Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Տրամաբանության տարրերի ներառումը և ուսուցման մեթոդիկան մաթեմատիկայի դպրոցական դասընթացում

Մկրտչյան, Արաքսյա Տիգրանի (2015) Տրամաբանության տարրերի ներառումը և ուսուցման մեթոդիկան մաթեմատիկայի դպրոցական դասընթացում. PhD thesis, Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարան.

[img]
Preview
PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (1734Kb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (355Kb) | Preview

      Abstract

      Ժամանակակից կրթական հայեցակարգերում ավելի է կարևորվում սովորողների բարձրակարգ մտածողության զարգացման խնդիրը: Աշխարհում տեղի ունեցող արագընթաց զարգացումները իրենց անմիջական ներգործությունն են ունենում կրթական համակարգերի վրա՝ առաջադրելով գիտելիքահեն տնտեսության և տեղեկատվական հասարակության պայմաններում գործող և ապրող մարդու ձևավորման նոր պահանջ: Եվ դա իր հերթին առաջ է բերում կրթության բովանդակության վերանայման ու արդիականացման խնդիր:Հանրահայտ է, որ հանրակրթության առանցքային նպատակներից մեկը աշակերտին մտածել սովորեցնելն է: Առանձնացվում են այդ նպատակին հասնելու երկու հիմնական ուղիներ. մտածողության մասին գիտության՝ տրամաբանության տարրերի ուսուցումը և մաթեմատիկայի ուսումնասիրությունը, ինչը բոլոր ժամանակներում դիտվել է որպես սովորողների տրամաբանական մտածողության զարգացման լավագույն միջոց: Սակայն այստեղ առաջանում են հետևյալ հարցադրումները. արդյո՞ք պետք է տրամաբանության հիմունքները ներառվեն հանրակրթական ծրագրերում, թե՞ միայն մաթեմատիկայի ուսուցումը բավարար է մտածողության ձևավորման խնդրի լուծման համար: Իսկ միգուցե պետք է համադրե՞լ այս մոտեցումները և տրամաբանության տարրերը ներառել մաթեմատիկայի դասընթացու՞մ: Տարբեր ժամանակներում տարբեր շեշտադրումներ են կատարվել ու տարբեր մոտեցումներ են ցուցաբերվել այդ հարցերի լուծման նկատմամբ: Դրանք համակողմանիորեն ուսումնասիրված են Ի. Հարութիւնեանցի, Լ. Ն. Լանդայի, Զ. Բրուների, Լ. Քերոլի, Ջ. Պոյայի, Գ. Շեդրովիցկու, Հ. Ֆրոյդենտալի, Պ. Պ. Բլոնսկու, Վ. Մ. Բրադիսի, Ա. Ն. Կոլմոգորովի, Վ. Բոլտյանսկու, Ռ. Ս. Չերկասովի, Ա. Ա. Ստոլյարի, Յու. Ա. Պետրովի, Վ. Ի. Ռիժիկի, Գ. Ի. Սարանցևի, Ի. Լ. Տիմոֆեևայի, Գ. Ա. Բրուտյանի, Ս. Հ. Ավետիսյանի, Ա. Վ. Աբրահամյանի, Հ. Ս. Միքայելյանի, Ս. Է. Հակոբյանի, Է. Ի. Այվազյանի և այլոց կողմից: Սակայն գիտամանկավարժական գրականության մեջ միասնական տեսակետ չի ձևավորվել: Ավելին, հաճախ արտահայտվում են միմյանց հակադիր, իրարամերժ կարծիքներ: Մասնավորապես ԽՍՀՄ-ում, որի կրթական ավանդույթները պահպանվում էին նաև մեր երկրում, 50-60-ական թվականներին գերիշխում և իրականացվում էր այն տեսակետը, որ անհրաժեշտ է միջնակարգ դպրոցում դասավանդել առանձին «Տրամաբանություն» առարկա: Հետագայում, գաղափարական և քաղաքական նկատառումներից ելնելով, դադարեցվեցին այդ առարկայի դասավանդումը, և առաջին պլան մղվեց այն տեսակետը, թե տրամաբանական մտածողության զարգացման համար պետք է բավարարվել մաթեմատիկայի ընձեռած հնարավորություններով։ Սակայն 80-ական թվականներին ստեղծված մաթեմատիկայի, հատկապես հանրահաշվի ծրագրերի ու դասագրքերի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ գերիշխող են դարձել գիտելիքի հաղորդման և յուրացման վարժանքային սխեմաները, ինչի հետևանքով շոշափելի նահանջ է ունեցել սովորողների տրամաբանական մտածողության զարգացման մակարդակը: Դրա վերաբերյալ բազմաթիվ արձագանքներ են առկա 1985 թվականից հետո հրատարակված գիտամանկավարժական գրականության մեջ: Հնչում էին տեսակետներ այն մասին, որ առանց տրամաբանական գիտելիքների ուսուցման, անհնար է ապահովել սովորողների մտավոր կարողությունների զարգացումը:20-րդ դարի վերջին տասնամյակում, ինչպես ՀՀ-ում, այնպես էլ արտերկրում, նոր մոտեցումներ ձևավորվեցին սովորողների տրամաբանական մտածողության զարգացման խնդրի վերաբերյալ: Մասնավորապես, արժեքավոր էին ակադեմիկոսներ Գ. Ա. Բրուտյանի, Հ. Ա. Գևորգյանի և այլոց կողմից ստեղծված ձեռնարկները, որոնք հասցեագրված էին ավագ դպրոցի սովորողներին և առավել գործածական էին նախասիրական պարապմունքների ժամանակ: Սակայն դրանով հիմնահարցը դեռևս լիարժեք լուծում չէր ստանում: Այդ ընթացքում ձևավորվեց մեկ այլ մոտեցում ևս, որի էությունը հետևյալն է. տրամաբանական որոշակի գիտելիքներ ներառել մաթեմատիկայի առարկայական ծրագրերում և դրանով հուսալի հիմքերի վրա դնել ինչպես մաթեմատիկական կրթության բովանդակությունը, այնպես էլ սովորողների տրամաբանական