Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Ֆիտոթերապիայի նյարդապաշտպան արդյունավետության գնահատումը դիաբետի պայմաններում վնասված նստանյարդի վերականգնման ժամանակ

Ավետիսյան, Լիլիթ Գագիկի (2017) Ֆիտոթերապիայի նյարդապաշտպան արդյունավետության գնահատումը դիաբետի պայմաններում վնասված նստանյարդի վերականգնման ժամանակ. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Լ. Ա. Օրբելու անվան ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտ .

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

Download (1075Kb)
    [img] PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

    Download (3940Kb)

      Abstract

      Ներկայումս, համաձայն առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տվյալների, նկատվում է երկրորդ տիպի շաքարային դիաբետի տարածվածության կտրուկ աճ` պայմանավորված ոչ ճիշտ սննդակարգով: Կլինիկական տվյալները հաստատում են, որ հատկապես մտահոգիչ է ֆրուկտոզի հիմքով ըմպելիքների ինտենսիվ օգտագործումը [Nolan C. et al., 2011]: Գրական ակնարկները և փորձարարական տվյալները նույնպես հաստատում են, որ ֆրուկտոզի ինտենսիվ ընդունումը նպաստում է մետաբոլիկ համախտանիշի զարգացմանը և երկրորդ տիպի շաքարային դիաբետի ռիսկի բարձրացմանը ինչպես մարդկանց, այնպես էլ կրծողների մոտ [Miller A. et al., 2008; Toop C., Gentili Sh., 2016; Lozano I. et al., 2016]: Այն արտահայտվում է ճարպակալումով, հիպերգլիցերիդեմիայով, հիպերգլիկեմիայով, գլյուկոզի նկատմամբ տոլերանտության խանգարումով, ինսուլինային ռեզիստենտականությամբ [Bray G. 2008; Stanhope K. et al., 2009; Reddy S. et al., 2008; Lozano I. et al., 2016; Toop C., Gentili Sh., 2016]: Նյութափոխանակության խանգարումների առանցքային մեխանիզմ է համարվում օքսիդացնող սթրեսը, իսկ հակաօքսիդանտային թերապիան զգալիորեն կանխարգելում է ինսուլինային ռեզիստենտականության զարգացումը [Styskal J. et al., 2012]: Ֆրուկտոզով հարստացված սննդակարգը 2-րդ տիպի դիաբետի առաջացման պատճառ է դառնում՝ ազդելով ինչպես ծայրամասային, այնպես էլ կենտրոնական նյարդային համակարգերի վրա [Lee-Kubli C. et al., 2014]: Դիաբետով հիվանդների մոտավորապես 60%-ը տառապում են զարգացող նեյրոպատիայով [Sima A., 2003], որի պաթոգենեզը ներառում է նյութափոխանակային գործոններ [Cameron N. et al., 2001]: Այս գործոնների շարքում առանձնապես ներգրավված է օքսիդացնող սթրեսը, որը դիաբետի ժամանակ միավորում է գլյուկոզի նյութափոխանակության 4 այլ հիմնական ուղիները [Feldmen E., 2003], այդ թվում` բարձրացված գլիկացիայի վերջնանյութերի ձևավորումը, որն ընկած է դիաբետիկ նեյրոպատիաների ախտաբանության հիմքում: Նյարդի վնասման հետևանքները հանդիսանում են կարևոր կլինիկական և սոցիալական խնդիրներ: Միշտ չէ, որ աքսոնային ռեգեներացիան ապահովում է համապատասխան գործառութային վերականգնում, այդ պատճառով հիվանդները չեն ունենում շարժողական և զգայական բնականոն վերահսկողության վերականգնում [Allodi I. et al., 2012]: Ե´վ վնասված նյարդը սեփական թիրախից երկար ժամանակ զրկված լինելու դեպքում (քրոնիկական աքսոտոմիա), և´ հեռադիր նյարդային ծայրատի շվանյան բջիջների երկարատև նյարդավորման բացակայության (քրոնիկական դեներվացիա) պայմաններում տեղի է ունենում շարժիչ նեյրոնների քանակության նվազում [Gordon T., 2016]: Չնայած ճմլված-վնասված ծայրամասային նյարդը պահպանում է անատոմիական ամբողջականությունը` ինքնաբուխ վերականգնումը, այս թե այն կերպով, վերանյարդավորում է թիրախ հյուսվածքը [Mazzer P. et al., 2008], այնուամենայնիվ, վերանյարդավորման ժամանակահատվածի երկարաձգումը բարձրացնում է թիրախ հյուսվածքի դեներվացիոն ատրոֆիայի հնարավորությունը: Այդ պատճառով նյարդի ռեգեներացիայի արագացումը որոշիչ է բավարար գործառութային արդյունքի հաստատման համար: Շարժողական վերականգնման բացակայությունը երկարաժամկետ նյարդավորման բացակայությունից հետո ոչ թե աքսոնների անհաջող աճի, այլ ավելի շատ սինապսների ոչ լիարժեք փոխակերպման արդյունք է [Ma C. et al., 2011; Sakuma M. et al., 2016]: Հատկանշական է, որ ծայրամասային նյարդի վնասումից հետո ինքնաբուխ կամ թերապևտիկ հրահրված ոչ բոլոր վերականգնված գործառույթներն են համապատասխանում նոր սինապսային կապերի ձևավորմանը կամ ակտիվացմանը (վերականգնված սինապտիկ հոմեոստազ)` համեմատած աքսոնային նախընտրելի ռեգեներացիայի հետ [Kang H. et al., 2014]: Ծայրամասային նյարդերի վնասումից հետո վնասվածքի օջախի հեռադիր հատվածի աքսոնները, կորցնելով կապը նեյրոնի մարմնի հետ, կազմափոխվում են: Մինչդեռ Ուոլլերյան դեգեներացիան նպաստում է աքսոնային վերաճմանը բարենպաստ միկրոմիջավայրի ստեղծմամբ, նյարդաբջջի ֆենոտիպի փոփոխություններն արագացնում են աքսոնային ռեգեներացիան: Մյուս կողմից, ֆրուկտոզով հարուստ սնունդն առնետների մոտ ի հայտ է բերում մեծ քանակությամբ ջրածնի պերօքսիդի և հակաբորբոքային մարկերների առաջացում [Nyby M. et al., 2007], ինչն էլ արգելակում է գործառութային վերականգնումը և հետվնասվածքային աքսոնային վերաճը/սպրաուտինգը [Smith D. et al., 2009]: Միևնույն ժամանակ հակաբորբոքային պատասխանը կարևոր է Ուոլլերյան դեգեներացիայի բնականոն զարգացման համար, իսկ վերջինս արագացնում է հյուսվածքների գործառութային վերականգնումն ու նյարդային գործառույթը ծայրամասային նյարդի վնասումից հետո [Gaudet A. et al., 2011]: Ինսուլինի զգայունացնողները և հակաօքսիդանտները արդյունավետ միջոց են ֆրուկտոզով հարուցված նյութափոխանակության խանգարումների, մասնավորապես շաքարախտի կանխարգելման համար [Faure P. et al., 1999], և այդ թիրախների նկատմամբ դեղաբույսերի օգտագործումը արդիական է [Rasineni K. et al., 2011; Yin J. et al., 2008]: Դիաբետի թեթև ձևերի բուժման համար հաճախ օգտագործվում է Stevia rebaudiana-ն (Հայկական մեղրախոտ): Հայտնի են նրա հակագլիկեմիկ, հակաօքսիդանտային և հակաբորբոքային ազդեցությունները` անհրաժեշտ ինսուլինային ռեզիստենտականության կանխարգելման համար [Chatsudthipong V., Muanprasat C. 2009; Wang Z. еt al., 2012; Mohd-Radzman N. et al., 2013]: Առավել դեղաբանական ակտիվություն դրսևորում է Stevia-ի ստևիոզիդ բաղադրիչը [Brahmachari G. et al., 2011]: Մյուս կողմից, ժամանակակից դեղաբանական փորձարկումներն ապացուցել են, որ Lycium barbarum-ի (Հազազ բերբերի) բազմաշաքարներն օժտված են հակաօքսիդանտային, իմունամոդուլյատոր [Jin M. et al,, 2013] և նյարդապաշտպան ազդեցություններով [Xing X. et al., 2016]:Интенсивное потребление фруктозы повышает оксидативный стресс и вызывает метаболический синдром, ассоциируемый с изменениями в функционировании центральной и периферической невных систем. Гипергликемия, инсулиновая резистентность и гиперлипидемия – интегральные компоненты диабета и важнейшие факторы риска для развития периферических и центральных нейропатий. Метаболизм глюкозы по увеличенному сорбитольному пути может быть ассоциирован с дисфункцией Шванновской клетки, что в свою очередь повышает уязвимость периферического нерва к травматическому повреждению. Повреждение периферического нерва вызывает потерю моторной / чувствительной функции и гибель аксотомизированных нейронов в денервированных сегментах спинного мозга. Целью нашего исследования явилась оценка степени восстановления чувствительной (тест флексорного рефлекса) и моторной (статический седалищный индекс) функций, а также электрофизиологических параметров ответов мотонейронов спинного мозга на высокочастотную стимуляцию дистального отдела поврежденного седалищного нерва (СН) у крыс, получающих стевиозид из листьев Stevia rebaudiana и плоды Lycium barbarum на фоне интенсивного приема фруктозы, а также оценка активности НАДФ-оксидазы в ткани спинного мозга в условиях фруктозой-индуцированных метаболических нарушений и антиоксидантной активности листьев Stevia rebaudiana и плодов Lycium barbarum. Крысы альбиносы получали с питьевой водой диетическую фруктозу (50%) в течение 6 недель, после чего осуществляли краш-повреждение левого СН. Часть животных продолжала получать фруктозу в течении 3 постоперационных недель, а часть получала фруктоза + стевиозид и фруктоза + плоды Lycium barbarum. Ложную операцию краш-повреждения осуществляли у животных получающих фруктозу и стандартные питье и корм. С 1 по 28 дни после повреждения СН проводили измерения относительно флексорного рефлекса и статического седалищного индекса. Спустя 28-30 дней после ложной операции и краш-повреждения СН проводили in vivo экстраклеточное электрофизиологическое исследование ипси- и контрлатеральных мотонейронов люмбарного отдела спинного мозга. В условиях метаболических нарушений, вызванных фруктозой восстановление чувствительной функции выявлено на 21-ый день после повреждения СН. Выявлено частичное восстановление статической функции на 18 день с дальнейшей тенденцией ухудшения. На фоне метаболических нарушений, вызванных фруктозой, на 28-ой день после краш-повреждения СН в мотонейронах люмбарного отдела спинногог мозга выявлена аномальная биоэлектрическая