Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Հայկական լոբբիստական կազմակերպությունների գործունեությունը ԱՄՆ-ում 1965-2015 թթ.

Մամյան, Լիանա Լևոնի (2017) Հայկական լոբբիստական կազմակերպությունների գործունեությունը ԱՄՆ-ում 1965-2015 թթ. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտ.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

Download (514Kb)
    [img] PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

    Download (1731Kb)

      Abstract

      XX դարի առաջին քառորդին տեղի ունեցած երկու իրադարձություններ բախտորոշ նշանակություն են ունենում հայ ժողովրդի պատմական ճակատագրում՝ կանխորոշելով նրա հետագա կենսագործունեության առանձնահատկությունները: Մի կողմից՝ 1915-1923 թթ. երիտթուրքական ու քեմալական վարչակարգերի կողմից իրականացված հայ ժողովրդի ցեղասպանության քաղաքականության հետևանքով ամբողջությամբ դատարկվում է Արևմտյան Հայաստանը և ստվարանում Հայկական սփյուռքը, մյուս կողմից՝ 1920 թ. անկում է ապրում Հայաստանի առաջին հանրապետությունը և երկրում հաստատվում են խորհրդային կարգեր, ինչի հետևանքով այն զրկվում է ինքնուրույն արտաքին քաղաքականություն վարելու իրավունքից: Նման պայմաններում, տասնամյակներ շարունակ, Հայ դատի և պահանջատիրության միակ հետապնդող է դառնում աշխարհի տարբեր երկրներում հաստատված սփյուռքահայությունը: Այդ գործում հատկապես մեծ ներդրում է ունենում ԱՄՆ-ի հայ համայնքը: ԱՄՆ-ում հայերը հաստատվել են դեռևս XVII դարի սկզբներից, բայց որպես համայնք հանդես են եկել միայն XIX դարի վերջերից: Տեղի հայ համայնքն ավելի է ստվարանում Մեծ եղեռնից հետո՝ դեպի ԱՄՆ հայության զանգվածային հոսքի հետևանքով: Ցեղասպանությունից փրկված և Միացյալ Նահանգներում հաստատված հայերն ու նրանց սերունդները, հաղթահարելով տարաբնույթ դժվարություններ և հարմարվելով հյուրընկալող երկրի պայմաններին, լծվում են Հայ դատի հետապնդման գործին: Ժամանակի ընթացքում նաև կյանքի են կոչվում հայկական լոբբիստական կազմակերպություններ, որոնց նպատակն էր հասնելու ԱՄՆ-ի կողմից Հայոց ցեղասպանության պաշտոնական ճանաչմանն ու դատապարտմանը: Արցախյան շարժման սկզբնավորումից և Հայաստանի անկախության հռչակումից հետո ամերիկահայ լոբբին ընդլայնում է իր գործունեության շրջանակները՝ Հայոց ցեղասպանության ճանաչման խնդրի կողքին դնելով նաև Արցախի անկախության ճանաչման, Հայաստանին ու Արցախին տրամադրվող ամերիկյան օգնության ապահովման, ՀՀ-ԱՄՆ հարաբերությունների զարգացման ու ընդլայնման և այլ հարցեր: Ամերիկահայ լոբբիի գործունեության ուսումնասիրությունը խիստ արդիական խնդիր է, ինչն առաջին հերթին պայմանավորված է ամերիկահայ նման կազմակերպությունների կողմից որպես առաջնահերթություններ հռչակված և հայ ժողովրդի համար կենսական այնպիսի հիմնահարցերով, ինչպիսիք են Հայոց ցեղասպանության ու Արցախի անկախության ճանաչումը, Հայաստանի միջազգային դերի ու հեղինակության բարձրացումը: Ատենախոսության նպատակն է համակողմանիորեն վեր հանել ԱՄՆ-ում գործող հայկական լոբբիստական կազմակերպությունների՝ 1965-2015 թթ. ծավալած կեսդարյա գործունեությունը: Այդ նպատակին հասնելու համար մեր առջև դրել ենք հետևյալ հիմնական խնդիրները. Ներկայացնել Միացյալ Նահանգներում հայկական լոբբիի ձևավորման նախադրյալները և վաղ դրսևորումները: Ուսումնասիրել ԱՄՆ-ում լոբբինգի ինստիտուտն ու նրա առանձնահատկությունները, և այդ համատեքստում ներկայացնել հայկական լոբբիստական կազմակերպություններին բնորոշ գծերը: Հետազոտել ամերիկահայ լոբբիստական կազմակերպությունների գործունեության առաջնահերթությունները և լուսաբանել հայկական շահախնդրությունները պաշտոնական Վաշինգտոնի քաղաքական ուշադրության կենտրոնում պահելու նպատակով նրանց իրականացրած աշխատանքը: Ուսումնասիրել Հայոց ցեղասպանության ճանաչման համար ամերիկահայ լոբբիի ծավալած պայքարը թե´ Կոնգրեսի երկու պալատներում, և´ թե գործադիր իշխանության շրջանակներում: Ուսումնասիրել արցախահայության ինքնորոշման իրավունքի և Արցախի անկախության ճանաչման ուղղությամբ տարված աշխատանքները: Հետազոտել Հայաստանին և Արցախին տարեկան տրամադրվող ամերիկյան օգնության ծավալների պահպանման և մեծացման ուղղությամբ իրականացվող լոբբիստական աշխատանքը: Ներկայացնել հայկական լոբբիի ջանքերը և հաջողությունները չեզոքացնելու նպատակով թուրք-ադրբեջանական կառավարող շրջանակների և լոբբիի դրսևորած հակազդեցությունը: Բացահայտել