Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Իրանահայ կոմպոզիտորական արվեստը XX դարում

Այվազյան, Շուշան Գագիկի (2017) Իրանահայ կոմպոզիտորական արվեստը XX դարում. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (6Mb) | Preview
    [img] PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (38Mb)

      Abstract

      Հարոատ պատմամշակութային ավանդույթներ ունեցող Պարսկահայքը կարևոր դեր է խաղացել Իրանի մշակույթի զարգացման բնագավառում' նպաստելով երկու ժողովուրդների մշակույթների փոխներգործությանն ու փոխհարստացմանը:Թեև երկու ժողովուրդների միջև մշակութային դարավոր կապերը գրեթե չեն ընդհատվել, սակայն պատմաքաղաքական և տնտեսական հանգամանքները մշտապես թելադրում են նոր մոտեցումներ, առաջադրում նոր խնդիրներ: Այդ շարքում առանձնակի կարևորություն է ձեռք բերում երաժշտականմշակույթը, մասնավորապես պրոֆեսիոնալ կոմպոզիտորական ստեղծագործությունը:Իրանահայ կոմպոզիտորական արվեստը XX դարում ներկայանում է մի շարք անվանի ստեղծագործողներով, որոնց ձեռքբերումները գնահատվել են թե' Իրանում, թե' Հայաստանում և թե' աշխարհի տարբեր երկրներում: Նիկոլ Գալանդերյանը, էմմանուել Մելիք-Ասլանյանը, Աևոն և Ռուբեն Գրիգորյանները, Հրանտ Բեկլարյանը, Այուդվիգ Բազիլը, Ավետիս Ջամբազյանը և այլք կազմում են այն արվեստագետների շարքը, որոնց ներդրումը մեծ է Իրանի երաժշտական մշակույթում: Նրանցից շատերը, Իրանի Իսլամական հեղափոխությունից (1979 թ.) հետո ստեղծված անբարենպաստ պայմանների հետևանքով հեռացել են Իրանից, ապրել և գործել են Հայաստանում, ԱՄՆ-ում և Եվրոպայում: Իրանահայ կոմպոզիտորների գործունեությունը,որպեսհայ արվեստը միջազգային հարթակներում ներկայացնող կարևոր ոլորտ, կարիք ունի արժանի գնահատանքի նախ և առաջ Հայրենիքում: Հայ պրոֆեսիոնալ երաժշտարվեստի այս ընդգրկուն և գրեթե չուսումնասիրված շերտի քննությունը կարևոր է արդի ժամանակաշրջանում ձևավորված պատմաքաղաքական և մշակութային նոր հարաբերությունների տեսանկյունից և կարող է ասպարեզ հարթել հետագա հետազոտությունների համար: Իրանահայ կոմպոզիտորների երաժշտահասարակական, ստեղծագործական և կատարողական գործունեությունը համալիր ուսումնասիրության առարկա չի դարձել և երաժշտագիտական բավարար քննության չի ենթարկվել: Բացի առանձին կոմպոզիտորների ստեղծագործական հակիրճ դիմանկարներից՝ հոդվածների և հազվադեպ մենագրությունների տեսքով, չկա իրանահայ երաժշտական մշակույթին նվիրված հատուկ ուսումնասիրություն, որտեղ ամփոփված, վերլուծված և գնահատված է առավել նշանակալի հեղինակների ստեղծագործությունը: Մեր թեմային առնչվող գրականության մեջ անհրաժեշտ է նախ և առաջ առանձնացնել Ցիցիլիա Բրուտյանի երեք մեծ աշխատությունները , որոնցից առաջինում' «Սփյուռքի հայ երաժիշտները» գրքում հեղինակն այբբենական կարգով ներկայացնում է սփյուռքում մեծ ճանաչում ունեցող, ինչպես նաև սկսնակ երաժիշտների լայն շրջանակ, իրանահայ գործիչներից բացառապես Նիկոլ Գալանդերյանն է ընդգրկված այդ գրքում: Оценен вклад армянских музыкантов в иранскую культуру с точки зрения установления исполнительских и творческих критериев классической музыки, развития различных жанров профессиональной музыки в Иране, обработки народных песен и их использования в композиторском творчестве. Всестороннее исследование архивных материалов, нововыявленных фактов, изданных и неопубликованных произведений позволяет заключить, что роль и значение ирано-армянской колонии в Иране не ограничивается рамками общины. Армянским профессиональным музыкантам приписывается почетная инициатива осуществления первых оперных спектаклей в Иране, создания первого симфонического оркестра, струнного квартета, первых учебников, разработка методики преподавания игры на скрипке и фортепиано. Они принимали активное участие в работах по основанию в разных городах Ирана музыкальных школ и консерватории. Им принадлежит также первая многоголосная и оркестровая обработка национального гимна Ирана. В то же время, для армянских композиторов была важна роль “национального”, выраженного в широком использовании в их сочинениях ладо- интонационных, ритмико-мелодических особенностей, характерных для народной, духовной и народно-профессиональнои музыки. Собранный в работе материал свидетельствует также о том, что в произведениях ирано-армянских композиторов нашли своеобразное отражение элементы музыкального фольклора разных провинций Исторической Армении (в частности, Акна, Вана, Чмшкацака). Творчески используя традиции отечественной музыкальной культуры, они по-своему способствовали сохранению национального самосознания и музыкальной идентичности. Малочисленные песни, сохранившиеся в устной традиции и передаваемые из поколения в поколение, и их креативные воплощения в произведениях разных композиторов, несомненно, являются ценным материалом, дополняют наши представления, особенно о некогда богатом музыкальном фольклоре Акна. Светлым маяком для них было дело Комитаса. Усилиями И. Галандеряна, А. Патмагряна, Р. Григоряна, А. Мардояна и др. иранская народная песня получила многоголосное звучание и сценическую жизнь. Исследовав доступный нам материал и источники, можем сделать следующее обобщение: деятельность композиторов ирано-армянской общины XX века значима и как выражение армянской музыкальной культуры - со своеобразным характером формирования ее историко-культурных традиций и творческих направлений - и как деятельность, направленная на становление и творческое развитие в Иране традиций профессионального музыкального искусства. The creative portraits of N.Galanderyan and L. Basil, representatives of different generations of composers, have been examined in two different chapters. Nicol Galanderyan’s creative legacy has been outlined on the basis of both published and unpublished materials available to us, with special focus on the peculiarities of his melodic thinking based on different genres of Armenian music. In highlighting Ludvig Basel’s creative biography special emphasis has been laid on the value of his innovative and unusual work. Through the analysis of his works belonging to different genres the characteristic features of his abstract synthetic style developed in his arrangements of folk, ashough and spiritual songs have been revealed.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Творчвство ирано-армянских композиторов XX века. The work of Iranian-Armenian composers in the XX century.
      Uncontrolled Keywords: Айвазян Шушан, Ayvazyan Shushan
      Subjects: Art Science
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 26 Feb 2018 11:11
      Last Modified: 20 Jun 2018 13:12
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/6782

      Actions (login required)

      View Item