Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Институт финансового уполномоченного в Российской Федерации и зарубежных странах (сравнительно-правовой анализ)

Степанян, Микаел Левонович (2017) Институт финансового уполномоченного в Российской Федерации и зарубежных странах (сравнительно-правовой анализ). PhD thesis, Российско-Армянский университет .

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

Download (623Kb)
    [img] PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

    Download (1696Kb)

      Abstract

      Финансовые услуги в значительной мере востребованы потребителями. Основным «поставщиком» таких услуг являются кредитные организации. В условиях развития отечественной экономики и активизации глобальных экономических процессов, перечень услуг, оказываемых кредитными организациями, расширяется, возрастает процент операций, осуществленных с использованием различного рода способов дистанционного банкинга, довольно слабо проработанных законодательно. Соответственно, пропорционально увеличивается количество различного рода споров и претензий потребителей к кредитным организациям. Причины увеличения количества финансовых споров обусловлены многими факторами. Обычно они связаны с недоверием клиентов к организациям, предоставляющим финансовые услуги, сложностью финансовых продуктов, отсутствием уверенности в том, что претензии клиентов к банкам будут быстро, эффективно и справедливо рассмотрены. Основным способом разрешения существующих споров является судебное разбирательство. Деятельность судов, действительно, довольно близка по содержанию к деятельности финансового уполномоченного. Однако из мирового опыта следует, что задачи финансового омбудсмена являются более широкими, нежели задачи суда. Финансовый омбудсмен не только решает споры между сторонами, но и участвует в их урегулировании. Под урегулированием споров понимается не столько вынесение арбитром формального решения, обязывающего одну или обе стороны, сколько организация процедуры примирения сторон, т.е. достижение ими взаимоприемлемого соглашения по спору без вынесения финансовым уполномоченным формального решения. В тех юрисдикциях, где реализован аналогичный подход (например, в Соединенном Королевстве Великобритании и Северной Ирландии), до формального решения омбудсмена доходит не более нескольких процентов (2-3 %) от общего числа рассматриваемых споров. Достаточно часто служба финансового омбудсмена выполняет для гражданина - заявителя функции финансового и юридического консультанта, помогая разобраться в сложившейся ситуации, определить лицо, к которому должна быть подана жалоба, правильно сформулировать требование. В этом состоит кардинальное отличие процедуры, применяемой омбудсменом, от судебного порядка рассмотрения споров. Нельзя также не отметить, что судебные процессы длятся довольно долго, участие в них затратно финансово. Кроме того, определенная часть споров может быть в значительной мере оперативно и эффективно разрешена в досудебном порядке. Среди положительных особенностей процедуры рассмотрения споров финансовым уполномоченным следует назвать бесплатный и свободный доступ, неформальная процедура, высокий процент исполнения решений омбудсмена, а также рассмотрение спора на основе принципов разумности и справедливости. В данной связи в юридической литературе, а также на различных дискуссионных площадках неоднократно поднимался вопрос о необходимости имплементации в российскую правовую систему института финансового уполномоченного (омбудсмена). Фактически, данный институт уже создан и функционирует, однако его правовое регулирование до сих пор отсутствует, что приводит к значительным перегрузкам российской судебной системы. Помимо очевидных преимуществ, связанных с оперативным оказанием потребителям финансовой помощи, финансовый уполномоченный может оказывать консультационные функции. Зачастую потребители, не обладающие достаточным объемом знаний в области банковского дела и финансов, считают свои права нарушенными, но это не так. В таких ситуациях участие финансового уполномоченного позволяет потребителям получить необходимую им консультацию по сути возникшей проблемы и предложения по ее наиболее оптимальному разрешению. При этом, финансовый уполномоченный может стать хорошим посредником между кредитными организациями – с одной стороны и потребителями – с другой, при решении возникающих споров и коллизий. Таким образом, деятельность финансового уполномоченного не только направлена на защиту прав потребителей финансовых услуг, но и способствует повышению финансовой грамотности населения, повышению его доверия к финансовой системе государства, поскольку каждый гражданин может быть уверен в защите своих прав в спорах с финансовыми организациями. Несмотря на очевидные преимущества, вытекающие из функционирования института финансового уполномоченного, специальное правовое регулирование его деятельности до настоящего времени отсутствует. Основные постулаты правового режима финансового уполномоченного как совокупность правовых норм, регулирующих правовое положение финансового уполномоченного и особенности его деятельности, еще предстоит разработать. Однако соответствующее изменение законодательства должно основываться на базе серьезных научных исследований. Такие исследования невозможны без учета международного опыта, т.