активность, характеризуемая нарушением как фоновой активности, так и баланса и выраженности возбудительных/депрессорных ответов на высокочастотную стимуляцию дистального отдела поврежденного СН. Применение Lycium barbarum после повреждения СН на фоне метаболических диабета вызывает: a) ускоренное восстановление чувствительной и моторной функции на 11 и 14 дни после сдавливания нерва; б) модуляцию синаптической пластичности, проявляемую низкой фоновой активностью, повышенной выраженностью возбудительных/депрессорных ответов и сравнительно равномерным распределением их долевого соотношения.Excess fructose consumption increases oxidative stress and causes metabolic syndrome associated with changes in functioning of the central and peripheral nervous systems. Hyperglycemia, insulin resistance and hyperlipidemia are integral components of diabetes and important risk factors for developing peripheral and central neuropathies. Glucose metabolism by way of the sorbitol pathway may well be associated with dysfunction of the Schwann cell, which in its turn increases the vulnerability of peripheral nerve to traumatic injury. Injuries to the peripheral nerves result in loss of motor and sensory functions and death of axotomized neurons in the denervated segments of spinal cord. The aim of the present study was to evaluate the degree of sensory (flexor reflex test) and motor function (static sciatic index) recovery, as well as electrophysiological parameters of responses of spinal cord motoneurons at high-frequency stimulation of the distal part of the crush-injured sciatic nerve of high fructose-diet rats under action of stevioside and Lycium barbarum, as well as assessment of NADPH oxidase activity in spinal cord tissue in condition of fructose-induced metabolic disorder and antioxidant activity of Stevia rebaudiana leaves and Lycium Barbarum fruit. Male albino rats were given with drinking water with 50% concentration of dietary fructose for 6 weeks after which a crush injury of the left sciatic nerve was carried out. Some of the animals received fructose postinjury for 3 weeks and some of the animals received fructose + dry Lycium barbarum fruit and fructose + stevioside. A sham crush injury of sciatic nerve was inflicted in rats, receiving a standard diet and dietary fructose. From 1 to 28 days of crush a flexor reflex test and static sciatic index measurement were performed. After 28-30 days of sham crush and crush an in vivo extracellular electrophysiological study of ipsi- and contralateral motoneurons of the lumbar part of spinal cord was carried out. In condition of metabolic disorder caused by fructose, restoration of the sensory function was detected on day 21 post crush-injury. A partial/incomplete repair of static motor function on day 18 post crush-injury was observed with further deterioration. In condition of metabolic disorder caused by fructose on day 28 post crush-injury, anomalies in bioelectric activity were detected in lumbar region motoneurons of spinal cord, characterized by disorder of background activity and balance and expression of excitatory/inhibitory responses at high frequency stimulation of distal part damaged nerves. Use of Lycium barbarum after sciatic nerve crush-injury in condition of diabet causes a) early restoration of sensory and motor functions on 11 and 14 days post injury, b) synaptic plasticity modulation, expressed by low background activity, increase in excitatory/inhibitory responses and relatively uniform distribution of their shares.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Оценка нейропротекторной эффективности фитотерапии при восстановлении поврежденного в условиях диабета седалищного нерва. Evaluation of neuroprotective efficiency of phytotherapy in recovery of injured sciatic nerve in condition of diabetes.
      Uncontrolled Keywords: Аветисян Лилит Гагиковна, Avetisyan Lilit Gagik
      Subjects: Biology
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 23 Mar 2018 18:30
      Last Modified: 26 Mar 2018 14:19
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/6908

      Actions (login required)

      View Item