Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Ոչ վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման նոր մոտեցումներն առողջության առաջնային պահպանման օղակում

Թորոսյան, Կարեն Համլետի (2017) Ոչ վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման նոր մոտեցումներն առողջության առաջնային պահպանման օղակում. PhD thesis, Մ. Հերացու անվան Երևանի պետական բժշկական համալսարան.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

Download (902Kb) | Preview
    [img] PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

    Download (2438Kb)

      Abstract

      XX-րդ դարավերջից մինչ XXI-րդ դարի սկիզբն ընկած ժամանակահատվածը «պատկանում է» ոչ վարակիչ հիվանդություններին (Караулько И.В.2010): Եթե անցյալ դարի կեսերին բնակչության մահացության պատճառների կառուցվածքում առաջնային դիրքերում էին վարակիչ հիվանդությունները, ապա այժմ, տարածվածության կտրուկ աճի շնորհիվ կազմելով մահացության պատճառների կառուցվածքի գրեթե 86%-ը, գերակշում են ոչ վարակիչ հիվանդությունները (ՈՎՀ) (Бойцов С.А., Линчак Р.М., 2012): Հիվանդությունների կանխարգելման առավելագույն արդյունավետություն կարելի է արձանագրել առողջապահական համակարգի առաջնային օղակում կանխարգելիչ միջոցառումներ իրականացնելու դեպքում՝ հմտորեն օգտագործելով առաջնային օղակի ողջ մասնագիտական ներուժը: ՀՀ առողջապահության զարգացման ժամանակակից ռազմավարությունը բնութագրվում է սկզբունքային նոր ուղղվածությամբ, որտեղ առաջնահերթություն է տրվում հիվանդությունների կանխարգելման, առողջ ապրելակերպի տարածման և հանրային առողջապահական կանխարգելիչ ծրագրերի իրականացմանը: Առողջապահության ոլորտում առկա սուղ ռեսուրսների պայ¬ման¬ներում կարևորվում են ՊՆԾ-ի համար պետության ֆինանսական ռեսուրսների խնայողաբար օգտա¬գործմանը նպաստող հիվանդությունների կանխարգելման կազմակերպման նոր մոտեցումների մշակումն ու կիրառումը (Տեր-Գրիգորյան Ա.Ա., 2004): ՈՎՀ-ի կանխարգելման նոր մոտեցումների ներդրման համար ամբուլատոր-պոլիկլինիկական օղակը կարող է ծառայել որպես փորձարարական հարթակ: ՈՎՀ-ի կանխարգելման նոր մոտեցումների հիմքում դիտարկվում են բնակչության շրջանում առողջ ապրելակերպի գաղափարի ձևավորումն ու տարածումը, որի ներդրման համար կարևորվում է առողջապահական բոլոր ենթակառուցվածքների ճիշտ համագործակցությունը (Сон И.М., Иванова Е.С., Шалягин Ю.Д.,2012): Ներկայացվող դրույթները հնարավորություն են ընձեռում առողջապահության կազմակերպիչներին, համեմատելով առողջության գնահատման տարբեր մեթոդներն, ընտրել հանրային առողջության պահպանման համար առավել արդյունավետ և նախընտրելի բուժկանխարգելիչ միջոցառումներ (Гундаров И.А., Полесский В.А.,2007): Առաջադրված խնդիրները հիմնավորում են ատենախոսական թեմայի արդիականությունը: Մշակել առողջության առաջնային պահպանման օղակում ՈՎՀ-ի կանխարգելմանն ուղղված կազմակերպչական նոր մոտեցումներն, ինչպես նաև հիմնավորել դրանց ներդրման անհրաժեշտությունը: Վերլուծել և գնահատել «Թիվ 22 պոլիկլինիկա» ՓԲԸ-ում հավաքագրված բնակչության առողջական վիճակը 2010-2014թթ. ընկած ժամանակահատվածում՝ հաշվի առնելով ՈՎՀ-ի առաջացման ռիսկի գործոնների տարածվածությունը: Վերլուծել և գնահատել 2010-2014թթ. ընկած ժամանակահատվածում ԱԱՊ օղակում ՈՎՀ-ի կանխարգելմանն ուղղված միջոցառումների արդյունավետությունը՝ ուսումնասիրելով ՈՎՀ-ի կանխարգելման վերաբերյալ բուժաշխատողների կարծիքը: Փորձարարական ծրագրի շրջանակներում մշակել և ներդնել ռիսկի գործոններով պայմանավորված ՈՎՀ-ի կանխարգելման կազմակերպման նոր մոտեցումներ: Գնահատել ԱԱՊ օղակում ՈՎՀ-ի կանխարգելման կազմակերպման նոր մոտեցումների արդյունավետությունը: Աշխատանքի գիտական նորույթը: Առաջին անգամ ուսումնասիրվել են ՈՎՀ-ի կանխարգելման կազմակերպման և արդյունավետության վերաբերյալ ԱԱՊ օղակի բուժաշխատողների կարծիքն ու մասնագիտական մոտեցումները: Ուսումնասիրելով ՈՎՀ-ի առաջացման ռիսկի գործոնների տարածվածությունը և կանխարգելման առանձնահատկությունները՝ մշակվել են այդ հիվանդությունների արդյունավետ կանխարգելման հիմնավորված մոտեցումներ: Գնահատվել է կազմակերպման նոր մոտեցմամբ իրականացված ՈՎՀ-ի կանխարգելիչ միջոցառումների արդյունավետությունը: Ստացված արդյունքների գիտագործնական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ մշակվել և փորձարարական աշխատանքների շրջանակներում ներ են դրվել ԱԱՊ օղակում ՈՎՀ-ի կանխարգելման միջոցառումների կազմակերպման նոր մոտեցումները: Հիմնավորվել է կազմակերպման նոր մոտեցմամբ իրականացված ՈՎՀ-ի կանխարգելիչ միջոցառումների բժշկասոցիալական և տնտեսական տեսանկյուններից ակնկալվող արդյունավետությունը: ՈՎՀ-ի կանխարգելման միջոցառումների կազմակերպման նոր մոտեցումները հնարավորություն են տվել, ԱԱՊ օղակում ՈՎՀ-ի կանխարգելման որակի բարելավմամբ, ապահովել առողջապահական ՊՆԾ-ի համար հատկացվող պետական