Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Պալեոսեյսմոլոգիական և հնագիտական խնդիրների լուծման նպատակով գեոռադարային համակարգի կիրառման մեթոդի հիմնավորումը և առանձնահատկությունները (Հայաստանի և Եգիպտոսի օրինակներով)

Գևորգյան, Միքայել Ռադիկի (2018) Պալեոսեյսմոլոգիական և հնագիտական խնդիրների լուծման նպատակով գեոռադարային համակարգի կիրառման մեթոդի հիմնավորումը և առանձնահատկությունները (Հայաստանի և Եգիպտոսի օրինակներով). PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտ .

[img]
Preview
PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (28Mb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (4Mb) | Preview

      Abstract

      Վերջին տարիներին լայն կիրառում ստացած գեոռադարային հետազոտությունները ընդգրկում են ուսումնասիրությունների բավական լայն սպեկտր․ հնագիտությունում հնագիտական տեղամասերի առանձնացում, դրանց որակական և քանակական բնութագրերի պարզաբանում, երկրաբանությունում տարաբնույթ երկրաբանական անհամասեռությունների մերձմակերևույթային ուսումնասիրություն, երկրաբանական կտրվածքների կառուցում, գրունտային ջրերի մակարդակի որոշում, ստորգետնյա կոմունիկացիաների քարտեզագրում (խողովակաշարեր, մալուխներ), շինարարական կառուցվածքների որակի գնահատում: Իրականացված ուսումնասիրությունների արդյունքում կառուցվում են երկչափ, եռաչափ մոդելներ, քարտեզներ և համապատասխան կտրվածքներ։ Հնագիտական հետազոտություններում գեոռադարային ուսումնասիրությունները ապահովում են պեղումների հեռանկարային և առավել արդյունավետ տեղամասերի ընտրությունը: Սեյսմավտանգ տարածքներում գեոռադարային հանույթը հնարավորություն է ընձեռնում ստանալ վստահելի տվյալներ ակտիվ խզվածքների և սեյսմածին գոտիների քարտեզագրման նպատակով: Գեոռադարային երկչափ և եռաչափ հանույթները օպերատիվ և տնտեսապես շահավետ են ստորգետնյա կոմունիկացիաների որոնման, հայտնաբերման և բնութագրման համար: Գիտակիրառական համալիր ուսումնասիրությունների արդյունքում լուծվել են հետևյալ նպատակային խնդիրները. Առաջարկվել է ուսումնասիրությունների գեոռադարային համակարգի կիրառման տեխնոլոգիա, մեթոդաբանություն և կատարվել է մուտքային տվյալների ճշգրտում: Գեոռադարային երկչափ և եռաչափ հանույթների կիրառման արդյունքում Հայաստանում, Վրաստանում, Եգիպտոսում ուսումնասիրվել և հայտնաբերվել են մակերեսային և մերձմակերեսային խզվածքային ստրուկտուրաներ: Իրականացվել է հնագիտական հեռանկարային տեղամասերի և օբյեկտների առանձնացում: Որոշվել են դրանց որակական և քանակական բնութագրերը: Գեոռադարային եռաչափ մոդելների և հնագիտական տվյալների համատեղ վերլուծության արդյունքում ՀՀ և Եգիպտոսի պատմամշակութային տեղամասերում առանձնացվել են ավելի քան 170 անոմալիաներ, որոնք հեռանկարային են հնագիտական պեղումների տեսակետից, հայտնաբերվել և պեղվել են պատմամշակույթային օբյեկտներ: Результаты научно-прикладных исследований, приведенных в настоящей диссертационной работе, позволяют сделать следующие основные выводы и предложения. В настоящее время во многих странах все крупные археологические исследования выполняются с применением георадиолокации. Одна из основных причин заключается в том, что по сравнению с другими современными геофизическими методами применение георадарного метода позволяет получить информацию о подповерхностном строении с очень высоким разрешением. Известно, что раскопки археологических объектов обычно приводят к частичному разрушению остатков древних архитектурных памятников, в то время как дистанционные георадарные исследования позволяют избежать этого и обеспечивают большую эффективность в выборе и оценке наиболее перспективных для раскопок участков. В результате научно-прикладных исследований в работе решены следующие целевые задачи: Предложен новый методический подход для обнаружения, исследования и картирования пространственных и линейных объектов, который позволяет увеличить точность геофизических съемок и осуществить двух-, и трехмерное моделирование объектов. Эмпирически определены эффективные значения коэффициентов диэлектрической проницаемости (ξ) и подтверждено, что выбранные практические параметры позволяют обнаружить и охарактеризовать поверхностные и приповерхностные структуры и объекты. Предложены технология и методика по определению и уточнению входных данных для осуществления эффективных полевых исследований; Оценена эффективность георадарных исследований для выделения перспективных археологических участков на основании определения их количественных и качественных характеристик;Георадарная съемка позволяет уточнить и детально картировать разломные и сейсмогенные зоны, что способствует адекватной оценке сейсмической опасности и риска исследованных территорий. Впервые на территории Армении осуществлено широкомасштабное применение георадарной съемки для изучения различного типа структур (объектов) , находящихся на небольших глубинах. В результате совместного анализа георадарных исследований и археологических данных, на