic issues. For achievement of this goal, the following objectives have been set: study the human impact on the environment and manifestations of its development; conduct a systematic analysis of factors affecting human health, assess the use of tools for improvement of efficiency of ecological environment in the Republic of Armenia, identify the factors of ecological environment, assess mortality risk threatening human health and the amount of economic damage caused by environmental impacts in the Republic of Armenia, propose mechanisms for solution of efficiency issues of the health care system and accessibility of medical services to the population, develop a system aimed at formation of risk causing harm to health of the population of the Republic of Armenia by means of environmental impact and assess the amount of economic damage through the risk of loss of human life. The object of the dissertation is a factor analysis of health status of the population of Armenia, and the subject of the dissertation is assessment of social and economic factors of the environment and impact on public health in the Republic of Armenia. In the he course of the research, results of theoretical and practical value have been developed and obtained, and as a novelty the following could be considered: As a result of separation of priorities of reformation of the health care sector, social and economic factors influencing the mortality rate as a result of environmental degradation have been assessed and coordinated, as well as targeted measures aimed at reduction of overall mortality index in the context of environmental improvement have been proposed. Based on macroeconomic and health care efficiency indicators in Armenia, risk for human health and amount of economic damage for various gender groups of population caused by the environmental impact have been assessed, and as a result of identification of deficiencies in the Armenian health care system measures aimed at the development of its competitiveness have been proposed. As a result of coordination of factors threatening human health and leading to environmental pollution, environmental impacts affecting human health have been elaborated and assessed, and seven hypotheses have been proposed, based on which strategic steps to be undertaken for improvement of the environment and human health have been presented.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Проблемы оценки социально-экономического воздействия окружающей среды на здоровье человека в РА. The issues of social-economic assessment of the environmental impact on human healt in the RA.
      Uncontrolled Keywords: Кеовтерелян Беатриса Карписовна, Keovterelyan Beatrisa Karpis
      Subjects: Economy
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 26 Feb 2018 10:09
      Last Modified: 21 Jun 2018 11:16
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/6775

      Actions (login required)

      View Item