ֆինանսական ռեսուրսների խնայողաբար օգտագործում: Ատենախոսության հիմնական դրույթները տպագրվել են 6 տպագիր աշխատանքներում և 1 մեթոդական ցուցումներում՝ հաստատված Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի առողջապահության վարչության կողմից (14.03.2017): Современная концепция профилактики базируется на дефинициях ВОЗ, сформированных под влиянием угрозы социально-экономическому развитию многих стран мира в результате ощутимого роста заболеваемости и смертности от неинфекционной патологии. В Европе с этими заболеваниями связано 80% смертности. Средняя продолжительность жизни в Армении - 74,12г., что приближается к соответствующему европейскому показателю (76,6 года) и значительно превышает средние показатели продолжительности жизни в странах СНГ (69,7года). Повышению показателей здоровья препятствует экономическая нестабильность в Армении. Стремительный рост хронических заболеваний и психических расстройств, недостаточная социальная защищенность, экологические угрозы затрудняют работу по улучшению здоровья населения и угрожают устойчивости систем здравоохранения, которые не могут преодолеть все эти трудности собственными силами. Статистические данные в Армении свидетельствуют, о том что около 85% в структуре заболеваемости, ранней инвалидности и преждевременной смертности населения занимают сердечно-сосудистые, онкологические, нервно-психические заболевания, а также болезни эндокринной системы. Вопросы профилактики хронических неинфекционных заболеваний являются одними из основных составляющих в концепции здравоохранения Армении. Разработка новых организационных подходов профилактики неинфекционных заболеваний и обоснование необходимости внедрения их в первичном звене здравоохранения. Исследование проводилось с помощью статистических, экономических оценок, а также с использованием методов социологического опроса и опытного моделирования. Для проведения социологического исследования был разработан специальный опросник. В результате проведенного в 22-ой поликлинике г.Еревана соц.исследования - выборка 530 человек, был потвержден тот факт, что распространенность факторов риска образования неинфекционных заболеваний довольно высока. Среди 52% опрошенных было обнаружено более двух факторов риска образования неинфекционных заболеваний. Целью исследования являлась также оценка подходов и значения профилактики неинфекционных заболеваний в целом на первичном уровне здравоохранения. С целью выявления уровня знаний и мнения о качестве профилактики неинфекционных заболеваний был проведен социологический опрос среди мед. работников 22-ой поликлиники г.Еревана с помощью разработанного нами опросника. Объем выборки - 108 единиц наблюдения. Выявленные статистические данные отдельных факторов риска говорят о более высоком уровне информированности врачей по сравнению с остальными группами респондентов. В целом, информированность медицинских работников поликлиники об опасности различных факторов достаточно высока, однако личностное восприятие не всегда корректно. В связи с вышеизложенным требуется проведение комплекса мероприятий, направленных на повышение уровня профилактики неинфекционныхзаболеваний в первичном звене здравоохранения. С целью повышения уровня профилактики неинфекционных заболеваний, в поликлинике N 22 города Еревана была использована новая модель организации профилактики неинфекционных заболеваний. Новизна состоит в том, что проводя профилактические консультации с пациентами в «Кабинете профилактики», врачи общей практики освобождаются от так называемой «профессиональной профилактики». С целью выявления риска развития того или иного неинфекционного заболевания, была разработана анкета профилактического консультирования, в которую включены помимо анкетных данных, вопросы питания, физической активности, наличия вредных привычек, психо-эмоционального состояния, организации труда и отдыха 295 участников исследования. Методом случайного отбора были сформированы две группы: экспериментальная, с которой проводилась индивидуальная профилактика по разработанной нами методике, и контрольная – обслуживалась по стандартной схеме. Проводя итоги данного исследования, смело можно утверждать, что индивидуальные профилактические консультации и профилактические мероприятия привели к повышению качества профилактики неинфекционных заболеваний, что в свою очередь привело к повышению качества деятельности, выражающееся