Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Բնագիտական կրթության բովանդակության ինտեգրման հիմնախնդիրը ավագ դպրոցում

Ռուբենյան, Աննա Լևոնի (2018) Բնագիտական կրթության բովանդակության ինտեգրման հիմնախնդիրը ավագ դպրոցում. PhD thesis, Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարան.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

Download (515Kb)
    [img]
    Preview
    PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

    Download (1770Kb) | Preview

      Abstract

      Հանրակրթության նպատակներին և խնդիրներին համապատասխան կրթության բովանդակության ձևավորման և տեղակայման հիմնախնդիրը արդիական է բոլոր երկրներում: Հաշվի առնելով համաշխարհային մարտահրավերները և ազգային առանձնահատկությունները` 2004 թվականից Հայաստանի Հանրապետությունում սկսվեց ներդրվել 12-ամյա ուսուցմամբ հանրակրթական նոր համակարգ: Հանրակրթության նոր հայեցակարգում ներկայացվեց կատարվելիք բարփոխումների ընդհանուր ռազմավարությունը, ձևակերպվեցին կրթության բովանդակության հիմքում ընկած մի շարք նոր սկզբունքներ և մոտեցումներ, մշակվեց հանրակրթության պետական չափորոշիչը, սահմանվեցին ուսումնական բնագավառները, սովորողներին ներկայացվող նվազագույն պահանջները, ներդրվեցին առարկայական նոր չափորոշիչներ, ծրագրեր և դասագրքեր: Դիտարկումներն ու վերլուծությունները ցույց են տալիս, որ դեռևս գտնված չէ հանրակրթության բովանդակությունը ձևավորելու և այն դպրոցի տարբեր աստիճաններում տեղակայելու արդյունավետ մոդել: Խնդիրն առավել արդիական է հոսքային ուսուցում իրականացնող հանրակրթական ավագ դպրոցում: Մի կողմից բնա-կան և հասարակական երևույթներն առավել խոր ու բազմակողմանի ուսումնասիրելու, սովորողների անհատական որակները բացահայտելու, նրանց կրթության շարունակականությունն ապահովելու նպատակով անհրաժեշտություն է առաջանում տարբերակելու կրթության բովանդակությունը` այն ներկայացնելով խորացված ուսուցմամբ որոշ առարկաներով, մյուս կողմից սովորողների մեջ շրջակա աշ-խարհի մասին ամբողջական աշխարհայացքային պատկերացումներ, համակարգված գիտական մտածողություն ձևավորելու կարևորագույն պայման է հանդիսանում կրթության բովանդակության ձևավորման ինտեգրված մոտեցումը: Վերլուծելով հանրակրթական ավագ դպրոցի տարբեր հոսքերի ուսումնական պլանները, առարկայական չափորոշիչներն ու ծրագրերը` հանգում ենք այն եզրակացության, որ ներկայումս լուծված չէ ինտեգրման և տարբերակման սկզբունքների արդ¬յու-նավետ զուգորդման հիմնախնդիրը բնագիտական կրթության բովանդակության ճիշտ ընտրության և տեղաբաշխման գործընթացում: Թեպետ բնագիտամաթեմատիկական հոսքի խորացված ուսուցմամբ առարկաների չափորոշիչներն ու ծրագրերը ապահովում են յուրաքանչյուր բնագիտական առարկայից սովորողների կողմից գիտական դրույթների համակարգված յուրացումը, սակայն այդպիսի ուսուցումը կաղում է հայտնի սահմանափակությամբ, համաձայն որի` ամեն մի բնագիտական առարկա փաստերն ու երևույթները դիտարկում է միակողմանի, միմիայն իր տեսանկյունից: Այդ պատճառով ուսուցման գործընթացում սովորողների մոտ ի հայտ են գալիս լուրջ դժվարություններ` կապված բնության և մտածողության մասին համընդհանուր հասկացությունների արդյունավետ յուրացման հետ: Այս հանգամանքը թելադրում է բնագիտական առարկաների ներառարկայական և միջառարկայական կապերի վերաիմաստավորում: Ճշգրտման և հստակեցման կարիք ունեն նաև ավագ դպրոցի հումանիտար հոսքերում բնագիտական կրթության նպատակներն ու խնդիրները և դրանց ապահովման համար անհրաժեշտ բովանդակության ընտրության գիտամեթոդական սկզբունքները: Ներկայումս Հայաստանի Հանրապետության ավագ դպրոցի հումանիտար հոսքերի 10-րդ դասարանում ուսումնասիրվում է 4 բնա-գիտական առարկա, 11-րդ դասարանում դրանց թիվը դառնում է 2, իսկ 12-րդ դասարանում` 1: Նման մոդելը իրական հակասություն է առաջացնում սովորողների գիտական աշխարհայացքի, տրա-մաբանական մտածողության ձևավորման և բազմաառարկայական մոտեցման պայմաններում մատուցվող բովանդակության առան-ձին տարրերի թույլ ինտեգրման միջև: Այս իրավիճակը թելադրում է հումանիտար հոսքում բնագիտական կրթության նպատակների և խնդիրների, հայեցակարգային մոտեցումների վերանայում` կրթության բովանդակության ինտեգրման և համակարգման տեսանկյունից: Aнализ показываeт отсутствие эффективной модели формирования содержания общего образования и ее внедрения на различных ступенях школы Республики Армения.Проблема наиболее актуальна в старшей школе, осуществляющей профильное обучение.С одной стороны, для более углубленного и разностороннего изучения естественных явлений, выявления личностных качеств учащихся и обеспечения непрерывностиобразования возникает необходимость дифференцировать содержание образования; с другой стороны – важнейшим условием формирования у учащихся целостных мировоззренческих представлений и систематизированного научного мышления является интегрированный подход. Несмотря на то, что стандарты и программы по углубленному изучению предметов естественнонаучно-математического профиля обеспечивают глубокое усвоение учащимися научных положений по каждому предмету, подобное обучение страдает известной ограниченностью, вследствие чего каждый предмет естественнонаучного цикла изучает факты и явления односторонне.