Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Մաթեմատիկայի ուսուցման մասնագիտական ուղղորդման համակարգը տնտեսագիտական մասնագիտություններում

Նազարյան, Լուսինե Ավետիքի (2015) Մաթեմատիկայի ուսուցման մասնագիտական ուղղորդման համակարգը տնտեսագիտական մասնագիտություններում. PhD thesis, Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավաժական համալսարան.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (1200Kb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (1185Kb) | Preview

      Abstract

      Բարձրագույն մասնագիտական կրթությունը Հայաստանի Հանրապետությունում լայնածավալ վերափոխումների ընթացքի մեջ է: Ապագա մասնագետին ներկայացվող պահանջներում շեշտ է դրվում գործունեության ընդհանուր եղանակներին տիրապետելու համար անհրաժեշտ գիտելիքների և կարողությունների, մասնավորապես մասնագիտական և մեթոդական կոմպետենցիաների վրա:Այս համատեքստում` «գիտելիքներ, կարողություններ, հմտություններ» բանաձևը կորցնում է իր արդիականությունը` ձևափոխելով «գիտելիքներ, կարողություններ` կոմպետենտություններով» բանաձևի (կամ այլ բանաձևերի). բոլոր դեպքերում` առաջին պլան են մղվում ապագա մասնագետի անհատական որակները` որոշակի արժեքային համակարգի կրում, ռեֆլեքսիա անելու կարողություններ, «կրթություն ամբողջ կյանքի համար» կարգախոսից «կրթություն ամբողջ կյանքում» կարգախոսին անցնելու մարտահրավերներին պատրաստ լինելը: Ուսանողի մաթեմատիկական կրթությունը (և կրթվածությունը) նրա ամբողջ կրթության համակարգի մի ենթահամակարգ է: Ըստ այդմ, վերը նշված բարեփոխումներն անմիջականորեն վերաբերում են նաև մաթեմատիկական կրթությանը` ընդհանրապես և, մասնավորապես (մեր հետազոտության համատեքստում), ժամանակակից տնտեսագետի մաթեմատիկական կրթությանը:Առկա է նաև մի լուրջ թյուրըմբռնում. մաթեմատիկայի կիրառական ուղղվածության հիմնախնդրի լուծման ճանապարհը, սովորաբար, բերում է, այսպես կոչված, կիրառական ուղղորդվածության խնդիրներ լուծելուն. այնինչ, և դա մեր հետազոտության հիմնական խնդիրներից մեկն է լինելու, մաթեմատիկան ունի հսկայական այլ ներուժեր, և կիրառական ուղղվածության հիմնախնդիրն ավելի խորքային է, քան միայն խնդիրներ լուծելը: Մաթեմատիկայի ուսուցման մասնագիտական ուղղորդություն ասելով (մեր հետազոտության մեջ` տնտեսագիտական ուղղորդվածություն) մենք հասկանում ենք հետևյալ բաղադրիչների ոչ ձևական և դինամիկ միավորումը. 1.մաթեմատիկայի տեսական դասընթացում տնտեսագիտական հասկացությունների պատվաստում մաթեմատիկական հասկացությունների և փաստերի հետ, տնտեսագիտական իրական մոդելների մաթեմատիկական վերլուծություն, 2.գործնական աշխատանքների հագեցում իրական տնտեսագիտական բովանդակությամբ խնդիրներով, 3.տնտեսագիտական իրական բովանդակությամբ խնդիրները մաթեմատիկական մեթոդներով լուծելու կարողություններ, 4.մաթեմատիկայի և տնտեսագիտական դասընթացների միջև միջառարկայական կապերի իրականացում, Մասնագիտական ուղղորդվածությանը` որպես դիդակտիկայի ընդհանուր սկզբունքի` վերաբերում են Ռ. Ու. Ախմերովայի, Կ. Ի. Վասիլևի, Ա. Ա. Վիրբիցկու, Վ. Ն. Չագվյազինսկու, Ն. Դ. Կովալենկոյի, Ա. Յա. Կուդրյավցև, Մ. Ի. Մախմուտովի, Պ. Ի. Պիդկասիստիի, Զ. Լ. Րեշետովայի, Վ. Վ. Ֆիրսովի և այլոց աշխատանքները: Նրանց կարծիքով, մասնագիտական ուղղորդվածության դիդակտիկական սկզբունքը պահանջում է ոչ միայն մասնագիտության նկատմամբ դրական կողմնորոշում, այլև այդ սկզբունքի գերակայություն ուսումնական նյութի բովանդակության ընտրության և կառուցման գործընթացում: Հատուկ նշենք, որ վերը թվարկված (և շատ այլ) աշխատանքներ կամ ընդհանուր դիդակտիկական-հոգեբանական բնույթի են, կամ չեն վերաբերում տնտեսագիտական մասնագիտություններում մաթեմատիկայի մասնագիտական ուղղորդվածության հիմնախնդրին: Հոգեբանամանկավարժական, գիտամեթոդական աշխատանքների քննական վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ մինչ այժմ տնտեսագիտական մասնագիտությունների (բուհ, ավագ դպրոց) համար ուսանողների մասնագիտական ուղղորդվածությամբ մաթեմատիկական պատրաստության հարցերին նվիրված աշխատանքներն առանձնապես շատ չեն. զբաղվել են Ս. Ն. Դվորյատկինան, Վ. Ա. Դալինգերը, Է. Ա. Լոկտինովան, Ռ. Ա. Իսակովան, Ս. Դ. Չուրկինը:Այս ուսումնասիրություններից յուրաքանչյուրն իր որոշակի ավանդն է ունեցել մաթեմատիկայի ուսուցման կիրառական և մասնագիտական ուղղվածության հիմանահարցի` այս կամ այն կողմի, այս կամ այն տեսանկյունից, այս կամ այլ չափով մշակման մեջ:Նշեն նաև, որ այս ուսումնասիրությունները վերաբերում են Ռուսական իրականությանը: ՌԴ-ում և՛ չափորոշիչները, և՛ ծրագրերը, և՛ դասավանդման (ուսուցման) մեթոդական ապահովման հնարավորությունները