ամերիկյան ներքին և արտաքին քաղաքականության վրա հայկական լոբբիի ունեցած ազդեցության իրական մասշտաբները: Ուսումնասիրել ամերիկահայ լոբբիի ծավալած գործունեությունը ԱՄՆ-Թուրքիա և ԱՄՆ-Ադրբեջան հարաբերությունների դիտանկյունից: Ուսումնասիրության գիտական նորույթն առաջին հերթին այն է, որ հայ պատմագրության մեջ չկա ամերիկահայ լոբբիստական կազմակերպությունների ձևավորման պատմությունը, տարաբնույթ գործունեությունը, նրանց ձեռքբերումները լուսաբանող ամբողջական որևէ աշխատություն: Այս առումով փորձ է արվել համակողմանիորեն ուսումնասիրել և վեր հանել ԱՄՆ-ում գործող հայկական լոբբիի ծավալած գործունեությունը, նրա կողմից որդեգրված առաջնահերթությունները, պայքարի ձևերը և իհարկե, ամերիկյան արտաքին քաղաքականության վրա նրա ունեցած ազդեցությունը: Բացի վերոնշյալից՝ ատենախոսության մեջ առաջին անգամ կամ նորովի քննության են առնվել մի շարք խնդիրներ. Լուսաբանվել են ամերիկահայ վաղ լոբբիստական կազմավորումների ձևավորման և գործունեության կարևոր դրվագները: Առաջին անգամ հանգամանալից վերլուծության են ենթարկվել ամերիկահայ լոբբին ներկայացնող երկու հիմնական կառույցների` Ամերիկայի Հայ դատի հանձնախմբի և Ամերիկայի Հայկական համագումարի ձևավորման պատմությունը, նրանց կողմից առաջնահերթություններ հռչակված խնդիրները, ծավալած գործունեության առանձնահատկությունները և ունեցած ձեռքբերումները: Ամերիկահայ լոբբիի ծավալած գործունեության համատեքստում լուսաբանվել են ամերիկյան գործադիր և օրենսդիր իշխանությունների կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչման ուղղությամբ վերջին ավելի քան հիսուն տարիների ընթացքում արձանագրված հաջողությունները: Данное исследование посвящено деятельности армянских лоббистических организаций в США в 1965-2015 гг. Диссертация состоит из введения, трех глав, заключении, и списка использованных источников и литературы. Во введении обоснованы важность и актуальность исследования, научная новизна работы, указаны цели и задачи, поставленные перед автором, проанализированы использованные источники и литература. В первой главе «Формирование Армянского лобби» дано объяснение концепта «лоббизм», представлено исследование по формированию видов лоббизма, развитие и характерные черты лоббизма в США и законы, принятые в стране в разные периоды и регулирующие лобистическую деятельность. В данной главе нами представлен и этнический лоббизм, который в США имеет гораздо более широкое распространение, чем другие виды лоббизма, приведены основные направления его деятельности, даны попытки выявить степень влияния этнического лоббизма на американскую внешнюю и внутреннюю политику. Армянское лобби признано считать проявлением этнического лоббизма. В данной главе также представлена деятельность армяно-американских первых лоббистических организаций: Армянское национальное объединение Америки, Американский комитет независимости Армении, Армянский национальный комитет Америки, Армяно-Американский Национальный Совет и др. Во второй главе «Борьба армяно-американских лоббистических организаций по признанию Армянского Геноцида (1965-1991 гг.)» представлены формирование, основные цели армяно-американских двух ведущих лоббистических организаций, а именно: Армянского Национального Комитета Америки и Армянской Ассамблеи Америки, дано исследование их деятельности и усилий, начиная с 1965 года, года 50-летия Армянского Геноцида, направленных на признание Армянского Геноцида законодательными и исполнительными органами США и различными комиссиями ООН. В данном контексте особое значение имеют Резолюции N 148 (1975 г.) и N 247 (1984 г.), которые были приняты Палатой Представителей, определивших 24-е Апреля как «Национальный день памяти бесчеловечного отношения человека по отношению к человеку». Усилиями армяно-американского лобби по состоянию на 1991 год было признание Армянского Геноцида штатами Америки (порядка 20-и штатов). В третьей главе «Деятельность армяно-американских лоббистических организаций после восстановления независимости Армении (1991-2015 гг.)» дано исследование деятельности армяно-американских лоббистических организаций