е. без сравнительно-правового анализа норм о деятельности финансовых омбудсменов (финансовых уполномоченных, арбитров финансового рынка), существующих в зарубежных странах. Степень научной разработанности темы и теоретическая основа исследования. Специальные глубокие научные разработки, посвященные правовому положению и деятельности финансового омбудсмена в российской науке отсутствуют. При этом, имеются фрагментарные исследования его правового статуса, выполненные в рамках отдельных научных статей (Иванов О.М., Тихомиров К.А., Тарташев В.А., Носырева Е.И., Шабанова И.И. и другие ученые), либо в качестве отдельных частей научных исследований, посвященных вопросам правового регулирования банковской деятельности . Отдельные исследования посвящены сравнительному анализу мирового опыта применения концепции омбудсмена к общественным отношениям с участием предпринимателей (В.В Эмих, Д.Васильчикова, М.А.Кандыба, Д.В.Чиркин и др.). Те или иные аспекты деятельности финансового омбудсмена в финансовой и банковской системах государства стали предметом научных исследований Медведева П.А., Вишневского А.А., Гузнова А.Г., Казаковой Е.Б., Кирилловых А.А., Молодыко К.Ю., Сергеева В.В., Тереховой Е.В,, Чиркова А.В. и иных ученых. Теоретическую основу диссертационной работы составили труды отечественных ученых в области банковского права, финансового права, предпринимательского права, гражданского права и страхового, посвященные рассматриваемой тематике. Ատենախոսությունը նվիրված է Ռուսաստանում ֆինանսական օմբուդսմենի գործունեության իրավական կարգավորման խնդիրներին: Աշխատանքում վերլուծվել է օտարերկրյա պետությունների իրավակարգերում համապատասխան ինստիտուտի կիրառման առկա փորձը: Ֆինանսական ծառայությունները սպառողների կողմից այս կամ այն չափով համարվում են պահանջված, ինչը բերում է բանկերի կողմից մատուցվող ծառայությունների ցանկի ավելացմանը, որը իր հերթին հանգեցնում է բանկերի և սպառող քաղաքացիների միջև խնդիրների բարդացմանը: Ֆինանսական վեճերի քանակի ավելացման պատճառները պայմանավորված են բազմաթիվ գործոններով: Սովորաբար դրանք դրսևորվում են ֆինանսական ծառայություններ մատուցող կազմակերպությունների հանդեպ հաճախորդների անվստահությամբ այն առումով, որ հաճախորդի պահանջները բանկերի կողմից կուսումանսիրվեն արագ, արդյունավետ և արդարացի: Ռուսաստանի ֆինանսական օմբուդսմենի ինստիտուտը հաջողությամբ գործում է արդեն երկար տարիներ՝ հստակորեն ցույց տալով իր նպատակահարմարությունը և արդյունավետությունը: Միևնույն ժամանակ, այս ինստիտուտի զարգացման գործընթացը բարդանում է հատուկ իրավական կարգավորման բացակայության պատճառով: Այդ իսկ պատճառով, գործնականում և իրավական գրականության մեջ հաճախ բարձրացվում է այն հարցը, որ ռուսական օրենսդրությունը ունի մի շարք նորմերով լրացումներ կատարելու անհրաժեշտությու, որոնք կկարգավորեն ֆինանսական հանձնակատարի իրավական կարգավիճակը և գործունեությունը, նրա իրավասությունը, իրավունքները և պարտականությունները: Այսպիսով ֆինանսական հանձնակատարի ինստիտուտը պետք է դառնա հիմք ֆինանսական կազմակերպությունների և նրանց հաճախորդների միջև փոխըմբռնման համար: Ատենախոսության շրջանակներում կատարվել է Ռուսաստանի ֆինանսական հանձնակատարի ինստիտուտի համապարփակ ուսումնասիրություն` հիմնվելով օտարերկրյա պետություններում օրենսդրական կարգավորման և իրավակիրռական պրակտիկայի առանձնահատկությունների համապատասխան վերլուծության վրա, ինչը թույլ կտա կատարելագործել ֆինանսական հանձնակատարի գործունեությունը, ինչպես Ռուսաստանում, այնպես էլ Հայաստանում: Ֆինանսական հանձնակատարի ծառայության ստեղծումը դրականորեն կանդրադառնա ոչ միայն պետության ֆինանսական հատվածի վրա, այլև ողջ պետության իմիջի վրա: Այս նորարարությունը թույլ կտա ներգրավել օտարերկրյա ներդրողներին, դրանով իսկ բարձրացնելով միջազգային ֆինանսական շուկայում ՌԴ հեղինակությունը: Այնուամենայնիվ, Ռուսաստանում այս ինստիտուտի ստեղծումը և առաջխաղացումը, առանց օրենսդրական կարգավորման, անհնար է թվում: Ամփոփելով, հարկավոր է նշել, որ ֆինանսական հանձնակատարի ինստիտուտի ներդրման այս փուլում առկա են խնդիրներ, որոնք պահանջում են մանրակրկիտ ուսումնասիրություն և լուծում: Մասնավորապես, խնդիրներ կապված ՌԴ ֆինանսական հանձնակատարի կարգավիճակի, պետության իրավական համակարգում նրա տեղի, այլ պետական մարմինների հետ փոխգործակցության, նրա որոշումների պարտադիր լինելու հետ, ինչպես նաև հետագայում կազմակերպության ստեղծման հնարավորություն, որը կզբաղվի միջսահմանային վեճերի արտադատարանային լուծմամբ՝ ԵՏՄ շրջանակներում: Աշխատանքի տեսական և գործնական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ ատենախոսը առաջին անգամ ազգային իրավական գիտության մեջ մշակել է ֆինանսական հանձնակատարի ինստիտուտի հայեցակարգը, ինչի շնորհիվ ռուսական բանկային իրավունքի տեսության հիմնունքների զարգացումը ստացել է իր տրամաբանական շարունակությունը: Աշխատանքի մեջ սահմանվել է ֆինանսական հանձնակատարի տեղը և դերը վեճերի լուծման մարմինների համակարգում և ՌԴ բանկային համակարգում, ընդգծվել է ֆինանսական հանձնակատարի և վեճերով զբաղվող այլ մարմինների գործունեության տարբերությունը, ձևակերպվել է ֆինանսական հանձնակատարի (ֆինանսական համակարգի արբիտրի) սահմանումը և նրա իրավասության սահմանները, գործունեության սկզբունքները