в повышении медицинской, социальной и экономической эффективности. Так, после проведения профилактических мероприятий, снизился уровень распространения факторов риска развития неинфекционных заболеваний на 11% среди лиц включенных в профилактические программы. В целом, положительные результаты зафиксированы и в клиническом течении неинфекционных болезней. The modern concept of prevention, first and foremost, is based on the definitions of the World Health Organization (WHO), formed under the influence of threat to socio-economic development of many countries of the world as a result of tangible growth of morbidity and mortality from non-infectious pathology [WHO report on the global situation on the problems of noninfectious diseases, 2011]. In Europe these diseases contribute to 85% of deaths. The causes of most diseases are well known: smoking, physical inactivity, unbalanced diet, alcohol abuse, stress. Life expectancy in Armenia 74.12 years, which approximates to the corresponding European (76.6) Improving health indicators lets economic instability and the rapid growth of chronic diseases and mental disorders, lack of social protection, environmental threats complicate efforts to improve the health of the population, threaten the sustainability of health systems that are unable to overcome all these difficulties on their own. Addressing these challenges requires comprehensive approaches, including the reorientation of health systems primarily on disease prevention and health promotion. According to the World Health Organization, the greatest contribution to health status are making lifestyle factors-about 50%, significantly less than the proportion of the contribution of environmental factors-20%, as well as genetic factors is 15-20%, even less significantly influence on quality health care is about 10%. In the 22-th poliklinik of Yerevan was conducted sociological poll among the population. About 530 people participated in sociological poll. Тhe result was the fact that we the prevalence of risk factors of noninfectious diseases education high. More than two risk factors education of chronic noninfectious diseases has been discovered among the 60% of the respondents. It is clear that increasing the quality level for the prevention of noninfectious pathology remains topical. Statistics in Armenia is the same, with 48% of cardiovascular diseases, 20,6%-4,8% of malignant neoplasms, diabetes, 4,7%-injuries and poisoning. The main risk factors for noninfectious diseases in Armenia are linked to lifestyle: tobacco use, unhealthy diet, physical inactivity, alcohol abuse. As a result, excess weight, high blood pressure and improving blood cholesterol. The prevalence of risk factors among our population is rather high plus bad environmental conditions. 97% of worldwide resources for health is spent on diagnosis and treatment of disease, although health is linked to conditions in which people are born, live, work and age. The experience of developed countries shows that the life expectancy of their populations has been achieved by improving the quality of treatment, and by reducing morbidity through primary prevention. Priority in this matter are increased knowledge and awareness among health workers and the public. The most possibly will give chance to change attitude to their own health and the perception of it as a unequalled state Modern Healthcare provides an individual approach to each case, so perhaps individual preventative advice and new organizational technology can help solve this problem. According to the indices of mortality and mobility, the level of noninfectious diseases prophylaxis is not in the proper standard in Armenia.To solve this problem, it is necessary to implement new organizational technologies of noninfectious diseases prophylaxis.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: New approaches of prevention of non-communicable diseases in the primary care. Новые подходы профилактики неинфекционных заболеваний в первичном звене здравоохранения.
      Uncontrolled Keywords: Торосян Карен Гамлетович, Torosyan Karen
      Subjects: Medicine
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 21 Mar 2018 18:11
      Last Modified: 23 Mar 2018 10:27
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/6901

      Actions (login required)

      View Item