մտածողության զարգացումը: Անցյալ դարի վերջերին ձևավորված այդ մոտեցումը կյանքի կոչելու հարցում լուրջ ներդրում էին Հ. Ս. Միքայելյանի հեղինակած դասագրքերը, որոնցով նոր փուլ սկսվեց սովորողների լեզվատրամաբանական մտածողությունը մաթեմատիկայի ուսուցման միջոցով զարգացնելու գործում: Այդ մոտեցումը ամրագրվեց նաև ՀՀ կառավարության կողմից հաստատված «Հանրակրթական պետական կրթակարգում» և «Միջնակարգ կրթության պետական չափորոշչում»: Սակայն, դրա հետ մեկտեղ, տրամաբանական գիտելիքները հանրակրթական ծրագրերում ներառելու հարցի վերաբերյալ վեճերը դեռևս չեն հանդարտվել: Որոշ հեղինակներ, հավատարիմ մնալով վերջին տասնամյակների խորհրդային կրթական ավանդույթներին, քայլեր ձեռնարկեցին և ՀՀ հանրակրթական միջին դպրոցի հանրահաշվի ծրագրերից դուրս մղեցին տրամաբանությանը վերաբերող նյութը: Այսպիսով, հիմնահարցի վերաբերյալ գոյություն ունեցող մոտեցումների հակասականությունը բավարար հիմք է տալիս եզրակացնելու, որ այն լուրջ հետազոտությունների կարիք ունի, և նրա լուծումից զգալիորեն կախված է կրթության բովանդակության փոփոխության ուղղությունն ու ընթացքը: Հարցի լուծումը պահանջում է նաև որոնել ուղիղներ, որոնք կնպաստեն սովորողների լեզվատրամաբանական մտածողության բնականոն զարգացմանը, ներառված կլինեն մաթեմատիկական հասկացությունների, դատողությունների և մտահանգումների ծրագրային կաղապարների շրջանակներում և կունենան սովորողների հետաքրքրասիրությունը բավարարելու ներուժ: Համապատասխան ուսումնական նյութի մեթոդական մշակումը և փորձարկումը խիստ հրատապ է մանավանդ հանրահաշվի դասընթացում տրամաբանության տարրերի բացակայության արդի պայմաններում: Как известно, обучение ученика думать является ключевой целью общего образования. Для достижения этой цели выделяют два основных пути: обучения логическим элементам и изучение математики, что и во все времена считалось лучшее средство развития логического мышления учащихся. Однако здесь возникают следующие вопросы: должны ли включать основы логики в общеобразовательные программы, или согласиться с тем положением, что только изучение математики достаточно, чтобы решить проблему формирования мышления. История вопроса показывает, что к нему подходили с разных методологических позиций. Более того, очень часто ученые высказывают совершенно противоположные мнения. Выделяется то мнение, согласно которому следует включить в предметные программы математики определенные логические знания, и тем самим обеспечить надежность математического образования в качестве условия и фактора развития логического мышления учащихся. В конце прошлого века в плане внедрения данного подхода весомый вклад внесли учебники Г.С.Микаеляна, в которых акцент делается на развитие языкового и логического мышления посредством обучения математики. Однако,дебаты по вопросу включения логических знаний в общеобразовательные программы еще не прекратились. Некоторые авторы, не преодолевая стереотипы, которые были характерны для последних десятилетий советского периода, изъяли материалы по логике из учебных планов по математике общеобразовательной средней школы.Таким образом, противоречивость подходов к данной проблеме дает повод заключить, что она нуждается в серьезных исследованиях и от ее решения зависит направленность и процесс изменения содержания образования заключается в обосновании необходимости включения логических элементов в процесс обучения предметов области математики общеобразовательной школы, в разработке методики развития логического мышления, языковых и логических умений учащихся.Представить зарубежный и отечественный опыт по этому вопросу в процессе формировании системы ценностей и обучении языковому и логическому мышлению учащихся. Разработать эффективные пути, обеспечивающие развитие языкого и логического мышления в процессе обучения математике, представить экспериментально апробированные материалы и рекомендоации. Выявить в общеобразовательных курсах математики проблемы адекватного улучшения процесса включения логических элементов в системау подготовки и переподготовки учителей и предложить новые пути их решения. As we know, teaching students to think is one of fundamental purposes of education. To achieve this, there are two main ways: teaching logic