Это обстоятельство диктует необходимость переосмысления внутрипредметных и межпредметных связей. Нуждаются в уточнении также научно-методические принципы отбора и организациисодержания естественнонаучного образования в классах с гума-нитарным уклоном. Научная новизна исследования. С учетом исторических закономерностей развития естественных наук, особенностей развития мышления учащихся, задач и целей естествен-нонаучного образования в классах с различными уклонами разработана модель, эффективно сочетающая принципы интеграции и дифференциации содержания естественнонаучного образования. Разработаны соответствующие учебные иметодические материалы, при¬меры конкретных уроков, направленные на повышение эффективности межпредметных связей. Обоснована необходимость замены в классах с гуманитарным уклоном старшей школы узкоспециализированного естественнонаучного обучения на изучение единого курса «Естествознание», разработаны концептуальные положения, конкретизированы цели и соответствующие им содержательные направления. Теоретическое значение исследования. Разработаны методы применения принципов дифференциации и интеграции, лежащие в основе формирования содержания естественнонаучного образования в старшей школе. Задача интеграции и дифференциации рассмотрена на всех уровнях формирования содержания образования: государственный общеобразовательный стандарт, предметные стандарты, программы, учебники. Практическое значение исследования. Результаты исследования могут быть применены при разработке примерных учебных планов для различных уклонов старшей школы. Предлагаемые рекомендации, учебные материалы, примеры уроков, направленные на повышение эффективности обеспечения межпредметных связей в классах с естественнонаучно-математическим уклоном, могут использоваться для повышения результативности и стимулирования учебного процесса. Концептуальные положения содержания интегрированного курса «Естествознание» для классов с гуманитарным уклоном могут быть использованы разработчиками стандарта, программ и учебников. Observations and analyzes show that there is still no effective model for forming and deploying the general education contents at different levels of school. The problem is more relevant in high schools of streaming education. On the one hand, as far as there is a need to distinguish the content of education in order to study the natural and social phenomena more profoundly and versatile, to discover the individual qualities of learners, and to ensure the continuity of their education by introducing it with some extended instructional subjects. On the other hand, an integrated approach of the content of education for the sake of a complete understanding of the student’s surrounding world is a crucial condition for forming a systematic scientific thinking. Although the standards and programs of extended instructional subjects provide learners of natural sciences with the systematic knowledge of scientific principles. However, such kind of teaching lacks with some known limitations, since it observes every facts and phenomena of natural sciences one-sided, exclusively from its point of view. That is why students face serious difficulty in learning process in terms of effective mastering of the general concept of nature and thinking.This circumstance dictates the review of interdisciplinary and inclusive connections of natural sciences. The goals and objectives of natural sciences in humanities streams of high schools also need clarification and adjustment. Scientific novelty of the research: A model of effective combination of the principles of integration and differentiation of natural sciences has been developed by taking into consideration the historical patterns of natural sciences, the pupils' mentality and the scientific cognition peculiarities, the goals and objectives of the natural sciences in different streams of the high school. Methodological recommendations for improving interdisciplinary links with natural sciences in various types of educational activities by the help of relevant teaching materials and examples of specific classes have been developed in the natural-mathematical streams of the secondary school. The need to substitute the natural sciences in humanities streams under one integrated course-"Natural Sciences", was justified. Conceptual principles have been developed; goals and their corresponding content areas have been refined. Theoretical significance of the research: Recommendations for the application of the principles of differentiation and integration based on the formation of the content of natural sciences in high school have been developed. The problem of integration and differentiation has been considered at all levels of the formation of education: the standard of public education, the subject criterion, the program, the textbook. The practical significance of the research: Recommendations for the harmonious combination of the principles of integration and differentiation can be useful in developing model curricula for various streams at school. Methodological recommendations for increasing interdisciplinary links in the natural-mathematical stream of secondary school, teaching materials and examples of lessons can be used by teachers to make different types of educational activities more effective and stimulating. Content of the conceptual principles of the integrated course named "Natural Sciences" designed for humanities streams can be used by the developers of the course standards, curriculum, and textbook.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: The problem of integration in the content of natural sciences in high schools. Проблема интеграции содержания естественно-научного образования в старшей школе.
      Uncontrolled Keywords: Rubenyan Anna L., Рубенян Анна Левоновна
      Subjects: Pedagogy
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 15 Jun 2018 15:00
      Last Modified: 18 Jun 2018 10:01
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/7447

      Actions (login required)

      View Item