Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Բարեգործական ընկերությունների և բարերարների գործունեությունը Շուշիում XIX դարի երկրորդ կեսին և XX դարի սկզբին

Հարությունյան, Վրեժ Կիմի (2017) Բարեգործական ընկերությունների և բարերարների գործունեությունը Շուշիում XIX դարի երկրորդ կեսին և XX դարի սկզբին. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

Download (460Kb) | Preview
    [img] PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

    Download (1299Kb)

      Abstract

      XIX դարի երկրորդ կեսին և XX դարի սկզբին Արցախում և Անդրկովկասում տնտեսական ու մշակութային բարձր համարում ունեցող Շուշին իր աշխարհագրական դիրքով, քաղաքական, ռազմավարական կարևորությամբ մեծ դերակատարություն ուներ: Չնայած Արցախի և նրա կենտրոն Շուշիի պատմության մասին գրվել են արժեքավոր մենագրություններ և աշխատություններ, բազմաթիվ հոդվածներ, սակայն հետազոտողների տեսադաշտից դուրս են մնացել շատ հիմնախնդիրներ, մասնավորապես բարեգործական ընկերությունների և բարերարների սոցիալ-տնտեսական, կրթամշակութային ազգանվեր գուրծունեությունը Շուշիում XIX դարի երկրորդ կեսին և XX դարի առաջին քսանամյակին: Ատենախոսության մեջ լուսաբանվում է հայ պատմագիտության՝ ցայսօր ուսումնասիրության կարոտ, արդիական և գիտաքաղաքական կարևորություն ունեցող այնպիսի թեմա, ինչպիսին բարերարների գործունեությունն է Շուշիում: Այն առավել կարևորվում է ներկա ժամանակաշրջանում, քանի որ այսօր ադրբեջանական պատմագրության մեջ գոյություն ունի այն կարծիքը, թե Արցախում հայերը հայտնվել են XIX դարի քսանական թվականների վերջերին: Ուստի աշխատանքի արդիականությունը այս տեսակետից նույնպես կարևորում ենք` ցույց տալով, որ հայերը Արցախի բնիկ տերերն են և մինչ այդ արդեն ունեին զարգացած մշակույթ: Ատենախոսության արդիականությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ բարեգործության երևույթը խոր հետք և ավանդույթներ ունի թե՛ հայության կյանքում ընդհանրապես և թե՛ Շուշիի պարագայում մասնավորապես, և այս ամենը՝ ներկայումս վերածնունդ ապրող նորօրյա բարեգործության պայմաններում: Բարեգործության ուսումնասիրությունը և նրա օբյեկտիվ գնահատումն առավել հատուկ այժմեականություն է ստանում և կարևորվում ոչ միայն պատմական հիշողության վերականգնման, ազգային հպարտության ըստ արժանվույն գնահատման, այլև անցյալի հսկայական փորձի վերարժևորման միջոցով նրա՝ ներկա իրականության պայմաններում կիրառելիության տեսանկյունից, մանավանդ, երբ հաշվի ենք առնում մասնավորապես Արցախի Հանրապետությունում բարեգործության նկատմամբ հարաճուն հետաքրքրությունը, ծավալումը և հասարակության մեջ բարերարների հեղինակության ու ազդեցության կարևորումը: Ուսումնասիրության նպատակն ու խնդիրները: Ատենախոսության նպատակն է նորահայտ արխիվային փաստաթղթերի, տպագիր սկզբնաղբյուրների, պարբերական մամուլի և պատմագիտական գրականության հիմքի վրա ուսումնասիրել և լուսաբանել բարեգործական կազմակերպությունների և բարերարների ազգանվեր գործունեությունը Շուշիում սոցիալ-տնտեսական, կրթամշակութային բնագավառներում XIX դարի երկրորդ կեսին-XX դարի առաջին երկու տասնամյակներում: Տվյալ չհետազոտված հիմնահարցն էլ դարձել է մեր հետազոտության առարկան: Ուսումնասիրությամբ փորձել ենք լուսաբանել հետևյալ խնդիրները. Ցույց տալ Շուշիից դուրս բնակվող, բայց ծնունդով շուշեցի բարերարների բարեգործական գործունեությունը: Ներկայացնել բարերարների գործունեությունը արդի ժամանակաշրջանում հայության կյանքում բարեգործության վերազարթոնքի համար օրինակելի ուղենիշ լինելու տեսանկյունից: 3.Հանգամանորեն լուսաբանել տվյալ ժամանակահատվածում բարեգործական ընկերությունների և բարերարների ազգանվեր գործունեությունը, որոնք մեծապես նպաստել են Շուշի քաղաքի սոցիալ-տնտեսական, կրթական, մշակութային ոլորտների զարգացմանը: Ընդգծել, որ Շուշի քաղաքի՝ մշակույթի բնագավառում ձեռք բերած նկատելի հաջողությունները առաջին հերթին արդյունք էին դպրոցական կյանքի կազմակերպման: Ցույց տալ շուշեցի եկեղեցական, գործարար և մտավորական անվանի գործիչների ունեցած անգնահատելի վաստակն ինչպես բարեգործության, այնպես էլ քաղաքի ու Արցախի ընդհանուր բարգավաճման ասպարեզում: Շուշիի օրինակով բացահայտել և գնահատել հայ ժողովրդի կյանքում բարեգործության ունեցած էական նշանակությունը և դերակատարությունը: Ժամանակագրական առումով հետազոտությունն ընդգրկում է շուրջ 70 տարվա պատմություն` XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև XX դարի երկրորդ տասնամյակի ավարտն ընկած ժամանակաշրջանը, ավելի հստակ` 1850-1920 թվականները: Հետազոտության մեթոդաբանությունը: Թեմայի ուսումնասիրման համար հիմք է ընդունվել հետազոտության, պատմահամեմատական, գիտական անաչառության ուսումնասիրման մեթոդաբանությունը: Город Шуши, расцвет которого связан с именами известных армянских бенефициаров и благотворительных организаций, играл большую роль в социально-экономической, образовательной, культурной жизни Арцахавторой половины XIX и начала XX веков. Диссертация состоит из введения, двух глав, заключения, приложения, и списка использованных источников и литературы. В первой главе “Деятельность благотворительных организаций и бенефициаров в деле благоустройства города Шуши” освещается патриотическая деятельность бенефициаров и благотворительных организаций в социально-экономической, градостроительной и церквестроительной сферах Шуши. Также представлена благотворительность простыхщушинцев. Показано, что присоединение Карабаха к России имело положительное значение для развития экономической жизни Шуши, что и послужило стимулом для строительства зданий общественного назначения – церквей, приютов, дорог, водоводов, больниц и т.