Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Հայաստանի Հանրապետության որպես աշխարհիկ պետության սահմանադրաիրավական բնութագիրը. տեսական-իրավական վերլուծություն

Թորոսյան, Վահե Աշոտի (2018) Հայաստանի Հանրապետության որպես աշխարհիկ պետության սահմանադրաիրավական բնութագիրը. տեսական-իրավական վերլուծություն. PhD thesis, ՀՀ Պետական կառավարման ակադեմիա.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

Download (381Kb)
    [img] PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

    Download (1804Kb)

      Abstract

      Աշխարհիկ պետության հայեցակարգը հասարակության պատմության կարևորագույն ձեռքբերումներից է։ Այն որպես քաղաքակրթական արժեք իր ուրույն տեղն ունի Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական կարգի հիմունքների համակարգում և փոխկապակցված է այդ համակարգի մյուս տարրերի հետ։ Առանց աշխարհիկ պետության սկզբունքի իրագործման անհնար է կառուցել լիարժեք ժողովրդավարական և իրավական պետություն։ Այդ իմաստով, Հայաստանի Հանրապետության զարգացման և առաջընթացի գործում այդ սկզբունքի սահմանադրական կարգավորումների հիմնա¬խնդիրներին և դրանց լուծումներին առնչվող հետազոտություններն ունեն առանցքային նշանակություն։ Այսօր՝ աշխարհիկ պետության վերաբերյալ առկա մոտեցումները համապարփակ չեն բնորոշում նրա էությունն ու ներկա առաքելությունը։ Պետության անջատումը եկեղեցուց, նրանց գործունեության ոլորտների սահմանազատումը՝ որպես աշխարհիկ պետության կարևորագույն նախապայման, շատ հաճախ մեկնաբանվում է պետության և կրոնի միջև միմյանցից լիակատար անկախության և մեկուսացման, ինչպես նաև փոխադարձ կապեր բացառող վիճակների առկայություն։ Նման հանգամանքն իր հերթին նպաստում է աշխարհիկ պետության` որպես ապակրոնական կամ աստվածամերժ պետության տեսակի ընկալմանը։ Աշխարհիկ պետության հայեցակարգի համարժեք գնահատման կարևորությունը ընդգծվում է Հայաստանի Հանրապետության և կրոնական կազմակերպությունների, ինչպես նաև Հայաստանյայց առաքելական սուրբ եկեղեցու` որպես ազգային եկեղեցու սահմանադրաիրավական կարգավիճակի հիմնախնդիրների հարաբերակցության ու փոխգործակցության համատեքստում։ Հարկ է նկատել, որ պետության և եկեղեցու իրավահարաբերությունների հիմնահարցը, որպես պետության աշխարհիկության սկզբունքի իրացման կարևոր գործոն, գտնվում է ոչ միայն իրավագիտության ոլորտի գիտնականների և կրոնագետների հետաքրքրության անմիջական թիրախում, այլև հասարակության լայն շերտերի քննարկման համատիրույթում։ Թեմայի արդիականությունը ավելի ընդգծված նշանակություն է ստացել Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության (2015 թվականի փոփոխություններով) իրավակարգավորումների լույսի ներքո, երբ պետութ¬յան աշխարհիկության սկզբունքի նշանակության հիմնախնդիրները հանդիսանում են առանցքային այդ սկզբունքի էության ու իրավական բովանդակության բացահայտման տեսանկյունից։ Հայրենական իրավագիտության մեջ աշխարհիկ պետության սկզբունքի վերաբերյալ ուսումնասիրությունները սակավաթիվ են, իսկ պետության աշխարհիկության սահմանադրաիրավաընկալման հիմնախնդիրները գործնականում չեն հետազոտվել, ինչը հիմք է տալիս պնդելու, որ աշխարհիկ պետության՝ որպես սոցիալ-իրավական երևույթի դերը և նշանակությունը բավարար չափով չի ենթարկվել գիտական քննության, չի արժևորվել դրա էության և բովանդակության հիմնահարցերը, որը գործուն ազդեցություն է ունեցել ներպետական իրավունքի ոլորտում մի շարք բացերի և կիսա-լուծումների առաջացման վրա։ Աշխարհիկ պետության հայեցակարգի վերա¬բերյալ որոշ դիտարկումներ են արվել հայ իրավագետներ Գ. Հարությունյանի, Ռ. Պապայանի, Գ. Դանիելյանի, Ռ. Ենգիբարյանի, Վ. Սայադյանի և այլոց աշխատություններում։ Սույն ատենախոսության գիտական արժեքը կայանում է նրանում, որ հայ իրականության մեջ առաջին անգամ փորձ է արվել համալիր կերպով ուսումնասիրել աշխարհիկ պետության սկզբունքի սահմանադրաիրավական կարգավորման հիմնախնդիրները։ Հետազոտության օբյեկտ են հանդիսացել պետության և կրոնական կազմակերպությունների իրավա-հարաբերությունները, միմյանցից տարանջատվածությունը՝ մարդու և քաղաքացու մտքի, խղճի և կրոնի ազատության իրավունքի արդյունավետ իրականացման համատեքստում։ Հետազոտության առարկան է՝ պետության աշխարհիկության սկզբունքի իրականացման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրա-պետությունում, կրթության աշխարհիկ բնույթը, Հայաստանի Հանրապետության և Հայաստանյայց առաքելական սուրբ եկեղեցու հարաբերությունների առկա իրավակարգավորումները, դրանց համարժեք սահման¬ման և մեկնաբանման հիմնահարցերը։ Հետազոտության նպատակը և խնդիրները։ Ատենախոսության հիմնական նպատակը՝ աշխարհիկ պետության սահմանադրաիրավական սկզբունքի և դրա իրականացման հիմնախնդիրների տեսական-իրավական համալիր վերլուծությունն է։ Որպես ածանցյալ նպատակ՝ կարող է նաև նշվել աշխարհիկ պետության հայեցակարգի համարժեք մեկնաբանումը և այդ սկզբունքի դերի պատշաճ գնահատումը։ Այս առումով ատենախոսությունում առանձնացվել են հետևյալ խնդիրները. բացահայտել պետությունից եկեղեցու առանձնացման պատմաիրավական շարժառիթները, դրանց ծագման ելակետերը և հետագա զարգացման ուղիները։ ուսումնասիրել «աշխարհիկ պետության» հասկացության էությունը, ներկայացնել «աշխարհիկ պետության» սահմանման հեղինակային դիրքորոշումը։ ուսումնասիրել և համակարգել պետության և կրոնական կազմակերպությունների իրավահարաբերություններին վերաբերող իրավական ակտերը։ վերլուծել միջազգային իրավունքի և ներպետական սահմանադրաիրավական նորմերի հարաբերակցության հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում պետության աշխարհիկության սկզբունքի իրացման համատեքստում։ բացահայտել արտասահմանյան առանձին երկրների իրավական փորձը պետության և կրոնական կազմակերպությունների հարաբերակցության համատեքստում, վեր հանել աշխարհիկ պետությունների