Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Համընդհանուր խաղաղության հղացքը և Վուդրո Վիլսոնի արտաքին քաղաքական հայեցակարգը

Գասպարյան, Կարեն Յուրիկի (2015) Համընդհանուր խաղաղության հղացքը և Վուդրո Վիլսոնի արտաքին քաղաքական հայեցակարգը. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (1905Kb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (579Kb) | Preview

      Abstract

      Համընդհանուր խաղաղության հիմնահարցը համաշխարհային պատմության կարևորագույն խնդիրներից է: Պատերազմ-խաղաղություն դարավոր հակամարտությունը մշտապես ուղեկցում է մարդկությանը՝ օր օրի արժևորելով խաղաղության հաստատման և պահպանման կարևորությունը: Ուստի ամենևին էլ պատահական չէ, որ խաղաղության հաստատման գաղափարը մշտապես եղել է (և կա) պատմական տարբեր ժամանակաշրջանների խոշոր մտածողների և պետական այրերի ուշադրության կենտրոնում: Նման հրամայականով ինքնին բացատրվում է երևույթի ուսումնասիրության այժմեականությունը պատմական զարգացման յուրաքանչյուր ժամանակաշրջանում: Հընթացս արդի պատմության՝ գաղափարն անցել է զարգացման ուրույն ճանապարհ, ինչն արտահայտվել է համընդհանուր և հարատև խաղաղության վերաբերյալ գոյություն ունեցող զանազան ծրագրերում: Հեղինակները խնդրո առարկա հղացքն ապահովեցին ծարագրային հենքով, որի հիման վրա 17-րդ դարից գաղափարը թևակոխեց իրագործման համակարգային կարգավորման փուլ՝ հիմնարար նշանակություն ունենալով Վեստֆալի (1648 թ.), Վիեննայի (1815 թ.), Վերսալի(1919 թ.)համակարգերում:Անդրադարձը համընդհանուր խաղաղության պահպանման հիմնախնդրին արդիական և կարևոր է հատկապես այսօր: 21-րդ դարի մարտահրավերների պայմաններում, երբ աշխարհն անընդմեջ ներքաշվում է նորանոր հակամարտությունների և պատերազմների մեջ, առանձակի ուժով է զգացվում համաշխարհային հանրության միասնականության և աշխարհի ճակատագրի հանդեպ հավաքական պատասխանատվության անհրաժեշտությունը:19-րդ դարի վերջին եվրոպական հավասարակշռության համակարգը, շրջանցելով միջազգային հարաբերությունների խաղաղ կարգավորման վեստֆալյան և վիեննայի սկզբունքները, կրկին վերադարձավ ուժային մեթոդներին, ինչն էլ հանգեցրեց համընդհանուր ճգնաժամի: Այն իր դրսևորումը ստացավ Առաջին աշխարհամարտի ընթացքում: Պատերազմի ավարտից հետո աշխարհը կանգնեց նոր աշխարհակարգի ստեղծման և համընդհանուր խաղաղության վերահաստատման մարտահրավերի առջև: Միացյալ Նահանգների 28-րդ նախագահ Վուդրո Վիլսոնը (Woodrow Wilson), վերսալյան կարգավորման շրջանակներում հստակ կանոնակարգված փաստաթղթի՝ «14 կետեր» ծրագրի տեսքով, ներկայացրեց նոր միջազգային կարգ հիմնելու գաղափարը: Այն ուրվագծում էր համաշխարհային անվտանգ ապագայի տեսլականը՝ ազգերի համընդհանուր ընկերակցության` Ազգերի լիգայի ստեղծման հարացույցով: Վերոշարադրյալի համատեքստում ներկա աշխատանքում փորձ է արվել ներկայացնել համընդհանուր խաղաղության պահպանման պատմական հեռանկարը և Վուդրո Վիլսոնի արտաքին քաղաքկան հայեցակարգը:Ատենախոսության ժամանակագրական շրջանակն ընդգրկում է երեք տարբեր պատմական հարթություններ: Նախ փորձ է արվել ներկայացնել համընդհանուր խաղաղության գաղափարի զարգացումը 14-19-րդ դարերի հեղինակների աշխատանքներում և ծրագրային առաջարկներում: Ոսումնասիրվել են Վեստֆալի և Վիեննայի համակարգերի համընդհանուր խաղաղության հիմնադրույթները: Ապա ներկայացվել է Համընդհանուր խաղաղության ամերիկյան ձևաչափը՝ Վուդրո Վիլսոնի արտաքին քաղաքականության համածիրում, մասնավորապես՝ Միացյալ Նահանգների «չեզոքությունը» 1914-1917 թթ. և «14 կետերի» հրապարակումը: Այնուհետև ուսումնասիրվել է Ազգերի լիգայի կազմավորման բուն գործընթացը Փարիզի համաժողովում և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Կոնգրեսում: Ըստ նշված շրջափուլերի որոշարկվել է հետազոտության առարկան, որի շրջանակներում ուսումնասիրվել է Համընդհանուր խաղաղության հղացքը: Ներկայացվել է Վուդրո Վիլսոնի արտաքին քաղաքական հայեցակարգը, Ազգերի լիգայի` որպես համընդհանուր խաղաղության պահպանման երաշխավորի ստեղծման գործընթացը: Настоящая диссертация -попытка исследования понятия всеобщего мира и внешнеполитической концепции Вудро Вильсона. Проблема всеобщего мира ̶ одна из важнейших задач истории. Вековой антагонизм воины и мира постоянно сопровождает человечество, со дня на день подтверждая огромное значение установления и сохранения мира. Вовсе не случайно, что идея установления мира постоянно была и остаётся в центре внимания великих мыслителей, политических и государственных деятелей разных исторических эпох. Исходя из особенностей каждого исторического периода, идея прошла своеобразный путь развития, что выражалось в различных проектах по обеспечению всеобщего и устойчивого мира. Авторы проектов обеспечили рассматриваемому понятию программную основу, базируясь на которую, начиная с 17 века, идея перешла в стадию реализации в виде системного урегулирования, что сыграло основополагающую роль в разработке Вестфальской (1648), Венской (1815), Версальской (1919) систем.