տարբերվում են ՀՀ-ում համապատասխան պարամետրերից:Բուհական դասավանդման պրակտիկայի ուսումնասիրությունը, առկա գրականության քննական վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ տնտեսագիտական մասնագիտությունների համար մաթեմատիկայի ուսուցման մասնագիտական ուղղորդության հիմնահարցը համալիր ուսումնասիրության կարիք ունի:Ասվածը և ընկած է մեր հետազոտության արդիականության հիմնավորման հիմքում: Այսպիսով, հետազոտության արդիականությունը որոշվում է այն մեթոդական աշխատանքների անբավարար մշակվածությամբ, որոնք վերաբերում են տնտեսագիտական բուհում մաթեմատիկայի մասնագիտական ուղղորդող ուսուցմանը: Значительное изменение в социально- экономической ситуации в РА повлекло за собой не менее значительные изменения в образовании, в частности, в профессиональной подготовке специалистов. Важнейшим направлением совершенствования системы высшего образования является реализация компетентностного подхода. Компетентостный подход в математическом образовании будущих специалистов экономического профиля требует усиление профессиональной орентированности предлагаемых знаний. Вопросы реализации экономической направленности обучения математике рассматривались во многих диссертационных исследованиях и научно- методических работах. Акцент в этих работах ставился на выявление логики включения экономического материала в курс математики. В то же время я этих исследованиях недостаточно представлено выявление возможностей математического образования в процесе формирования профессиональной (экономической) компетентности будущего экономиста.Таким образом, актуальность нашего исследования обусловлена неразработанностью в дидактике математике теории и методике реализации профессиональной направленности обучения математике как необходимой составляющей профессиональной компетентности будущих экономистов. В связи с этими возникла педагогическая проблема интеграции знаний курса в обучении студентов экономическмй специальностей выявлении дидактических условий для реализации такой прикладной направленности курса математики, которая обеспечивает формирование профессиональной компетентности будущих экономистов. Цель исследования: разработка дидактических условий и методики профессионально направленного обучения математике будущих специалистов экономического профиля. Объект исследования: процесс обучения математике студентов экономических специальностей высших учебных заведений. Предмет исследования: содержание и методика использования профессионально направленных математических заданий, ориентированных на формирование компетентности будущих экономистов. 1.Выявить значение и сущность профессионально направленной обучения математики для экономических специальностей. 2.Выявить роль и место профессионально ориентированных математических (аутентических) заданий, позволяющих проектировать образовательный процесс как максимально приближенный к предстоящей профессиональной деятельности. 3.Разработать математическую модель экономических систем методику обучения профессионально ориентированных математических заданий, направленную на формирование профессиональной компетентности и экспериментально проверить ее эффективность. 1. Разработана и обоснована структура профессионально ориентированного курса математики для экономических специальностей. 2. Определены цели и содержание математической подготовки будущего экономиста в условиях профессионально направленного обучения. 3. Создана модель построения профессионально ориентированных (аутентичных) математических заданий для студентов экономических специальностей. Significant changes in the socio-economic situation in the Republic of Armenia resulted in not less significant changes in the education, particularly in the professional training of specialists. The most important direction in the improvement of higher education system is the implementation of competency-based approach. Competency-based approach in mathematics education of future specialists in economics requires enhancement of professional-orientation of acquired knowledge. The issues of implementing economic orientation of teaching mathematics have been considered in many dissertation researches and methodological works. The focus in these