Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Հրազդան գետի աղտոտվածության ազդեցության ուսումնասիրությունը լճագորտի որոշ օրգանների մորֆոֆունկցիոնալ առանձնահատկությունների վրա

Գրիգորյան, Աննա Վլադիմիրի (2018) Հրազդան գետի աղտոտվածության ազդեցության ուսումնասիրությունը լճագորտի որոշ օրգանների մորֆոֆունկցիոնալ առանձնահատկությունների վրա. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Կենդանաբանության և հիդրոէկոլոգիայի գիտական կենտրոն.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (465Kb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (23Mb) | Preview

      Abstract

      Վնասակար նյութերով շրջակա միջավայրի համընդհանուր աղտոտվածությունը մեր ժամանակների առանձնահատկություններից մեկն է: Անբարենպաստ պայմանների երկարատև ազդեցության հետևանքով խախտվում է էվոլյուցիայի ընթացքում ձևավորված հավասարակշռությունը: Միջավայրի մարդածին աղտոտվածությունը ստեղծում է կենդանիների համար կյանքի էքստրեմալ պայմաններ և օրգանիզմի համար լրացուցիչ ծանրաբեռնվածություն: Օրգանիզմներում ծագում են զանազան փոխհատուցողական տեղաշարժեր (Preetpal Kour et al., 2016, Хаитов Р.М., 2009, Спирина Е.В., 2009, Куценко С.А., 2002, Лойт А.О., 2006): Միջավայրի տարբեր վնասակար բաղադրիչների ազդեցության նկատմամբ օրգանիզմների փոխհատուցողական ռեակցիաների ուսումնասիրությունը կատարվում է կազմավորվածության տարբեր մակարդակների վրա՝ սկսած մոլեկուլային-կենսաքիմիականից, մինչև կենսացենոզային և էկոհամակարգային (Ossana N.A. et al., 2013; Barni S. et al.; 2007, Рассадина Е.В., 2007; Лойт А.О., 2006; Куценко С.А., 2002; Озернюк Н.А., 2000): Օրգանիզմների մորֆոֆիզիոլոգիական տարբեր չափանիշները կարող են ծառայել միջավայրի վրա մարդածին գործոնի ազդեցության գնահատման կենսացուցիչներ (Falfushinska H., 2008; Рассадина Е.В., 2007; Вершинин и др., 2007; Моисеенко Т.И., 2000; Озернюк Н.А., 2000): Միջավայրի վնասակար բաղադրիչների անբարենպաստ ազդեցության աստիճանը և ինտենսիվությունը գնահատելու նպատակով ներկայում ավելի ու ավելի հաճախ օգտագործում են կենսացուցիչ տեսակներին (Preetpal Kour et al., 2016; Оленов Г.В., 2003): Երկկենցաղները պատկանում են մարդածին գործոնների ազդեցության նկատմամբ խոցելի կենդանիներին: Լճագորտը (Pelophylax ridibundus), որը վարում է ինչպես ափամերձ, այնպես և ջրային կենսակերպ, հարմար օբյեկտ է միջավայրի աղտոտվածության ազդեցության գնահատման համար, քանի որ նա միջավայրի զանազան քսենոբիոտիկները կլանում է և՛ մաշկով, և՛ սննդի հետ (Зарипова Ф.Ф. и др., 2009): Լճագորտի ձվաբջիջներն ամուր թաղանթներով պաշտպանված չեն և զգայուն են միջավայրի աղտոտվածության նկատմամբ (Wolkowicz I.R. et al., 2014: Для изучения влияния загрязнения окружающей среды на живые организмы в настоящее время широко применяется метод морфофизиологических индикаторов. Различные морфофизиологические нарушения амфибий могут быть использованы в качестве тест-системы, а также могут быть надежным критерием для оценки степени воздействия загрязнений водных и наземных сред. Земноводные отвечают всем требованиям, предъявляемым к животным, используемым в целях биоиндикации, так как они имеют незащищенные яйцеклетки, живут, питаются и дышат как в воде, так и на прибрежной суше, а патогенные факторы ксенобиотической природы поступают в их организм различными путями–через кожу, пищеварительную и дыхательную системы. Основной целью данного исследования является изучение морфофункциональных изменений некоторых органов озерной лягушки РеОрЬ/уЬх НсИЬипс1из, обитающей в различных учaстках реки Раздан, характеризующейся разной степенью загрязненности: от 3-ей (средней) до 5–ой (высокой) степени (armmonitoring.am). В работе использованы 50 лягушек вида Рв1орНу1ах НсИЬипс1из из 6 участков, из которых 5 участков находятся около реки Раздан (около с. Кахси, Арзни ГЭС, с. Аргел, с. Геханист, с. Дарбник). В качестве контроля изпользовались лягушки, обитающие в районе с. Анкаван. Образцы печени, селезенки, тонгай кишки, почек и кожи подвергались гистологичекой обработке (Коржевский Д.