Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

ԼՂՀ Սահմանադրության արժեբանական առանձնահատկությունները և սահմանադրականության հետագա զարգացման հիմնախնդիրները

Հարությունյան, Ավետիք Համլետի (2015) ԼՂՀ Սահմանադրության արժեբանական առանձնահատկությունները և սահմանադրականության հետագա զարգացման հիմնախնդիրները. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (550Kb)
    [img]
    Preview
    PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (1143Kb) | Preview

      Abstract

      Սահմանադրական զարգացումների արդի հիմնախնդիրների մեջ առանձնահատուկ կարևորվում է Սահմանադրության և նրանում ամրագրված սահմանադրական հիմնարար արժեքների ու սկզբունքների բովանդակության բացահայտումը, ընկալումը և իրական կյանքի կանոն դարձնելը, որը վերջնարդյունքում պետք է նպաստի երկրում սահմանադրականության հաստատմանը: Հասարակական հարաբերությունների սահմանադրականացման հիմնախնդիրների լուծումն առանց Սահմանադրության արժեբանական խոր վերլուծությունների` գրեթե անհնարին է : Այս հիմնախնդրին առնչվող տեսական և գործնական շատ հարցեր խորը գիտական վերլուծության ու ընդհանրացման անհրաժեշտություն ունեն: Հիմնախնդիրն առավել հրատապ է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում այսուհետ կրճատ՝ ԼՂՀ, որտեղ սահմանադրական հիմնարար արժեքներն ունեն երկու տասնամյակից ավելի պատմություն, սակայն դրանք հատկապես 2006 թվականի դեկտեմբերի 10-ի Սահմանադրության ընդունումից հետո երբևէ գիտական հետազոտության առարկա չեն դարձել այն դեպքում, երբ սահմանադրական արժեքները կիսալուծումների ձևով իրենց ամրագրումն են գտնում օրենսդրության մեջ ու գրեթե չեն մարմնավորվում իրավակիրառական պրակտիկայում: Այս առումով առաջին հերթին հարկ է ուշադրություն դարձնել ԼՂՀ Սահմանադրության արժեբանական ընկալման հիմնահարցին, որի աստիճանով է պայմանավորված քաղաքացիների կողմից երկրի Հիմնական օրենքի նկատմամբ համարժեք վերաբերմունքի դրսևորումը: Մյուս կողմից անհրաժեշտ է բացահայտել ԼՂՀ Սահմանադրության արժեբանական առանձնահատկությունները, որը թույլ կտա հետխորհրդային տարածաշրջանի չճանաչված պետությունների Հիմնական օրենքների հետ համեմատության լույսի ներքո բացահայտել ԼՂՀ Սահմանադրության այն հիմնական արժեբանական գծերը, որոնք կարող են նպաստել մյուս չճանաչված երկրներից շահեկանորեն տարբերվող ժողովրդաիրավական պետության կառուցմանը: Հարկ է նկատել, որ Սահմանադրության փաստացի առկայությունն ինքնին դեռևս որևէ հարց չի լուծում, քանի դեռ օրենսդրությունն ամբողջապես չի համապատասխանում Սահմանադրությանը, սահմանադրական արժեքները չեն կազմում օրենսդրության միջուկը, իսկ իրավակիրառական պրակտիկան հիմնված չէ Սահմանադրության և դրա արժեքային համակարգի հաշվառմամբ ստեղծված օրենսդրության անշեղ կատարման վրա: Այս տեսանկյունից և՛ Սահմանադրության, և՛ օրենսդրության մեջ առկա են բացեր, որոնք այս կամ այն չափով խոչընդոտում են ներկայիս բովանդակությամբ Սահմանադրության դրույթների իրացմանն ու երկրում իրական ժողովրդաիրավական կարգերի հաստատմանը: Թեմայի արդիականությունը կայանում է նաև նրանում, որ սահմանադրական հիմնարար արժեքներն իրենց ուրույն տեղը չեն գտնում սահմանադրական արդարադատության իրականացման ընթացքում, ինչը պայմանավորված է մի շարք գործոններով, մասնավորապես` դիմող սուբյեկտների պասիվ վարքագծով, դատավորների փորձառության պակասով, առանց երկրի առանձնահատկությունները հաշվի առնելու սահմանադրական արդարադատություն իրականացնող մարմնի մոդելի ընտրությամբ, պետության չճանաչվածությամբ ու դրանից բխող մի շարք հանգամանքներով: Սույն հետազոտությունը փորձ է ուսումնասիրելու երկրի Հիմնական օրենքը, վերլուծելու դրա ընդունումից հետո իրականացված աշխատանքները և, հիմնվելով սահմանադրական արժեբանության վրա, մի կողմից ներկայացնելու ԼՂՀ Սահմանադրության արժեբանական առանձնահատկությունները, մյուս կողմից՝ նախանշելու այն քայլերը, որոնց իրականացման պարագայում Սահմանադրությունը կդառնա ապրող իրողություն: Ըստ այդմ, սույն ուսումնասիրության շրջանակներում արդիական է ոչ միայն բացահայտել սահմանադրական արժեբանության դերն ու նշանակությունը սահմանադրական զարգացումների գործում, այլև գործնական մոտեցումներ մշակել ԼՂՀ-ում սահմանադրականության ամրապնդման հիմնախնդիրների լուծման առնչությամբ: Диссертация посвящена проблеме выявления аксиологических восприятий и особенностей Конституции Нагорно-Карабахской Республики (далее по тексту - НКР), равно как и роли конституционных ценностей в деле утверждения в стране конституционализма. Данное диссертационное исследование является первым после принятия 10 декабря 2006 года Конституции Нагорно-Карабахской Республики комплексным исследованием, в котором выявлены аксиологические особенности Конституции НКР, место и роль основополагающих конституционных ценностей в осуществлении конституционного правосудия и установлении конституционализма в пока ещё не признанной со стороны международного сообщества стране. Впервые предметом научного исследования стала проблема закрепления и реализации конституционных ценностей в законодательстве НКР. В работе Автором выявляются сущность, объект, субъект и предмет конституционной аксиологии. Автор