նմանությունները, պետության աշխարհիկության սկզբունքի իրացման համատեքստում առկա օրինաչափությունները։ Диссертация посвящена теоретико-правовому анализу конституционно-правовых проблем концепции светского государства в Республике Армения. Концепция светского государства является одной из важнейших достижений истории общества. Она как цивилизационная ценность имеет свое особое место в системе основ конституционного строя Республики Армения и взаимосвязана с остальными элементами этой системы. Без реализации принципа светского государства невозможно выстроить ни полноценного демократического государства, ни правового государства. В этом смысле принципу светского государства, как одной из основ конституционного строя, отводится фундаментальная роль в развитии и прогрессе Республики Армения. Сегодняшние подходы к понятию светского государства всеобъемлюще не характеризуют его сущность и текущую миссию. Отделение государства от церкви, разграничение сфер их деятельности как важнейшее предусловие светского государства, очень часто толкуется как существование полной независимости и изоляции государства и религии друг от друга, а также состояний, исключающих взаимные связи. Подобное обстоятельство, в свою очередь, способствует восприятию светского государства как нерелигиозного или атеистического вида государства. Важность адекватной оценки концепции светского государства подчеркивается в контексте взаимоотношений и взаимодействия проблем конституционно-правового статуса Республики Армения и религиозных организаций, а также Армянской апостольской церкви как национальной церкви. Основной вопрос правовых отношений государства и церкви, как важнейшего фактора реализации принципа светскости государства, находится не только в центре внимания ученых в области юриспруденции и религиоведов, но и в сфере обсуждения широких слоев общества. Диссертацией обоснована та позиция, по которой светское государство – это такая форма организации и деятельности государственной власти, где признается функциональная обособленность духовных (религиозных) структур и органов государственной власти, наделение автономностью в сфере собственной деятельности с установленной законом порядке возможностью взаимодействия друг с другом в целях решения общественных проблем, а также гарантируется право на свободу мысли, совести и религии каждого, принцип светскости государственного аппарата и образовательной системы, недопустимость обязательного мировоззрения (идеологии), внедрения религиозных правил и догм в источники права, делегирования государственных функций духовным (религиозным) структурам, участия духовных деятелях в управлении государством. The dissertation is devoted to the theoretical and legal analysis of the constitutional-legal problems of the concept of a secular state in the Republic of Armenia. The concept of a secular state is one of the most important achievements of the history of society. As a civilizational value, it has its own special place in the system of the foundations of the constitutional system of the Republic of Armenia and is interconnected with the rest of elements of the system. Without realizing the principle of a secular state, it is impossible to build either a full-fledged democratic state or a law-bound state. In this sense, the principle of the secular state as one of the foundations of the constitutional system has a fundamental role in the development and progress of the Republic of Armenia. Today's approaches to the concept of a secular state do not fully describe its essence and current mission. The separation of the state from the church, the boundary delimitation of the spheres of their activity as the most important precondition of a secular state, is often interpreted as the existence of complete independence and isolation of the state and religion from each other, as well as states that exclude interconnection. Such a circumstance, in its turn, contributes to the perception of a secular state as a non-religious or atheistic type of state. The importance of an adequate assessment of the concept of a secular state is emphasized in the context of the interrelations and interaction of the problems of the constitutional and legal status of the Republic of Armenia and religious organizations, as well as the Armenian Apostolic Church as a national church. The main issue of legal relations between the state and the church, as the most important factor in realizing the principle of secularism of the state, is not only in the center of attention of scholars in the field of jurisprudence and religious scholars, but also in the sphere of discussion of broad sections of society.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Конституционно-правовой характер Республики Армения как светского государства: теоретико-правовой анализ. Constitutional-legal character of the Republic of Armenia as a secular state: theoretical and legal analysis.
      Uncontrolled Keywords: Торосян Ваге Ашотович, Torosyan Vahe Ashot
      Subjects: Law
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 15 Jun 2018 14:36
      Last Modified: 18 Jun 2018 09:58
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/7446

      Actions (login required)

      View Item