Э., Гиляров А.В., 2010). Отпечатки печени и мазки крови окрашивались реактивом Шиффа по Фельгену и р- ром Майн–Грюнжальда и Гимзы по Паппенгейму. В работе использовались общепринятые цитогенетические, гистологические, гистохимические, цитоспектрофотометрические, морфометрические методы. Полученные в результате исследований данные свидетельствуют о наличии довольно большого количества микроядер, ядер с протрузиями, а также вакуолизированных ядер и других нарушений в эритроцитах и гепатоцитах крови лягушек, обитающих в районах сел Дарбник и Геганист, характеризующихся высокой степенью загрязненности. В печени лягушек, обитающих на участках со “средним” и “высоким” уровнем загрязненности, наблюдаются компенсаторно-приспособительные реакции, выражающиеся в активации пролиферации клеток, процессов транскрипции и увеличении массы органа. Одновременно, у животных из участков с высокой степенью загрязненности воды, наблюдается образование микроядер в результате нарушения процессов митотического деления клеток. The method of morphophysiological indicators is successfully used nowdays in order to study the effects of harmful environmental components on organisms including humans. Therefore various morphophysiological disruptions of amphibians can be used as a test-system and as a criterion for indicating harmful impact of aquatic and terrestrial environment. Pelophylax ridibundus which runs the coastal as well as an aquatic lifestyle is a very suitable object for assessing the environmental pollution exposure as it has unprotected ovules and absorbs various environmental pollutants with its skin during breathing and with water as well as with food because it eats terrestrial and aquatic food. Pelophylax ridibundus also has unprotected ovules. The main purpose of the given work is to study motphofunctional changes in some organs of frogs (Pelophylax ridibundus) living in Hrazdan river surrounding area, characterized by different degrees of pollution (from the range of 3rd(mediocre) to 5th (poor)(armmonitoring.am)). As a material for given work were used 50 frogs with weight of 15-20 g belonging to Pelophylax ridibundus from 5 points of Hrazdan river ((near Qaghsi, Argel, Darbnik, Geghanist villages and down the Arzni Hydroelectric power station).As control used frogs living near village Hanqavan. Liver, spleen, small intestine, kidney, skin samples underwent standard histological treatment. The liver prints and blood smears were stained with Schiffs reagent according to Feulgen. In this work were used in this work used cytogenetical, histological, histochemical, cytospectrophotometrical, and morphometrical methods. According to the data, obtained in our work, a large number of erythrocytes and hepatocytes with micronuclei, relatively high percentage of nuclei with protrusions, as well as vacuolated nuclei and other disruption are found in frogs inhabiting in the parts of Hrazdan river which are characterized with a high degree of pollution (villages Darbnik and Geganist).

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Изучение влияния загрязненности реки Раздан на морфофункциональные особенности некоторых органов озерной лягушки. The study of the influence of the Hrazdan river pollution on morphofunctional features of some organs of the lake frog.
      Uncontrolled Keywords: Григорян Анна Владимировна, Grigoryan Anna
      Subjects: Biology
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 17 May 2018 14:18
      Last Modified: 14 Aug 2018 14:47
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/7235

      Actions (login required)

      View Item