по решению Арцахской проблемы и признанию его независимости, оказанию американской финансовой и экономической помощи Армении и Арцаху. В данной главе представлены также усилия армяно-американского лобби по признанию Геноцида Армян Соединенными Штатами Америки, которые привели к признанию Комиссиями Сената и Палаты Представителей по Внешним Отношениям ряда резолюций, а также признание 48-ю штатами Америки Армянского Геноцида. The given research is devoted to the activity of the Armenian lobbying organizations in the USA from 1965 to 2015. The PHD thesis consists of an introduction, three chapters, conclusion and list of used sources and literature. The importance and relevance of the research, its scientific novelty, the goals and tasks set by the author argued in the introduction, an analyze of used sources and literature is done. In the first chapter - «The Formation of the Armenian Lobby» are given description of the concept of «lobbying», formation, types, development and features of lobbying in the USA, laws, regulating lobbying activity, adopted in the country within different years. In this chapter ethnic lobbying is presented, which has more widespread in the USA, than any type of lobbying, the main directions of its activity, trying to reveal their impact on the internal and foreign policy of the USA. The Armenian lobby is considered to be an ethnic lobby. In this chapter also the formation and activity of the Armenian-American first lobbying organizations, that are Armenian National Union of America, the American Committee for the Independence of Armenia, the Armenian National Committee of America, Armenian-American National Council and etc. are presented. In the second chapter- «The Struggle of the Armenian-American Lobbying Organizations for the Recognition of the Armenian Genocide (1965-1991)» are presented the formation and goals of the Armenian-American two main lobbying organizations, that are the Armenian National Committee of America and the Armenian Assembly of America, their efforts and activity that have been carried out since 1965 – from the 50 anniversary of the Armenian Genocide, to achieve the recognition of the Armenian Genocide by the legislative and executive authorities of the USA and United Nations Organizations’ different commissions. In this context 148 (1975) and 247 (1984) resolutions adopted by the House of Representatives are important, which were designating April 24 as «National Day of Remembrance of Man's Inhumanity to Man». Due to the efforts of the Armenian-American lobby, already two dozen American States in the 1991 have recognized the Armenian Genocide. In the third chapter - «The Activity of the Armenian-American Lobbying Organizations after the Reestablishment of the Independence of Armenia (1991-2015)» the activity of the Armenian-American lobbying organizations toward the regulation of Artsakh issue and its independence recognition, providing annual American financial and economic aid to Armenia and Artsakh are highlighted. In this chapter also the efforts of the Armenian-American lobby for the recognition of the Armenian Genocide by the USA are presented, thanks to which several resolutions were adopted by the Foreign Affairs Committee of House of Representatives and Senate, also 48 American States have recognized the Armenian Genocide. The main findings and results of the study are summarized in the conclusion.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Деятельность армянских лоббистических организаций в США 1965-2015 гг.. The activity of the Armenian lobbing organizations in the USA from 1965 to 2015.
      Uncontrolled Keywords: Мамян Лиана Левоновна, Mamyan Liana Levon
      Subjects: History
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 27 Feb 2018 09:58
      Last Modified: 21 Jun 2018 14:07
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/6787

      Actions (login required)

      View Item