works is made on establishing the logic of incorporating economic material into a mathematics course. At the same time, these studies insufficiently revealed the opportunities of mathematics education in formation of professional (economic) competency of future economists. Thus, the relevance of our research is conditioned with the crudity of didactics of mathematics theory and methodology of implementing professional orientation of teaching mathematics as a necessary component of professional competency of future economists. In this regard, a problem arose with the studies of this dissertation, which is to reveal didactic conditions for the implementation of such applied orientation of mathematics course, which ensures formation of professional competency of future economists. The aim of the research: development of didactic conditions and methods of professionally oriented mathematics teaching to future specialists in economics.The object of the research: process of teaching mathematics to students in economics specializations in higher educational institutions.The subject of the research: content and methodology of using professionally oriented mathematics problems oriented at the formation of competencies of future economists. 1. To reveal significance and essence of professionally oriented mathematics teaching for economics specializations. 2. To reveal the role and place of professionally oriented mathematics (authentic) problems enabling to project educational process maximum in line with the upcoming professional activities. 3. To develop methodology of teaching professionally oriented mathematics problems aimed at the formation of professional competency and to check its effectiveness experimentally. 1. A structure of professionally oriented mathematics course for economics specializations has been developed and substantiated. 2. The content and aims of mathematics training of future economists have been determined under the conditions of professionally oriented teaching. 3. A model of constructing professionally oriented (authentic) mathematics problems for economics specializations has been created. 1. The features relevant of developing professionally oriented (authentic) mathematics problems for economics specializations have been revealed. 2. The didactic functions of such problems have been highlighted. 3. The theoretically-scientifically substantiated structure of professionally oriented course of mathematics for economics specializations put forward in the research enriches the theory and practice of particular methodology of teaching mathematics. 1. The developed complex of multilevel system of professionally oriented mathematics problems for economics specializations enables organizing the process of forming the professional competency of future economists. 2. The main provisions of developed and tested methodology of teaching students in economics specializations may be used also in the process of teaching for other subjects (operations, theory of games etc.). Evaluation of the results of the research: The main provisions, results and conclusions of the research have been reported and discussed at the meetings of the Department of Mathematics and Theory of Functions and Department of Mathematics Teaching Methodology of Armenian State Pedagogical University after Khachatur Abovyan. The content of the research is reflected in the structure of the dissertation, which consists of an introduction, two chapters, conclusions, list of used literature and appendices. Six articles have been published on the topic of the dissertation.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Профессионально–ориентированная система обучения математике для экономических специальностей. Professionally-oriented system of teaching mathematics for economics specializations.
      Uncontrolled Keywords: Назаряан Лусине Аветиковна, Nazaryan Lusine Avetiq
      Subjects: Pedagogy
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 25 Jan 2016 12:33
      Last Modified: 02 Feb 2016 10:48
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/687

      Actions (login required)

      View Item