В конце 19 в. система европейского баланса, обойдя принципы Вестфальской и Венской систем по мирному урегулированию международных отношений, снова вернулась к силовым методам урегулирования, что и привело к очередному системному кризису. Это получило своё выражение во время Первой мировой войны. После окончания войны мир встал перед проблемой создания нового порядка и воссоздания всеобщего мира. 28-ой Президент Соединённых Штатов Вудро Вильсон в рамках версальского урегулирования, представил идею о создании новой международной системы, которую чётко сформулировал в тезисах нормированной программы под названием «Четырнадцать пунктов». В них намечено видение международного безопасного будущего во всеобщем содружестве наций, в парадигме создания Лиги наций.Цель диссертации - при помощи комплексного анализа вестфальского и венского опыта системного применения идеи всеобщего мира представить его эволюцию, дать окончательное оформление последнего во внешнеполитической концепции Вудро Вильсона, изучить идеологическую основу «вильсонизма» и воздействие ее на создание Лиги наций. Соответственно, в работе выдвинуты следующие задачи: представить понятие всеобщего мира в историческом контексте, •дать логику эволюции идеи мира в исторической мысли 14-19 вв., •исследовать основные положения всеобщего мира в Вестфальской и Венской системах, •в этой перспективе проанализировать и представить суть нового мира, утверждающегося в рамках версальской системы, •оценить вклад Вудро Вильсона в дело утверждения нового мира и миропорядка в контексте политического кризиса начала 20 века, •представить сущность системы ценностей президента Вильсона, его политическую философию, новаторское осуществление американских политических традиций, •представить вильсонскую трактовку проблемы сохранения всеобщего мира в контексте Лиги наций, •оценить роль вильсоновских идей в свете «поствильсоновских» всемирных внешнеполитических традиций. Освещение проблемных положений и парадигмы рассматриваемой проблемы построено на понимании посвящённых всеобщему и постоянному миру трактатов представителей передовой европейской политической мысли 14-19 вв. и на основных миропорядковых доктринах Вудро Вильсона: “поддержание всеобщего мира”, “вечный мир”, “объединённая Европа”, “баланс сил”, “Общественный договор”, “Великий проект”, “Свешенный союз”, “мир без победы”, “коллективная безопасность”, “Лига Наций”, “право наций на самоопределение”, “принятие коллективной ответственности”, “правовое нормирование международных отношений” и др. В вышеперечисленном аспекте сделана попытка по новому интерпретировать и в едином исследовании представить логику эволюции идеи мира, сравнительный анализ применения последнего в системах Вестфалии и Вены. Далее, посредством исследования формирования традиций «вильсоновской» внешней политики Соединённых Штатов, изучения вильсоновских представлений концепции сохранения всеобщего мира и идеологических обоснований Лиги наций, сделана попытка найти в версальской системе те соединения, которые реализовал Вудро Вильсон в своих идеях утверждении нового мироощущения, создания Лиги наций и установления всеобщего мира.Обращение к проблеме исторических вопросов всеобщего мира актуально и важно особенно сегодня. В условиях военных вызовов 21 века, когда весь мир вовлечён во всё новые конфликты и войны, особенно ощутима необходимость единения мирового сообщества и признания коллективной ответственности по отношению к судьбам мира. Бесспорно, что препятствия в деле утверждения всеобщего мира и самые опасные военные вызовы (в том числе терроризм) новой эпохи невозможно преодолеть без единой воли всемирного сообщества, о необходимости которой говорил Вудро Вильсон. The dissertation presents world peace concept and an attempt to study Woodrow Wilson's foreign political view. World peace issue is one of the focal issues of world history. War-peace controversy has always been there day by day signifying the importance of peace establishment and preservation. Therefore, it is not accidental that the idea of establishing world peace has always been and is currently in the centre of attention of great thinkers, political leaders, statesmen and political processes of different historical periods. Conditioned by the peculiarities of each historical period the concept has passed a unique path of development, which has been manifested in various programs on long-lasting world peace. The authors provided a plan as an underlying support for the point at issue, on the basis of which the idea entered the stage of the systemic regulation from the 17th century and was of fundamental