д. Все это осуществлялось исключительно на средства бенефициаров и благотворительных организаций, и именно ими благоустроенный Шуши стал одним из знаменитых центров Закавказья. В дело благоустройства Шуши неоценимый вклад внесли Тамирянцы, Саруханяны, Тарумяны, Хандамирянцы, Ахумяны и многие другие шушинцы и благотворительные организации. Вторая глава “Культурно-образовательная деятельность бенефициаров и благотворительных организаций Шуши” состоит из двух параграфов. В первом параграфе “Деятельность бенефициаров-шушинцев в образовательной сфере” представлена деятельность бенефициаров-шушинцев в различных сферах образовательной жизни. Социально-экономические сдвиги XIX века создавали определенные условия для развития учебно-образовательной жизни. Новые экономические отношения создавали необходимость образованных специалистов.богатые армяне не жалели средств на отечественное и заграничное образование как для своих детей, так и для талантливых соотечественников. В рассматриваемый период большая часть школ, действующих в Шуши, содержалась на средства меценатов. The city of Shushi, the rise of which is associated with the names of famous Armenian beneficiaries and charitable organizations, played a great role in the socio-economic, educational and cultural life of Artsakh in the second half of XIX and early XX centuries. The thesis consists of introduction, two chapters, conclusion, appendices, and the list of used sources and literature. In the first Chapter “the Activity of charity organizations and beneficiaries in the improvement of Shushi,” highlights a patriotic activity of the beneficiaries and charitable organizations in the socio-economic, urban planning and church-building spheres of Shushi. The charity of simple residents is also presented. It is shown that the joining of Karabakh to Russia had a positive impact on the economic life of Shushi, which was the impetus for the construction of buildings of social importance – churches, shelters, roads, water lines, hospitals, etc. All this was carried out exclusively by the beneficiaries and charitable organizations, and it is due to them that the well-maintained landscaped Shushi became one of the famous centers of the Transcaucasia. The Tamiryants, the Sarukhanyan, the Tarumyan, the Khandamiryan, the Akhumyan as well as other citizens and charitable organizations made an invaluable contribution to the Shushi improvement process. The second Chapter “The Cultural-Educational Activity of the Shushi Beneficiaries and Charitable Organizations” consists of two paragraphs. In the first paragraph “The Activity of the ShushiBeneficiaries in Educational Sphere” presents the activities of the Shushi beneficiaries in different areas of educational life. Socio-economic shifts of the nineteenth century created certain conditions for the development of educational life. New economic relations created a need for educated professionals. Rich Armenians spared no expense on domestic and foreign education for their children and for talented compatriots. During the period under review, most of the schools operating in Shushi, were kept at the expense of beneficiaries. The successes in the city cultural sphere were the result of the organization, where the invaluable role was played by the Armenian Apostolic Church and, in particular, by the head of the Artsakh diocese. Most of the schools were opened at churches and kept by the efforts of the clergy, who sought to spread education in Artsakh. As to the issue of school life recovery and the development of culture the names of Metropolitan BaghdasarHasan-Jalalyan, Archbishop SargisJalalyan, Archbishop Zaven and others should be mentioned. The second paragraph “The Cultural Activity of Charitable Organizations and Beneficiaries” covers the activities of private beneficiary and charitable organizations in the sphere of culture. It is shown that all sectors of Shushiculture were mainly developing as a result of charity. It's been known since ancient times thatArtsakh and the Artsakhi people posess not only the heroic spirit, courage for the sake of the struggle for liberation, but also love for the spiritual life, writing and literature, education and publishing. The Center of all the above during the pre-Soviet period was Shushi.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Деятельность благотворительных организаций и бенефициаров в Шуши во второй половине XIX - начале XX веков. The activity of charity organizations and beneficiaries in Shushi in the second half of XIX - early XX centuries.
      Uncontrolled Keywords: Арутюнян Вреж Кимович, Harutyunyan Vrezh K.
      Subjects: History
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 23 Mar 2018 16:55
      Last Modified: 26 Mar 2018 14:06
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/6906

      Actions (login required)

      View Item