территории Армении (историко-культурные участки Гехарот и Шенгавит ) и Египта (участок храма фараона Аменхотепа III ), выделены более 170 аномальных участков, перспективных для археологических раскопок; На участке храма фараона Аменхотепа III проведены раскопки и обнаружен фрагмент плеча статуи одного из фараонов - Мемнона. На основе георадарных данных разработана модель разжижения грунта и дано объяснение просадке оснований колонн в колонном зале храма фараона Аменхотепа III. На территории историко-культурных центров Гехарот и Шенгавит определены более 100 аномальных участков, перспективных для археологических раскопок. Выявленные аномальные участки подтверждены археологическими раскопками. Предложенный методический подход и технологические решения рекомендуется применять для обнаружения, исследования и картирования историко-культурных объектов и оценки сейсмической опасности территорий других регионов. The results of scientific and applied research are given in this thesis, which allows to make the following main conclusions and suggestions. Currently, in many countries, all major archaeological research is carried out using georadiolocation. One of the main reasons is that, in comparison with other modern geophysical methods, the application of the georadar method makes it possible to obtain a very high resolution information about a subsurface structure. It is known that excavations of archaeological sites usually lead to partial destruction of the remains of ancient architectural monuments, while remote georadar studies avoid this and provide greater efficiency in the selection and evaluation of the most promising areas for excavation. As a result of scientific and applied research, the following tasks have been solved in the thesis: A new methodical approach is proposed for the detection, investigation and mapping of spatial and linear objects, which allows increasing the accuracy of geophysical surveys and carry out two- and three-dimensional modeling of objects. •The effective values of the dielectric permittivity (ξ) coefficients are empirically determined and it is confirmed that the selected practical parameters allow to detect and characterize surface and near-surface structures and objects. Technology and methodology for determining and refining input data for efficient field research has been proposed; The effectiveness of georadar research has been evaluated to identify promising archaeological sites based on the determination of their quantitative and qualitative characteristics; Georadar survey allows refining and mapping in detail the faults and seismogenic zones, which supports an adequate assessment of the seismic hazard and the risk of the investigated areas. For the first time in Armenia, a large-scale application of georadar imaging for studying various types of structures (objects) located at shallow depths has been carried out. As a result of the joint analysis of georadar research and archaeological data, more than 170 anomalous sites were identified for archaeological excavations in Armenia (historical and cultural sites of Gegharot and Shengavit) and Egypt (the site of Pharaoh Amenhotep III temple). At the site of the temple of Pharaoh Amenhotep III excavations were carried out and a fragment of the shoulder of the statue of the Pharaoh Mamnon was found. Based on georadar data, a model for the soil liquefaction was developed and an explanation was given for the subsidence of the columns’ bases in the column hall of the temple of the Pharaoh Amenhotep III. More than 100 anomalous sites, promising for archaeological excavations, have been identified on the territory of historical and cultural centers of Gegharot and Shengavit. Identified anomalous areas are confirmed by archaeological excavations. The suggested methodical approach and technological solutions are recommended for detection, research and mapping of historical and cultural sites and assessment of seismic hazard for the territories in other regions.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Обоснование и особенности применения метода георадарной системы для решения палеосейсмологических и археологических задач(на примере Армении и Египет). Justification and features of the application of georadar system to resolve paleoseismological and archeological problems (study cases in Armenia and Egypt).
      Uncontrolled Keywords: Геворгян Микаел Радикович, Gevorgyan Mikael Radik
      Subjects: Earth Science
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 28 Feb 2018 14:31
      Last Modified: 20 Jun 2018 14:08
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/6808

      Actions (login required)

      View Item