характеризует конституционную аксиологию как отрасль права, которая призвана выявить содержащиеся в Конституции (или в конституционных законах) ценности и установить механизмы реализации этих ценностей в правоприменительной практике путём закрепления в законодательстве, превращения в неотъемлемую часть образа жизни людей, равно как и пути утверждения посредством реализации этих ценностей конституционализма в стране. Автор обосновывает, что среди аксиологических особенностей Конституции НКР первой является то, что ценности, лежащие в основе Конституции, не привнесены извне, а, исходя из воли народа, получили своё закрепление в Декларации “О провозглашении Нагорно-Карабахской Республики” от 02.09.1991г., Декларации “О государственой независимости Нагорно-Карабахской Республики” от 06.01.1992г. и законах, принятых в первые годы формирования государства. Автор сравнивает Конституцию НКР с Конституциями непризнанных и соседних стран и выявляет аксиологические черты, по которым Основной закон НКР отличается от Конституций рассматриваемых стран. Автор анализирует вопрос зафиксированности в Конституции и законодательстве НКР верховенства права, после чего приходит к выводу, что если в плане закрепления в Конституции НКР принципа верховенства права есть хотя бы полурешение, что можно предположить из анализа некоторых статей, то аналогичное нельзя сказать в отношении законодательства, где в качестве принципа отмечено верховенство закона. В этой связи Автором делаются конкретные предложения. Автор подчёркивает, что между частью 2-ой статьи 3-ей и первыми частями статей 133, 134 и 135 Конституции НКР имеется внутриконституционное противоречие, для преодоления которого необходимо внедрить в НКР возможность проведения референдума по народной инициативе и установить для осуществления этого требование наличия не менее 10-и процентов подписей от общего числа лиц, имеющих право голосовать на референдуме. Автор обосновывает необходимость расширения круга субъектов, имеющих право инициирования местного референдума, также как и внедрения института собрания граждан НКР, благодаря которому станет возможным дать в сжатые сроки решение актуальным вопросам местного значения и ещё больше активизировать деятельность руководителя общины и старейшин. Автор раскрывает вопрос о месте и роли Президента НКР в системе разделения властей. В диссертации отмечается, что с целью обеспечения закрепленного частью 2-ой статьи 61-ой Конституции НКР за Президентом соблюдения Конституции и нормального функционирования законодательной, исполнительной и судебной властей необходимо создать в Аппарате Президента НКР или при Президенте НКР специализированное подразделение, призванное обеспечить осуществление бесперебойной деятельности Президента в данной сфере, также как и постоянный мониторинг состояния конституционализма в стране.Исследуя проблему, связанную с реализацией двух конституционных ценностей – верховенства права и местного самоуправления, зафиксированных в принятых со стороны конституционной палаты Верховного суда НКР решениях, Автор приходит к выводу о том, что в НКР практика конституционного правосудия не имеет богатого опыта, находится пока на стадии формирования и трудно ещё сказать, насколько жизнеспособны конституционные ценности с точки зрения конституционного правосудия. The dissertation is devoted to the issue of bringing to light the axiological perceptions and distinctions of the Constitution of Nagorno Karabakh Republic (hereinafter referred to as the NKR), as well as the role of constitutional values in the process of establishment of Constitutionalism in the country. The dissertation under investigation is the first comprehensive study after the adoption of the Nagorno Karabakh Republic Constitution on 10 December 2006, which sheds light on the axiological distinctions of the NKR Constitution, place and role of fundamental constitutional values in administering constitutional justice and the establishment of Constitutionalism in a country still unrecognized by the international community. For the first time the issue of consolidation and realization of constitutional values in the NKR Legislation has become subject to scientific research.The Author of the work reveals the essence, object, subject and subject matter of constitutional axiology by characterizing it as a branch of law which is called upon bringing to light values encompassing the Constitution (or constitutional laws) and establishing the mechanisms of implementation of those values in the law enforcement practice by force of consolidation in the legislature, turning into an integral part of people’s way of life, as well as means of establishing Constitutionalism in the country through the implementation of those values. The