elements and studying mathematics, which at all times is considered to be the best means of developing students' logical thinking. Here, however, the following questions arise: should general education programs include the basics of logic, or to agree with the position that to study mathematics is enough to solve the problem of thought formation. The history of the problem shows that it has been solving from different methodological standpoints. Moreover, very often the scientists express completely opposite opinions. It singles out the standpoint, that the mathematics teaching programs include certain logical knowledge to provide the reliability of mathematical education as a condition and factor to develop students' logical thinking.At the end of the last century in terms of the implementation of this approach the textbooks for mathematics created by G.S.Mikaelyan have made a significant contribution to developing students' logical thinking as they emphasized the idea of developing language and logical thinking through teaching mathematics. However, the debate on including logical knowledge in educational programs have not being stopped. Some authors, without overcoming the stereotypes that were typical of the last decades of the Soviet period, removed the materials on logic from the curricula on mathematics in secondary school.Thus, the contradiction between different approaches to this problem gives reason to conclude that it needs serious research and its solution depends on the orientation and changes in the content of education.The aim of the research is to justify the necessity of including logic elements in the process of teaching mathematical subjects in secondary school, to develop the methodology of logical thinking, language and logical abilities of pupils. The Objectives of the research - Provide foreign and domestic experience on the subject in the process of forming values and teaching students' language and logical thinking. - Develop and provide theoretical and practical, more effective ways to ensure the process of developing language and logical thinking in the process of teaching mathematics, present systematically and experimentally the tested materials and recommendations. - Identify the mathematics problems adequately in the general education courses to improve the incorporation of the logical elements in the systems of training and retraining teachers and to offer new solutions. 1.The problem of developing logical thinking, linguistic and communicative abilities of students is transferred from the plane of the common issues and goal-setting in a particular subject field of their implementation. This is done in two ways, interrelated with each other. A) It defines and clarifies the concepts, actions, laws and the rules of logic, which are necessary for including the system of mathematical syllabuses. B) It fully covers the methodological issues of training logical elements according to proposed instructional techniques, presents it new types of problems and exercises through which identifies the cognitive and practical point of view, providing accessibility, fun learning process. 2.Convincing arguments are in favor of the thesis according to which the process of teaching mathematics, thanks to the including and effective application of logic elements substantially increases the educational and humanitarian potential of mathematics. Owing to it mathematics which is meant for the "elite" is transformed into an object, meant for all.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Включение элементов логики и методика обучения в школьном курсе математики. Inclusion of elements of logic and teaching methodology in school course of mathematics.
      Uncontrolled Keywords: Мкртчян Аракся Тиграновна, Mkrtchyan Araksia Tigran
      Subjects: Pedagogy
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 03 Feb 2016 16:16
      Last Modified: 03 Feb 2016 16:16
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/711

      Actions (login required)

      View Item