importance in the systems of Westphalia (1648), Vienna (1815), and Versailles (1919). At the end of the 19th century European balance-of-power-in-international-relations system turned to force-solution methods ignoring the principles on peaceful resolution of conflicts set in Westphalia and Vienna. This, in its turn, resulted in the subsequent system crisis which found its manifestation during the First World War. In the aftermath of the war the world faced the challenge of creating a new world order and re-establishing overall world peace. The 28th president of the USA Woodrow Wilson proposed an idea of creating a new world organization in the form of a clearly structured document called "14 Points" in the framework of Versailles settlement. It outlined a system of collective security for all nations in the future in the paradigm of establishing League of Nations to promote international cooperation and achieve international peace and security.The aim of the dissertation is to present the development of the idea based on the complex analysis of the experience in Westphalia and Vienna about the universal concept of peace enforcement; give its formulation in Woodrow Wilson’s foreign political conception; study “Wilsonian” ideology and its influence on the establishment of the League of Nations. Accordingly, the following issues have been highlighted in the paper. •present the idea of world peace in different historical periods •give the logic of the development of the concept of peace in Europe and 14th-19th-century history •study the peace fundamentals set in the systems of Westphalia and Vienna •analyze things from this key issue point and present the essence of newly established world order in the framework of Westphalia system •signify Woodrow Wilson's contribution in the establishment of a new world order and the peace preservation in the context of the early 20th-century post-war political crisis •present President Wilson's worldview values, his political philosophy, and innovative application of American political traditions •present the Wilsonian interpretation of the issue of worldwide peace preservation in the context of League of Nations •evaluate the role of Wilson's ideological heritage in the tradition of post-Wilsonian world foreign policy The illustration of points at issue and the paradigms is built on the tracts in the 14th-19th century history of Europe aimed at establishing universal and lasting peace, as well as on Woodrow Wilson’s perception of world order such as "maintaining world peace", "eternal peace", "united Europe" "balance of power", "public contract", "Big project", "Holy Alliance", "peace without victory", "collective security", "League of Nations", "the right of nations to self-determination", "collective responsibility", "Legal regulation of interstate relations" and so on. In the aforementioned context, this work is an attempt to study and present the logic of the development of peace concept, the comparative analysis of its implementation in Westphalia and Vienna system with a new interpretation. Then, by studying the “Wilsonian” traditions in US foreign policy, observing Wilsonian ideology of maintaining universal peace and understanding the ideological reasoning of the League of Nations, an attempt has been made to find the systemic conceptions in the already-existing Versailles system, which Woodrow Wilson realized in the establishment of a new world order, foundation of the League of Nations and in the establishment of universal peace.The issue of actual maintenance of peace is especially important today. In the challenges of the 21st century, when the world is constantly involved in new conflicts and wars, the strength and unity of the international community and the need for collective responsibility towards world future are felt. It cannot be denied that the obstacles to world peace establishment, as well as the most dangerous ones of the era (including terrorism) cannot be overcome without the common will of all the nations the imperative need of which Woodrow Wilson spoke about.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Понятие всеобщего мира и внешнеполитическая концепция Вудро Вильсона. World peace notion and Woodrow Wilson's foreign policy concept.
      Uncontrolled Keywords: Гаспарян Карен Юрикович, Gasparyan Karen Y.
      Subjects: History
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 04 Feb 2016 14:04
      Last Modified: 05 Feb 2016 13:58
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/719

      Actions (login required)

      View Item