Author substantiates that the first among axiological distinctions of the NKR Constitution is that values underlying the Constitution which are not introduced from without, but based upon popular will are formalized in the Declaration “On the Proclamation of the Nagorno Karabakh Republic” dated September 2, 1991 and laws passed during the early years of state formation. The Author draws parallels between the NKR Constitution and constitutions of adjacent unrecognized countries and reveals axiological features which distinguish the NKR Constitutional Law among constitutions of countries under consideration. The Author analyzes the issue of formalizing the supremacy of law in the NKR Constitution and Legislation and arrives at the conclusion that if there is any compromise decision in terms of formalizing the principle of supremacy of law in the NKR Constitution, which can be inferred from the analysis of several articles, it would be unjustified to note the same with regard to Legislation where supremacy of law is indicated by way of principle. In this connection the Author makes concrete proposals. The Author underlines that there is some interconstitutional discrepancy between Section 2 of Article 3 and Section 1 of Articles 133, 134 and 135 of the NKR Constitution the overcoming of which requires incorporating the opportunity of holding a referendum on popular initiative and specifying the requirement of the availability of no less than 10% from the required number of voters’ signatures for its implementation. The Author substantiates the need of expanding the circle of subjects vested with the right of initiating a local referendum as well as introducing the institute of folk moot of the NKR, which would enable the settlement of topical issues of local significance in the shortest possible time and stimulate the activity of community leaders and seniors. The Author uncovers the issue on the place and role of the NKR President in the system of division of powers. It is outlined in the dissertation that with the aim of ensuring adherence to the Constitution and regular functioning of the legislative, executive and legal powers as assigned to the President in Section 2 of Article 61 of the NKR Constitution it is imperative to establish a task group within NKR President’s Office or under the NKR President aimed at securing the implementation of the President’s uninterrupted activity in the designated sphere, as well as an ongoing monitoring of the status of Constitutionalism in the country. Investigating the problem related to the realization of two constitutional values-the rule of law and local self-government, formalized in the resolutions passed by the Constitutional Chamber of the NKR Supreme Court, the Author arrives to the conclusion that the practice of constitutional justice in the NKR does not have rich experience, is in its formative stage and one faces challenges in stating how viable the constitutional values are from the viewpoint of constitutional justice. The Author addresses the legal prerequisites of formation and establishment of the institute of constitutional justice in the NKR. Dwelling upon the issues of obstructing legal capacity of constitutional justice, the Author notes that applicant parties’ legal awareness shortfall, passive approach to life among part of people, as well as availability of several enforcement powers in Section 1 of Article 114 of the NKR Constitution non-applicable in practice could be attributed to them. Generalizing the issue connected with enforcement powers of the Constitutional Chamber, the Author arrives at the conclusion that with regard to the NKR it would have been more practical, for instance, to invest with authority to officially interpret the Constitution which would have stimulated rise of the level of constitutional legal consciousness in the NKR and capabilities to perceive legal framing. Studying the issues touched upon in the dissertation research the Author draws not only theoretical conclusions but offers a range of practical recommendations for the refinement of the Constitution, Legislation and law enforcement practice of the Nagorno Karabakh Republic.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Аксиологические особенности Конституции НКР и проблемы дальнейшего развития конституционализма. Axiological distinctions of the NKR Constitution and issues of further development of constitutionalism.
      Uncontrolled Keywords: Арутюнян Аветик Гамлетович, Harutyunyan Avetik
      Subjects: Law
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 25 Jan 2016 15:02
      Last Modified: 01 Feb 2016 11:40
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/688

      Actions (login required)

      View Item