և ֆինանսավորման իրավական մեխանիզմենրը: Հետազոտության գործնական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ դրա արդյունքները կարող են օգտագործվել «Ֆինանսական կազմակերպությունների ծառայություններից օգտվողների իրավունքների ֆինանսական պաշտպանի մասին» թիվ N 517191-6 օրենքի նախագծի մեջ փոփոխություններ կատարելու և այն կատարելագործելու համար: Ատենախոսը առաջարկել է այս օրինագծի նոր հայեցակարգ: This dissertation is dedicated to the legal regulation of the activity of the financial ombudsman in the Russian Federation. In the work existing practice of using such institutions in the jurisdictions of the foreign countries is analyzed. Financial services are demanded by the consumers to some extent. Therefore the list of the services provided by the banks is constantly increasing, leading to the complication of the problems between the banks and their customers. The reasons for the increase in the number of financial disputes are due to many factors. Usually these are associated with a lack of customer confidence in financial service providers that they will examine the customer requirements quickly and efficiently. The Russian Federation Financial Ombudsman Institute has been successfully operating for many years, clearly showing its expediency and efficiency. At the same time, the development of this institution is little complicated because of the absence of a special legal regulations. For this reason, in the legal literature and in practice, the issue of the need to complete number of norms in Russian legislation that will regulate the legal status and activities of the financial commissioner, its competence, rights and obligations is often raised. This system of norms is called an Institute of Financial Commissioner, and the Institute of Financial Commissioner should become a platform for mutual understanding between financial institutions and their clients. Within the framework of this dissertation, a comprehensive study of the Institute of the Financial Commissioner of the Russian Federation was carried out based on the relevant analysis of the legal regulation and practice in foreign countries, which will help to improve the financial commissioner's activities both in Russia and Armenia. While the privilege of the Financial Commissioner over disputes resolution is obvious, there are no norms in the legislation that regulate its activities and still need to be developed. However, the relevant legislative change should be based on serious scientific research. Such studies are not possible without taking into consideration the international experience. The experience of foreign countries is considered to be the most important component of improving the model of the financial institute. The correlation between national and foreign legislations allows to consider the functioning and efficiency of different models, working with the consumers of the financial services and relationship with financial institutions. Each country in its own financial market has formed a system of means to improve and adjust the institute of financial ombudsmen, taking into account its national interests and offering its own methods when working with banking sector participants and their clients. The creation of the service of the Financial Commissioner will have a positive impact not only on the financial sector of the state but also on the image of the whole state. This innovation will help attract foreign investors, thereby improving Russia's reputation in the international financial market. Nevertheless, the creation and advancement of this institution in the Russian Federation without legislative regulation seems impossible. There are some concerns about the current status of draft law N 517191-6 "On the financial protector of the rights of the consumers of the financial services" developed by the Ministry of Finance of the Russian Federation. This bill is in the State Duma since spring 2014 - three years. After the first reading, the works related to it were suspended, which raised concerns about the future of the bill. Summing up, it’s worthy to mention that at this stage of the implementation of the Institute of Commissioner there are problems that require a thorough study and solution.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Ռուսաստանի Դաշնությունում և օտարերկրյա պետություններում ֆինանսական հանձնակատարի ինստիտուտը (իրավահամեմատական վերլուծություն). The institute of the financial commissioner in the Russian Federation and foreign countries (legal-comparative analysis).
      Uncontrolled Keywords: Ստեփանյան Միքայել Լևոնի, Stepanyan Mikayel Levon ռուսաստանի դաշնությունում եվ օտարերկրյա պետություններում ֆինանսական հանձնակատարի ինստիտուտը (իրավահամեմատական վերլուծություն) the institute of the financial commissioner in the russian federation and foreign countries (legal-comperative analysis).
      Subjects: Law
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 21 Mar 2018 17:28
      Last Modified: 23 Mar 2018 10:25
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/6900

      Actions (login required)

      View Item